فاتمە ڕەشاد

عەدەن – ململانێی یەمەن ڕاستیەکی نوێی دیمۆگرافی و ئابووری لە پارێزگای عەدەن دروست کردووە، لەگەڵ لەدەستدانی بژێوی ژیان لە هەندێک خێزاندا، ژنان خۆیان بینیوە کە ڕاستەوخۆ ڕووبەڕووی داواکارییەکانی مانەوە دەبنەوە لەو بازاڕانەی کە لە خەباتدان بۆ چاکبوونەوە.

لە پشت هەموو پڕۆژەیەکی بچووکەوە ژنێک وەستاوە کە لە ناڕەحەتی ململانێدا پشتگیری خۆی لەدەستداوە، دەستپێشخەری دەکات، چیتر چیرۆکەکە تەنها بخور دروستکردن یان جل و بەرگ دوورین نییە، چیرۆکێکی خۆڕاگرییە بۆ ژنانەی عەدەن کە بڕیاریان دا بە زەردەخەنەیەکی متمانەبەخۆبوون و بەهێزی بەرهەمە ناوخۆییەکان ڕووبەڕووی تێچووی زۆری ژیان ببنەوە.

دکتۆر مەنال دەبا، مامۆستای کارگێڕی بازرگانی وتی: بەشێکی زۆر لە ژنان ڕوو لە کەرتی بازرگانی بچووک دەکەن بەهۆی ئەو بارودۆخە سیاسییانەی کە کاریگەرییان لەسەر ئابووری و لە ئەنجامدا ژیانی کۆمەڵایەتی هەبووە، ئەمەش کاریگەری لەسەر داهات و ئاستی ژیانی ئەندامانی خێزانەکەی کردووە، هەروەها ژنانی ناچارکردووە کارەکانی خۆیان بکەنەوە بۆ ئەوەی داهاتەکانیان باشتر بکەن و بە کەرامەتەوە بژین.

ڕوونیشیکردەوە، بە دەستی ژنان، کارە بچووکەکان زیاتر بەرهەمدار بوون، ژنان بۆ پەیداکردنی بژێوی ژیانیان بوونەتە داهێنەری ئەم پڕۆژانە، ئێستا ڕوو لە ئەم شێوازە بەرهەمدارانە دەکەن بۆ دەستەبەرکردنی ژیانێکی شایستە بەهۆی بارودۆخی ئابووری و هەڵاوسانی نرخی ئاڵوگۆڕ و هەڵاوسان کە لە ماوەی دە ساڵی ڕابردوودا دەستیپێکردووە، ئەمەش کاریگەری لەسەر توانای کڕین هەبووە.

 

”کردنەوەی پڕۆژەکان”

دونیا کوکا، سەرۆکی دەستپێشخەری باڵیۆزەکانی گەشەپێدان، سەبارەت بە ئابووری ژنان زۆرترین کاریگەرییان لەسەرە، بەتایبەتی بە لەبەرچاوگرتنی نەبوونی خزمەتگوزاری و کارەبا و پێداویستییە سەرەتاییەکان، ئەمەش وایکردووە ژنان بتوانن پێشوەختە بوژانەوەی ئابووری بەدەستبهێنن و ئەم دەستێوەردانەش بەشدارییەکی زۆری کردووە بۆ ئەوەی ژنان لە بیرۆکەی پشتبەستن بە پیاوان زاڵبن و پشت بەخۆیان ببەستن لە چوونە ناو بازاڕی بازرگانیدا.

 

ڕاهێنەر و ڕاوێژکاری کارگێڕی ئیسرار سەقاف هاوڕای ئەم بۆچوونەیە و دووپاتی دەکاتەوە، کە بەهۆی تێکچوونی ئابووری و دراوەوە، زۆرێک لە ژنان ڕوویان لە دامەزراندنی کاروباری خۆیان و چوونە ناو بازاڕی کارەوە کردووە، تەنانەت پڕۆژەی نوێش سەریان هەڵداوە، بە سەرکردایەتی ژنان لە بواری کارگێڕی و بوارەکانی دیکە، ڕەنگدانەوەی وێنەیەکی ئەرێنی ژنانە کە خاوەنی کارەکانی خۆیان بن.

