یەکڕیزیی نەتەوەیی، پێویستیی ئەمڕۆ و هیوا و ئامانجی سبەی نەتەوەی کوردە
شەیدا مەعروف- ڕۆژنامەنووس و چالاکوان
نەتەوەی کورد لە درێژایی مێژوودا خەباتێکی درێژ و قوربانییەکی گەورەی بۆ پاراستنی ناسنامە، زمان، کەلتور و مافە نەتەوەییەکانی داوە. بەڵام ئایا ئێمە وەک نەتەوە دەتوانین لە ئەزموونەکانی رابردوو وانە وەربگرین و بە یەکڕیزی و هۆشیاری، داهاتوویەکی باشتر بۆ نەوەکانی داهاتوو بنیات بنێین؟
بێگومان، داهاتووی هیچ نەتەوەیەک بە هیوا و دروشم بە تەنها مسۆگەر نابێت، بەڵکو پێویستی بە بەرنامەی روون، بڕیاری دروست و بەرپرسیارێتیی سیاسی و یەکگرتوویی لەسەر بنەما هاوبەشەکان هەیە.
کورد نەتەوەیەکە لەگەڵ هەموو جیاوازییە سیاسی و جوگرافیاییەکانی، زمان و کەلتور و ناسنامەی هاوبەشی هەیە. ئەم هاوبەشییە دەبێت ببێتە بنەمایەک بۆ نزیکبوونەوە، نەک هۆکارێک بۆ ناکۆکی و دووبەرەکی.
بۆیە جێگەی تێڕامانە ئەگەر بڵێین یەکڕیزی لە کوێوە دەست پێدەکات؟،
یەکڕیزیی کورد لە وشە و دروشمەوە دەست پێناکات، بەڵکو لە گۆڕینی شێوازی بیرکردنەوە و هەڵسوکەوتی سیاسییەوە دەست پێدەکات.
یەکڕیزی ئەوە نییە هەموو کەسێک هەمان بۆچوونی سیاسی هەبێت، یان هەموو حزب و لایەنەکان ببنە یەک رێکخراو، یەکڕیزیی راستەقینە ئەوەیە کە جیاوازییەکانمان بە رێزەوە قبوڵ بکەین و لەسەر بەرژەوەندییە نەتەوەییە هاوبەشەکانمان هاوکاری بکەین.
ناکۆکیی سیاسی لە هەر کۆمەڵگەیەکی زیندوودا هەیە، بەڵام ئەوەی گرنگە، شێوازی چارەسەرکردنی ناکۆکییەکانە. ئەگەر جیاوازییەکانمان بە گفتوگۆ و لێکدانەوە چارەسەر بکەین، دەتوانن ببنە هێزێک بۆ پێشکەوتن، بەڵام ئەگەر ببنە هۆی دوژمنایەتی و دابەشبوون، زیانیان بۆ هەموومان دەبێت.
نەتەوەی کورد پێویستی بە یەکسان بیرکردنەوە نییە، پێویستی بە یەکڕیزی لەسەر بەرژەوەندیی هاوبەشە.
هەڵبەت ئەمەش دەبێتە ئەرک و بەرپرسیارێتیی حزبەکان بەرامبەر نەتەوە.
حزبە سیاسییەکان بەشێکی گرنگی ژیانی سیاسیی کوردن، بەڵام دەبێت ئەو راستییە لەبیر نەکەن کە دەسەڵات ئامرازێکە بۆ خزمەتکردنی خەڵک، نەک ئامانجێک بۆ پاراستنی بەرژەوەندیی تەسکی حزبی.
ئەمڕۆ کورد پێویستی بە قۆناغێکی نوێ هەیە، قۆناغێک کە تێیدا لایەنە سیاسییەکان لە ملمـلانێی بێئەنجام دوور بکەونەوە و بە کردار نیشانی بدەن کە بەرژەوەندیی گشتی لە بەرژەوەندیی تاکەکەسی و حزبی گرنگترە.
پێویستە دامەزراوەکان بە شەفافیەت و دادپەروەری کار بکەن، مافی هاووڵاتییان بپارێزرێت و بەرپرسان لە بەرامبەر بڕیارەکانیان وەڵامدەرەوە بن، نەک بێدەنگ و سەیرکەر بن، رەخنەی سیاسی نابێت بە دوژمنایەتی لەقەڵەم بدرێت، چونکە رەخنەی بنیاتنەر و گفتوگۆی ئازاد لە بنەماکانی دروستکردنی کۆمەڵگەیەکی تەندروست و دیموکراسین. داهاتووی کورد لە دەستی نەوەی نوێدایە، لەرابردوودا ئەمانە بەدیار کەوتوبوون.
هیچ نەتەوەیەک ناتوانێت داهاتووی خۆی دروستبکات، ئەگەر گەنجانی لە بڕیاردان و بەشداریی کۆمەڵایەتی و سیاسی دوور بخاتەوە، گرنگە پرسی گەنج ببێتە دروشم بۆ ئایندە.
گەنجانی کورد پێویستیان بە خوێندن، کار، دەرفەتی داهێنان و ژینگەیەکی گونجاو هەیە بۆ ئەوەی تواناکانیان بخەنەگەڕ.
