بەهاران لەهیب

 

بامیان – لە نێو دوکان و چێشتخانە بچووکەکانی ناو بازاڕی بامیان، تابلۆیەک سەرنجی ئێمەی ڕاکێشا، چێشتخانەیەکی پیشان دەدا کە لەلایەن کۆمەڵێک ژنەوە بەڕێوەدەبرا لە ژێرزەمینێکی بچووکدا، کە خواردنی نەریتی بامیان پێشکەش دەکەن، وەک خەڵکی ناوچەکە پێی دەڵێن.

 

لە پلیکانەکانەوە دابەزین، چێشتخانەکە کە بە سەرمایەی سنووردار دروستکرابوو، سێ ژووری هەبوو کە بە مۆبیلیاتی سادە و نەریتی ئەفغانی ڕازێنرابووەوە، لە ژوورێکدا کڕیاری پیاو دانیشتبوون، کاتێک پرسیمان بۆچی ئەم شوێنە تایبەتەیان هەڵبژاردووە، ڕوونیانکردەوە، کە هەرچەندە لە بازاڕی بامیان چەندین چێشتخانە هەیە، بەڵام ئەم شوێنەیان هەڵبژاردووە بەهۆی پاکوخاوێنی و نرخە گونجاوەکانی و خواردنە ناوخۆییەکانی.

 

”چێشتخانەیەکی بچووک سەرنجی زۆر ڕادەکێشێت”

کڕیارێک هەستی خۆی دەربڕی و وتی: دەمانەوێت پشتگیری ئەو ژنانە بکەین کە دەستپێشخەرییان نیشانداوە بۆ دەستپێکردنی ئەم پڕۆژەیە بە ئیرادەی خۆیان.

 

لە بەشێکی دیکەی چێشتخانەکەدا چێشتخانەیەکی بچووک هەبوو کە دەکرا بە ناوەندی کارەکانی خواردن و خواردنەوە هەژمار بکرێت، لە نزیک دەرگای چێشتخانەکە چاومان بە مەعسومە سادقی کەوت، بە گەرمی پێشوازی لێکردین و دوای تەواوکردنی کارەکانی، لەگەڵمان دانیشت بۆ ئەوەی باسی کارەکانی بکەین، مەعسومە سادقی بارودۆخی ئێستای بەم شێوەیە پێناسە کرد وتی: دۆخی چێشتخانەکەمان نموونەیی نییە، ئێمە شوێنێکی گونجاومان نییە بۆ ئەنجامدانی کۆبوونەوە، بەڵام ئەگەر بۆ ئێوە گونجاو بێت، خۆشحاڵ دەبم کە کارەکانم لەگەڵ ئێوە گفتوگۆ بکەم.

 

نووربەند ئاغیل: چێشتخانەیەک کە سێ ئامانجی هەیە

مەعسومە سادقی یەکێکە لە دوو ژنە دامەزرێنەری چێشتخانەی ”نەوربەند ئاغیل”، ڕوونیکردەوە، کە چێشتخانەکە بە سێ ئامانج دروستکراوە، ئامانج لێی دروستکردنی سەرچاوەیەکی بەردەوامی داهاتە بۆ ژنان و بەرەوپێشبردنی کولتوور و چێشتخانەی ناوخۆیی بامیان و ڕەخساندنی هەلی کار بۆ ژنانی دیکە، وتی: لە بارودۆخی ئێستای ئەفغانستاندا، کارکردن بۆ ژنان زۆر قورس بووە، ئێمە منداڵمان هەیە و ناتوانین هەمیشە لە دەرەوەی ماڵەوە کار بکەین، سەرەڕای ئەمەش هێشتا پێویستمان بە سەرچاوەی داهات هەیە، پاراستنی کولتووری ناوخۆیی بامیان پاڵنەرێکی سەرەکییە بۆ ئێمە.

 

”کەش و هەوا دەبێت سادە بێت”

مەعسومە سادقی ڕایگەیاند، کە ئامانجی دووەمیان پێشخستنی کولتوور و چێشتخانەی ڕەسەنی بامیان و زیندوو ڕاگرتنی ئەو کولتوورە ڕەسەنەیە، ئامانجی سێیەمیان ڕەخساندنی هەلی کارە بۆ ژنانی دیکە، وتی: چێشتخانەکە تەنها بە دوو ژن دەستی پێکردووە، بەڵام ئێستا چێشتلێنەرێکی ژن و دوو یاریدەدەر هەیە، هەروەها ناوی ”نووربەند ئاغیل” لە کولتووری ناوخۆیی بامیانەوە هاتووە، ئەم ناوە زاراوەیەکی هەزارەگییە کە هەم سروشتی خۆجێیی خواردنەکە و هەم کەشوهەوای ئەو دامەزراوەیە کە ژنان بەڕێوەی دەبەن، کاتێک خواردنەکە خۆجێی بێت و ناوی چێشتخانەکە خۆجێی بێت، کەش و هەوا سادە بێت و خودی خواردنەکە سادە و ڕەسەن بێت، بەتایبەت بۆ ئەو ناوچەیە.

