فێمێنیزم تەنیا جووڵانەوەیەکی کۆمەڵایەتی، یان دروشمێکی سیاسی نییە، بەڵکو فەلسەفەیەکی قووڵ و فرەڕەهەندە کە مێژووی مرۆڤایەتی لە گۆشەنیگایەکی رەخنەیی نوێوە سەرلەنوێ داڕشتووەتەوە، ئەم فیکرە بە دوای گەڕانەوەی هاوسەنگیی راستەقینەدایە بۆ پێکهاتەی کۆمەڵگە، بە شیکردنەوەی ئەو سیستمە باوکسالارییانەی کە بۆ چەندین سەدە مرۆڤایەتییان لە نیوەی وزە و داهێنانی خۆی بێبەش کردووە، قووڵایی فیکری فێمێنیزم لەوەدایە کە سنوورە نەتەوەیی و رەگەزییەکانی بەزاندووە و بووەتە زمانێکی گەردوونیی فراوان.

رەهەندە قووڵەکانی فیکری فێمێنیزم
فیکری فێمێنیزم لەسەر چەندین پایەی فەلسەفی و رەخنەیی دامەزراوە کە گرنگترینیان ئەمانەن:
• رەخنەگرتن لە مەعریفەی باو: فێمێنیزم دەیسەلمێنێت کە زۆربەی زانستە مرۆڤایەتی و کۆمەڵایەتییەکان لە مێژوودا تەنیا لە گۆشەنیگای پیاوانەوە نووسراونەتەوە، بۆیە پێویستە مێژوو و مەعریفە بە دیدێکی گشتگیرتر سەرلەنوێ پێناسە بکرێنەوە.
• تیۆریی تێکەڵاوبوونی چەوسانەوەکان: ئەم تیۆرە روونی دەکاتەوە کە چەوسانەوەی ژن تەنیا پەیوەست نییە بە رەگەزەوە، بەڵکو پێکهاتەکانی وەک (چینایەتی، رەگەزی نەتەوەیی، و بارودۆخی ئابووری) تێکەڵ بە یەک دەبن و شێوازی چەوسانەوەکە دیاریی دەکەن.
• رزگارکردنی مرۆڤایەتی: فێمێنیزمی راستەقینە تەنیا داکۆکی لە ژن ناکات، بەڵکو پیاوانیش لەژێر قورساییی ئەو وێنا پێشوەختە و باوانە رزگار دەکات کە سیستمی باوکسالاری بەسەریاندا دەسەپێنێت. 

نموونە دیار و پێشەنگەکانی فێمێنیزم لە جیهاندا
بۆ تێگەیشتن لەم قووڵایییە فیکرییە، دەکرێت ئاماژە بە چەندین ژنە بیرمەند و تێکۆشەری مەزن بدەین کە رێڕەوی مێژوویان گۆڕی:
١. سیمۆن دێ بۆڤوار - فەڕەنسا
نووسەر و فەیلەسوفی ناوداری فەڕەنسی، کە بە کتێبە شاکارەکەی «رەگەزی دووەم» شۆڕشێکی فیکری بەرپا کرد، دێ بۆڤوار خاوەنی وتە بەناوبانگەکەیە: (مرۆڤ وەک ژن لەدایک نابێت، بەڵکو دەبێتە ژن).

٢.  ڤێرجینیا وولف - بەریتانیا
یەکێک لە گرنگترین رۆماننووس و بیرمەندەکانی سەدەی بیستەم، لە کتێبی (ژوورێک بۆ خۆت)دا، باس لەوە دەکات کە ژنان بۆ ئەوەی بتوانن داهێنان بکەن و بنووسن، پێویستیان بە سەربەخۆیی ئابووری و شوێنی تایبەتی خۆیان هەیە. 

٣. بەڵ هوکس  - ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا
بیرمەند و چالاکوانی رەشپێست، کە فیکری فێمێنیزمی بەرەو قۆناغێکی نوێ برد، ئەو رەخنەی لە فێمێنیزمی کلاسیك (کە تەنیا نوێنەرایەتی ژنانی سپیپێستی چینی ناوەڕاستی دەکرد) گرت و چەمکی «فێمێنیزم بۆ هەمووانە»ی چەسپاند.

٤. مەلالە یوسفزای - پاکستان
نموونەیەکی هاوچەرخی بەرەنگاربوونەوە و تێکۆشان بۆ مافی خوێندنی کچان، مەلاله لە تەمەنێکی زۆر گەنجدا رووبەڕووی توندڕەوی بووەوە و بووە گەنجترین براوەی خەڵاتی نۆبڵی ئاشتی، ئەو سەلماندی کە فێمێنیزم لە رۆژهەڵاتدا هاوشێوەی رۆژئاوا، پێداویستییەکی بنەڕەتییە بۆ رزگاربوون لە نەزانین و تاریکی.

قووڵاییی فیکری فێمێنیزم لەوەدایە کە جیهانێکی مرۆڤانەتر و دادپەروەرانەترمان نیشان دەدات؛ جیهانێک کە تێیدا مرۆڤەکان بێ گوێدانە رەگەزیان، بەهای راستەقینەی خۆیان پێدەدرێت، مێژووی ئەم فیکرە بە خوێن و هەوڵی ئەو ژنە پێشەنگانە نووسراوەتەوە کە کۆڵیان نەدا.