ئەسما محەمەد

 

قامیشلۆ- ڕۆژئاوای کوردستان ئەمڕۆ دەچێتە قۆناغێکی سەرەکی لە مێژووی خۆیدا، لەنێو پەرەسەندنی هێرش و پێشێلکارییەکان کە خەڵکی مەدەنی و گروپە کۆمەڵایەتییەکان دەکەنە ئامانج لەسەر بنەمای نەتەوەیی، ئایینی و خێڵەکی، ئەمە لە کاتێکدایە کە بانگەوازی ئاشتی لەلایەن ڕێبەری گەلی کورد عەبدوڵا ئۆجالانەوە دەستیپێکردووە، ڕووبەڕووی هێرشێکی سیستماتیکی بووەتەوە بە ئامانجی بەتاڵکردنەوەی لە واتای خۆی.

 

لەگەڵ هەوڵدان بۆ چاندنی ناتەبایی لەنێوان پێکهاتەکان و سڕینەوەی ناسنامەی کورد و ناسەقامگیری ئاسایش و سەقامگیری، یەکگرتوویی خەڵک و پاڵپشتیکردنیان لە هەسەدە وەک هێڵێکی بنەڕەتی بەرگری بۆ پرۆژەیەکی سیاسی دەردەکەوێت کە تایبەتی ڕەتدەکاتەوە و پێیوایە سووریا ناکرێت لەسەر یەک ئایدۆلۆژیا بونیاد بنرێت، بەڵکو لەسەر فرەچەشنی گەلەکەی و ناسنامەکانیان و ئیرادەی ئازادیان بونیاد بنرێت.

 

لە چاوپێکەوتنێکی تایبەتدا لەگەڵ ئاژانسەکەمان، ڕەمزیە محەمەد، هاوسەرۆکی تەڤگەری کۆمەڵگەی دیموکراتیک ”تەڤ- دeم”ڕایگەیاند، دۆخی ئێستای ڕۆژئاوا ناتوانرێت لە چوارچێوەی فراوانتری قەیرانی سووریا جیابکرێتەوە، نە لە هەوڵدان بۆ پووچەڵکردنەوەی هەر پرۆژەیەکی دیموکراتیکی ڕاستەقینە کە جێگرەوەیەک پێشکەش بە لۆژیکی پاوانخوازی و توندوتیژی بکات، هەروەها هێرشەکانی ئێستا ڕەهەندی سیاسی ڕوونیان هەیە و ئامانجیان شکاندنی ئیرادەی ئەو خەڵکەیە کە ڕێگای ئازادی و خۆڕێکخستنیان هەڵبژاردووە، نەک ملکەچبوون بۆ سیاسەتی چەوساندنەوە و پەراوێزخستن.

 

”بە ئامانجگرتنی گروپە نەتەوەییەکان”

ئاماژەی بەوەشکرد، ڕووخانی ڕژێمی پێشوو لە دیمەشق و گواستنەوەی دەسەڵات بۆ گروپە چەتەکانی خاوەن ئایدۆلۆژیای توندڕەو وڵاتەکەی خستە قۆناغێکی زۆر مەترسیدارەوە، سووریای گۆڕی بۆ گۆڕەپانێکی کراوە بۆ ململانێی خێڵەکی و مەزهەبی، ئەمەش ڕاستەوخۆ کاریگەری لەسەر ژیانی خەڵکی مەدەنی هەبووە لە ڕێگەی کوشتن لەسەر بنەمای ناسنامە، دەستگیرکردنی ئارەزوومەندانە، کۆچکردنی زۆرەملێ و یەکلاییکردنەوەی نمرەکان لەسەر بنەمای ئایینی و خێڵەکی.

 

ئاماژەی بەوەشکرد، ئەم سیاسەتانە بە تایبەتی کاریگەرییان لەسەر کۆمەڵگە عەلەوییەکان و دروزەکان هەبووە، کە بەهۆی پەیوەندی خێڵەکییانەوە تووشی پێشێلکاریی ڕاستەقینە بوون، بەو پێیەی خەڵکی مەدەنی تەنها بەهۆی جیاوازی ئایینییانەوە کرانە ئامانج، لە دیمەنێکدا کە مەترسیدارترین شێوازەکانی دوورخستنەوە بەرهەمدەهێنێتەوە و هەڕەشە لە یەکێتی کۆمەڵگەی سووریا و پەیکەری مێژوویی هەمەچەشنەکەی دەکات.

 

ئاماژەی بەوەشکرد، پێکهاتەی کورد لە هەمان کاتدا لە ڕێگەی پەرەسەندنی سەربازی بەردەوامەوە ڕاستەوخۆ لە باکوور و ڕۆژهەڵاتی سووریا دەکرێتە ئامانج، هەروەها ئەمڕۆ کورد دەکرێتە ئامانج، چونکە کوردە، چونکە بەرگری لە ناسنامەکەی هەڵبژاردووە، هەوڵی پێکەوەژیان دەدات و نموونەیی سیاسی بونیاد بنێت کە دان بە فرەیی نەتەوەیی و ئایینیدا بنێت.