 

ئەوان خۆیان هەموو شتێک بەڕێوەدەبەن

بەهۆی نەبوونی سەرمایە، ئەو ژنانەی وەبەرهێنانیان لە چێشتخانەکەدا کردووە، ناچارن خۆیان هەموو شتێک بەڕێوەببەن، لە چێشت لێنان و پاککردنەوە تا دەگاتە خزمەتکردن و ژمێریاری، سەرەڕای ئەمەش ئەم چێشتخانە سادەیە توانیویەتی کڕیارەکانی بۆ لای خۆی ڕابکێشێت، زۆربەی کڕیارەکان پیاون، مەعسومە سادقی، وتی: هەندێک کەس پاکوخاوێنی و کوالیتی خزمەتگوزاری پێشکەشکردنی ئەو ژنانە وەک هۆکار بۆ هەڵبژاردنی ئەو چێشتخانەیە دەهێننەوە، ئێمە لەنێو کڕیارەکانماندا ژنمان هەیە، بەڵام زۆربەیان پیاون، پیاوان دەڵێن چێشتخانەیەک کە لەلایەن ژنانەوە بەڕێوەدەبرێت پاکترە.

 

ژنانی بامیان: خەبات بۆ خۆبەڕێوەبەری

دەستپێشخەریی ”نووربەند ئاغیل” لە کاتێکدا کاردەکات کە ژنان لە ئەفغانستان لە ماوەی پێنج ساڵی ڕابردوودا ڕووبەڕووی سنووردارکردنی بەرفراوان بوونەتەوە لە بواری خوێندن، دامەزراندن و بەشداریکردن لە ژیانی گشتیدا

لەم هەلومەرجەدا، چێشتخانە بچووکەکان و خۆبەخشی یەکێکە لەو چەند ڕێگایانەی کە ژنان داهاتیان دەست دەکەوێت، ڕاپۆرتەکانی ئەم دواییە دەریدەخەن کە بەشداری ژنان لە بازاڕی کاری ئەفغانستاندا بە شێوەیەکی بەرچاو کەم دەبێتەوە بەهۆی ئەو سنووردارکردنانەی ئێستا کە دەستڕاگەیشتن بە هەلی کار قورستر دەکات.

 

ژنان هەوڵی بەدەستهێنانی داهات دەدەن

لە بامیان زۆرێک لە ژنان لە ڕێگەی کردنەوەی دوکانی کاری دەستی و وەرشەی بەرگدووری و وەرشەی بەرهەمهێنانەوە هەوڵ دەدەن داهاتێک بۆ خۆیان و کەسانی دیکە بەدەستبهێنن، ئەم چالاکییە سەرەڕای ئەو ئاڵەنگارییە زۆرانەی کە ژنانی خاوەنکار ڕووبەڕووی دەبنەوە، وەک سنووردارکردنی جووڵە و بەربەستەکانی دەستڕاگەیشتن بە هەندێک بازاڕ و پێشانگە بەردەوامە، وتی: ژنان نابێت دەستبەرداری هەوڵەکانیان بن، تەنانەت لە بەرامبەر بارودۆخی سەختی ئابووریشدا، لەم دۆخە سەختە ئابوورییەدا هەلی کار لە ئارادا نییە، دەبێ بە هەوڵدان بۆ ڕەخساندنی هەلی کار بۆ بنەماڵەکانمان و ژنانی دیکە چالاک بمێنینەوە، بێکاری درێژخایەن لە ماڵەوە دەتوانێت فشاری دەروونی لەسەر ژنان زیاد بکات، هەروەها هانی ژنان دەدات بۆ هەنگاونان، هەرچەندە سەرچاوەکانیان سنووردار بن، ئەگەر ڕووبەڕووی سەختییش ببیتەوە، دەبێت لە شوێنێکەوە دەست پێبکەیت، هەر بۆیە هەوڵبدە ڕێگایەک، چالاکیەک یان خولیایەک بۆ خۆت بدۆزیتەوە.

 

چێشتخانەکە بچووکە بەڵام هیوا بە خەڵک دەبەخشێت بۆ داهاتوو

”نووربەند ئاغیل” نە چێشتخانەیەکی گەورەیە و نە سەردەمی، شوێنێکی بچووکی ژێرزەمینە کە لەلایەن دوو ژنەوە دەکرێتەوە، سەرچاوەی سنووردار و سەرمایەیەکی کەمیان هەیە و زۆربەی چێشتخانەکە خۆیان بەڕێوەدەبەن، بەڵام بۆ دامەزرێنەرانی، زیاترە لە شوێنێک بۆ فرۆشتنی خواردن، هەوڵێکە بۆ بەدەستهێنانی داهات، زیندوو ڕاگرتنی کولتووری خۆراکی بامیان، دروستکردنی هەلی کار بۆ ژنانی دیکە، پێش کردنەوەی چێشتخانەکە، مەعسومە خوێندکاری زانکۆ بووە و ژیۆلۆژی دەخوێنێت و هەروەها مامۆستا بووە.

 

ئێستا لە کاتێکدا، کە هەلی کار بۆ ژنان کەم دەبێتەوە، ئەو و هاوبەشەکەی لە ژێرزەمینێکی بچووکەوە لە بازاڕی بامیان دەست پێدەکەن و هەوڵدەدەن هێڵی ژیانی ئابووری بۆ خۆیان و ژنانی دیکە دروست بکەن.