 

ڕوونی کردەوە، کە بیرکردنەوەی کارگێڕی لەنێو ژنان لە پارێزگای عەدەن بە ڕوونی بەربڵاو بووە، زۆرێک لە ژنان سەرنجیان لەسەرە، چەندین پڕۆژەی نەریتی و داهێنەرانە هەن، ئەوە نیشان دەدات کە دەرفەتێک هەیە بۆ ژنان لە ڕێگەی بیرۆکەی کارگێڕییەوە ئامادەیی زیاتریان لە بازاڕی بازرگانیدا هەبێت.

 

سەرەڕای ئەمەش جەخت لەوە دەکاتەوە، کە ئاڵەنگاری بەردەم خاوەنی پڕۆژەکە هەیە، ئێمە لە سروشتی وڵاتەکەمان و دابەزینی خزمەتگوزارییەکان تێدەگەین، کە بووەتە ڕێگر لە زۆرێک لە پڕۆژە کارگێڕی و نەریتییەکان، زانیاری و ئەزموونی خاوەن پڕۆژەکەش سەبارەت بە پڕۆژەکەی پێویستی بە ڕاهێنان هەیە، لەگەڵ ئەوەشدا، هیوا ماوەتەوە، دەرفەت هەیە کە دەبێت دەست بەسەریدا بگیرێت، زۆربەی پڕۆژەکان بۆ ماوەیەک دەمێننەوە بەڵام لە کۆتاییدا دەڕووخێن، نهێنی سەرکەوتنی پڕۆژەکە کۆڵنەدان، گرنگ نییە چی ڕوودەدات.

 

سەبارەت بە مەواهب عەبدولڕەحمان، خاوەنی پڕۆژەی میمی جیاواز، وتی: من مامۆستام، بەڵام بەهۆی ئەو بارودۆخە ئابورییەی کە ئەزموونی دەکەین، چوومە ناو هێزی کارەوە، هەروەها بۆ دابینکردنی بژێوی خێزانەکەم، بەهۆی کەمی داهات، لە ساڵی ٢٠١٥ دەستم بە پڕۆژەکەم کرد، لە کۆشکێک لە مۆڵی خەلیجی کارم دەکرد، سەرەتا بە هەوڵ و ماندووبوونی خۆم، دواتر پشتگیریم لەلایەن ڕێکخراوەکانەوە وەرگرت کە یارمەتیاندام بۆ پەرەپێدانی زیاتری پڕۆژەکەم، سەرەڕای خراپبوونی بارودۆخەکە، لەوانەش دابەزینی بەهای دراو و ئەو سەختییە ئابوورییانەی کە ڕووبەڕوومان دەبنەوە هەوڵدەدەم یارمەتی خێزانەکەم بدەم بۆ تێپەڕاندنی ئەم قەیرانە.

 

تیشکێکی هیوا

چیرۆکگەلێک لەدایک بوون کە بەربەست و داروپەردوو ڕێگرییان لێ نەکرا، بەڵکو پاڵنەری ئەوان بوو، ژنان خۆڵەمێشی قەیرانەکانیان گۆڕی بۆ پڕۆژەی زیندوو، ئیتر کارکردن بۆ ژنان تەنها ئامرازێکی ژیان نەبوو، بەڵکو ڕاگەیاندنی زیندووبوونەوەی نوێ بوو لە دڵی داروپەردووەوە، بۆ ئەوەی عەدەن لە شارێکی برینی ململانێیەوە بگۆڕدرێت بۆ ئینکوباتۆرێک بۆ خەونەکانی ژنان کە بە ئیرادە پێش سەرمایە دەجووڵێنرێن.