 

ڕەمزیە محەمەد ڕوونیشیکردەوە، ئامانجی ئەم هێرشانە سڕینەوەی ناسنامەی کوردە و نەهێشتنی هەر دەستکەوتێکی سیاسی یان کولتووری کە لەم ساڵانەی دواییدا بەدەست هاتبێت، ئەم هەڵکشانە بەشێک نین لە ململانێیەکی سەربازیی نەریتی، بەڵکو بەشێکن لە سیاسەتێکی سیستماتیک کە ئامانج لێی ناسەقامگیری ئاسایش و بڵاوکردنەوەی ترس لەناو دانیشتووان و ناچارکردنیان بۆ کۆچکردن و بەتاڵکردنەوەی ناوچەکە لە پەیکە کۆمەڵایەتیەکەی، بەمەش خزمەت بە پڕۆژەکانی پارچەپارچەبوون و هەژموونی دەکات.

 

دووپاتی کردەوە، کە ئەم پێشهاتە مەترسیدارانە هاوکاتن لەگەڵ هاتنە ناوەوەی خەڵکی ڕۆژئاوای کوردستان بۆ قۆناغێکی سیاسی هەستیار، دوابەدوای هێنانەکایەی پرۆژەی نەتەوەی دیموکراتیک، کە لەسەر بنەمای یەکڕیزی هەموو پێکهاتەکان و ڕێزگرتن لە تایبەتمەندییە نەتەوەیی و ئایینییەکان و بونیادنانی کۆمەڵگەیەکی بەشداربوو لەسەر بنەمای دادپەروەری و یەکسانی، لەگەڵ ئەوەشدا ئەم پڕۆژەیە ئەمڕۆ بە چەک و توندوتیژی ڕووبەڕوو دەکرێتەوە، لە هەوڵێکدا بۆ ئەوەی پووچەڵی بکەنەوە و ڕێگری بکەن لەوەی ببێتە نموونەیەک کە بتوانرێت گشتگیر بکرێت.

 

”قەڵای بەرخۆدان”

ئاماژەی بەوەشکرد، لەم دواییانەدا ناوچەکە یادی ڕزگارکردنی شاری کۆبانێ کردەوە کە بووەتە ئاماژەی بەرخۆدانی گەل دژی تیرۆر، وتی: ئەو خەڵکەی ڕووبەڕووی داعش بوونەتەوە و شکستیان هێنا، هەروا پابەندن بە بەرگری ڕەوای خاکەکەیان، لەگەڵ هێزەکانی سووریای دیموکرات”هەسەدە” و هێزەکانی ئاسایش وەستاون.

 

ڕوونیشیکردەوە، شاری کۆبانێ هێشتا بەدەست گەمارۆیەکی خنکێنەرەوە دەناڵێنێت، درێژەدان بەو سیاسەتانەی خنکاندن کە ساڵانێکە بەسەریدا سەپێنراوە، سەرەڕای زیانلێکەوتووانی کوڕ و کچەکانی لە ڕووبەڕووبوونەوەی داعشدا، ئەمڕۆ شارەکە لەبەردەم هەوڵی نوێدایە بۆ شکاندنی ئیرادەی گەلەکەی و تێکدانی بەرخۆدانیان، ڕاگەیاندنی سەفەربەری لەلایەن دانیشتووانەوە، وەستانیان شانبەشانی هێزەکانی سووریای دیموکرات، ڕەنگدانەوەی هۆشیارییەکی پێکەوەی و ئیرادەیەکی گەلی پتەو بۆ بەرگریکردن لە خاک و ناسنامە، ئەم هێزانە نوێنەرایەتی یەکەم هێڵی بەرخۆدان بۆ خەڵکی مەدەنی دەکەن و مسۆگەری بنەڕەتی پێکدەهێنن بۆ ڕێگریکردن لە ڕووخانی ئاسایش.

 

”بە ئامانجگرتنی خەڵکی مەدەنی”

ڕەمزیە محەمەد باسی لە توندوتیژی سەربازی و گەمارۆ خنکێنەرەکەی کرد کە لە گەڕەکەکانی شێخ مەقسود و ئەشرەفیە بەدیکرا، بووەتە هۆی کوژرانی مەدەنی و کۆچکردنی هەزاران خێزان لە ژێر بارودۆخی سەختی مرۆیی، هەروەها منداڵان و ژنان و بەتەمەنەکان بەدەست سەرما و برسێتی و نەبوونی خزمەتگوزارییە سەرەتاییەکانەوە دەناڵێنن.

 

وتیشی: ئەو پێشێلکاریانەی لە شێخ مەقسود و ئەشرەفیە ئەنجامدراون، لەوانەش کوشتن، گەمارۆدان، برسیکردن و بەئامانجکردنی ڕاستەوخۆی مەدەنییەکان، تاوانی بەڵگەدار دژی مرۆڤایەتی پێکدەهێنن، بێدەنگی نێودەوڵەتی سەبارەت بەم تاوانانە کەمتر مەترسیدار نییە لە خودی تاوانەکان، چونکە ڕێگە خۆشدەکات بۆ دووبارەبوونەوەیان لە بوارەکانی جیاوازەکاندا.