داهاتووی نەتەوە تەنها بە پاراستنی یادەوەریی رابردوو دروست نابێت، بە بەرهەمهێنان، زانست، تەکنۆلۆژیا و ئامادەکردنی نەوەیەکی هۆشیار و بەرپرسیار دروست دەبێت.
زمان و کەلتوری کوردی دەبێت لە رێگەی پەروەردە، ئەدەبیات، هونەر و میدیایەکی بەرپرسیارەوە زیندوو و بەهێز بمێننەوە.
پێویستە ژینگەیەک دروست بکرێت کە گەنج بتوانێت بە توانای خۆی پێش بکەوێت، هەرئەمەش وادەکات کە یەکڕیزیی نەتەوەیی، لە سنوورەکانەوە بەرەو هاوبەشیی کورد لە چوار بەشی کوردستان و لە دەرەوەی وڵاتەکەشی دەژی و هەر بەشێک بارودۆخی سیاسی و یاسایی تایبەتی خۆی هەیە.
لەبەرئەوە، یەکڕیزی نابێت بە مانای پشتگوێخستنی ئەو جیاوازییانە بێت، بەڵکو دەبێت لەسەر بنەمای تێگەیشتن لە واقیعی هەر بەشێک و رێزگرتن لە تایبەتمەندییەکانی دامەزرێت.
هاوکاریی نەتەوەیی دەتوانێت لە بوارەکانی زمان، کەلتور، خوێندن، زانست، پەیوەندییە کۆمەڵایەتییەکان و دیپلۆماسی گەشە بکات.
ئەم هاوکارییە پێویستی بە پلاندانان، متمانە و دوورکەوتنەوە لە بەرژەوەندییە کاتییەکان هەیە.
کورد دەبێت لە گۆڕانکارییە سیاسییەکانی ناوچەکە و جیهان تێبگات و بە دیپلۆماسییەکی هۆشیار و واقعبینانە بەرژەوەندییەکانی بپارێزێت، چونکە لە جیهانی ئەمڕۆدا، سەرکەوتن تەنها بە هەست و هەڵوێست بەدەست نایەت، بە زانیاری، ستراتیژی و توانای دروستکردنی پەیوەندییەکی دروستیش بەدەستدێت.
هەمووان دەڵێین ئەمڕۆ بۆ سبەی چی دەکەین؟، ئەگەر ئێمە وەک نەتەوە تەنها باس لە رابردوو بکەین و بۆ ئێستا و داهاتوو پلانی روونمان نەبێت، ناتوانین بە شێوەیەکی کاریگەر بەرەو پێش بچین.
ئەمڕۆ پێویستە لە خۆمان بپرسین، ئایا دەتوانین بەرژەوەندیی حزبی بخەینە پاش بەرژەوەندی گشتییەوە؟، ئایا دەتوانین جیاوازییەکانمان بە گفتوگۆ چارەسەر بکەین؟. ئایا ئامادەین بۆ نەوەی نوێ دەرفەتی بەشداری و بڕیاردان دابین بکەین و لە دروشمی یەکڕیزییەوە بەرەو کردارێکی راستەقینە بگوازرێینەوە؟، ئەمانە تەنها پرسیاری رۆژنامەوانی نین، بەڵکو پرسیاری چارەنووسسازی نەتەوەیەکن.
داهاتوو خۆی دروست نابێت. ئەوەی ئەمڕۆ دەیکەین، ئەو بڕیارانەی دەیدەین و ئەو بنەمایانەی کە لەسەریان کۆدەبینەوە، کاریگەریی راستەوخۆیان لەسەر ژیانی نەوەکانی داهاتوو دەبێت.
یەکڕیزیی ئەمڕۆ، هیوا بۆ سبەینێی کورد، پێویستی بە کردارێکی بەرپرسیارانە، پلاندانانێکی درێژخایەن و ویستێکی راستەقینە بۆ هاوکاری هەیە.
یەکڕیزیی کورد نابێت تەنها دروشمێک بێت کە لەکاتی قەیراندا دووبارە بکرێتەوە، بەڵکو دەبێت ببێتە بنەمای سیاسەت، پەروەردە، پەیوەندییە کۆمەڵایەتییەکان و هەموو ئەو بوارانەی کە داهاتووی نەتەوەیان پێوە بەستراوەتەوە.
ئەرکی ئەمڕۆی ئێمە ئەوەیە کە لە ئەزموونی رابردوو وانە وەربگرین، لە ئێستادا بەرپرسیارانە هەڵسوکەوت بکەین و بۆ داهاتوو بناغەیەکی بەهێز دابنێین، چونکە نەتەوەیەک کە نەتوانێت لەسەر بەرژەوەندییە هاوبەشەکانی کۆببێتەوە، دەرفەتەکانی داهاتووی لەدەست دەدات، بەڵام نەتەوەیەک کە جیاوازییەکانی بە دانایی بەرێوەدەبات و یەکڕیزی دەکاتە کردار، دەتوانێت هیوا بکاتە پلان و پلان بکاتە بەجێهێنان.
یەکڕیزیی کورد بۆ ئەمڕۆ پێویستییە، بۆ سبەی ئەرکێکی مێژووییە و بۆ نەوەکانی داهاتوو میراتێکی بەهادارە.