 

ڕەمزیە محەمەد پێشێلکاریەکانی پشتڕاستی دەکردەوە، کە تەنها لە یەک شاردا سنووردار نەبووە، بەڵکو بۆ چەندین ناوچەی باکوور و ڕۆژهەڵاتی سووریا درێژبووەوە، لەوانە تل ڕەفعەت، تەبقا و مەنبج، ئەو ناوچانە شاهیدی کوشتن و هێرشن بۆ سەر خەڵکی مەدەنی و پێشێلکردنی پیرۆزی گۆڕ و مەزارگەی شەهیدان، وەک هەوڵێک بۆ تێکدانی بەها کۆمەڵایەتییەکان و سیمبۆلیزمی مێژوویی خەڵکە، دەپرسێت "ئایا ئەمە ئەو سووریایە کە هەوڵی بونیادنانی دەدەن؟ سووریایەکی دوورخستنەوە و توندوتیژی و یەکپارچەیی یان سووریایەکی هەمەچەشنی و دانپێدانانی بەرامبەر؟ ئەوەی ئەمڕۆ ڕوودەدات دژایەتی خواستەکانی سوورییەکانە بۆ ئازادی و شکۆمەندی و دادپەروەری کۆمەڵایەتی.

 

”هاندانی ناکۆکی”

ڕەمزیە محەمەد پێی وایە کە ئامانجی سەرەکی ئەم شەڕ و هەڵکشانە، چاندنی ناتەبایی و ڕق و کینە لە نێوان گروپە جیاوازەکان بەتایبەتی لە نێوان کورد و عەرەبدا و ڕێگریکردنە لە گەیشتنیان بە کۆدەنگی لە چوارچێوەیەکی سیاسی و کۆمەڵایەتی گشتگیردا،

بەم شێوەیە پڕۆژەی نەتەوەی دیموکراتیک لە بنەڕەتدا تێکدەدات و ململانێ ناوخۆییەکان بەردەوام دەکات، شۆڕشی باکوور و ڕۆژهەڵاتی سووریا کە ١٤ ساڵ لەمەوبەر دەستی پێکرد، لەسەر ئیرادە و یەکڕیزی گەل و لەسەر هاوبەشییەکی ڕاستەقینە لەگەڵ یەکینەکانی پاراستنی گەل ”یەپەگە” دامەزرا، ئەو کەسانەی ئەم تاقیکردنەوەیان دامەزراندووە، ئەمڕۆ توانای پاراستنیان هەیە، بەمەرجێک یەکێتی خۆیان بپارێزن و پەیامی ئاشتی لە باوەش بگرن.

 

”بانگەوازێک بۆ ئاشتی و چارەسەری دیموکراتیک”

ڕەمزیە محەمەد جەختی لەوە کردەوە، کە بانگەوازی ئاشتی کە لەلایەن ڕێبەر عەبدوڵا ئۆجالانەوە دەرچووە، بانگهێشتێکی ڕوونە بۆ چارەسەری دیموکراتیک و بونیادنانی کۆمەڵگەیەکی یەکگرتوو کە ڕێز لە مافی هەموو پێکهاتەکانی بگرێت، بەڵام ئەم بانگەوازە بە پەرەسەندنی سەربازی و شەڕی چەکداری بە ئامانجی تێکدانی و گۆڕینی دیالۆگ بە زمانی چەک بەرەوڕوو بووەتەوە.

 

هەروەها بانگەوازێکی ئاراستەی گەلی کورد کرد، چ لە ناوخۆی سووریا و چ لە ڕەوەند، بەتایبەتی لە وڵاتانی ئەوروپا، داوای لێکردن کە بە یەکگرتوویی لەگەڵ خوشک و براکانیان لە ڕۆژئاوای کوردستان بوەستن و پاڵپشتی هێزەکانیان بکەن و دەستبەرداری ناسنامە و خاکی خۆیان نەبن، یەکگرتوویی تاکە ڕێگایە بۆ پووچەڵکردنەوەی پیلانەکانی دەنگۆ.

 

لە کۆتاییدا، کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی و ڕێکخراوەکانی مافی مرۆڤ و مرۆیی لە ڕووی ڕەوشتی و یاساییەوە بەرپرسیارێتی لە ڕاگرتنی پێشێلکارییەکان و پاراستنی خەڵکی مەدەنی، بەتایبەتی منداڵان، ژنان و بەتەمەنەکان، کە قورسترین باج لەو ململانێیانەدا دەدەن، وەک چۆن کۆبانێ لە تیرۆریزمی داعش ڕزگارکرا، ڕۆژئاوای کوردستانیش توانای ئەوەی هەیە خۆی لە هەموو هێزەکانی چەتە ڕزگار بکات کە هەوڵی لەناوبردنی پرۆژەی نەتەوەی دیموکراتیک و تێکدانی یەکڕیزی پێکهاتەکانی دەدەن، هەروەها ئیرادەی گەل هەمیشە بەهێزتر دەمێنێتەوە لە چەک و لەناوبردن.