ZÎLAN ETMANÎ

Urmiye- Li Îranê, kêmbûna dabînkirinê an nebûna temamî ya hin derzîkirinên pitikan ne pirsgirêkek nû ye. Fikara dê û bavan li ser derengketina derzîkirinê, niha ji her demê zêdetir e.

Li seranserî welat kêmasiyek cidî ya dabînkirina derzîkirina Rotavîrusê heye. Rapor nîşan didin ku derzîkirina Rotavîrusê ji Sibata 2026’an ve li welêt nehatiye hilberandin an jî belavkirin. Her çend ev derzîkirin bi rêya dev ji bo pitikên 2, 4 û 6 mehî tê pêkanîn, îsal gelek pitikan hê carekê jî derzîkirin nestendine.

‘Stokên me nemane’

Hemşîreya navendeke tenduristiyê ya herêmî Şeyda Kemalî (navê kod), têkildarî nebûna derzîkirina Rotavîrusê li herêma Urmiyeyê axivî û got: “Heta niha, me tu sewqiyeta derzîkirina Rotavîrusê negirtiye. Me tenê stoka sînorkirî ya ku me hebû ji bo rewşên taybet û pitikên ku pergala parastinê ya wan lawaz e bikar anî. Lê niha ew stok jî xilas bûye. Li gorî rayedaran, her çend belavkirin di 23’ê Tebaxê de dest pê bike jî, Wezareta Tenduristiyê hîn derzîkirin nekiriye.”

‘Divê pitik beriya 8 mehî vê derzîkirinê bigrin’

Şeyda Kemalî bal kişand ser girîngiya derzîkirinê û wiha domand: “Ev derzîkirin sînorê temenî heye. Pitik piştî ku dibin 8 mehî mafê wergirtina wê winda dikin. Armanca derzîkirinê pêşîgirtina li zikêşa giran û windabûna zêde ya şilavê (bêavbûn) ye.”

‘Me tenê carek derzîkirin girt’

Ev rewş ji bo dê û bavan zehmetiyên cidî çêkir. Hediye Ş. ku li Mahabadê dijî û dayîka pitikek 6 mehî heye, li ser nebûna derzîkirinê wiha got: “Ne diyar e ku çima derzîkirin nehatiye belavkirin. Min tenê karî derzîkirinekê bistînim ku tê payîn di du mehî de bê dayîn. Her çend hefte dereng be jî, bi saya xizmekî li navendek tenduristiyê ya gund li ser mijarê şopand. Stok pir kêm bûn û di heman rojê de xilas bûn. Tê payîn ku navenda tenduristiyê ya herêmî dema derzîkirinên nû hat dê dayîkan agahdar bike, lê heta niha tiştek nehatiye gotin.”

Pirsgirêka derzîkirinê berî şer jî hebû

Her çend rayedar nebûna vê derzîkirinê bi cezayan û zehmetiyên hawirdekirinê yên piştî ‘Şerê 40 Rojan’ ve girêdidin jî, lêkolîn nîşan didin ku ev pirsgirêk berî şer jî hebûn. Sedemên bingehîn ên pirsgirêkên dabînkirinê ne diyar in û fikarên raya giştî di derbarê hebûna derzîkirinên standard ên mezinan de, wek derzîkirina pênc-valent a pitikan û heta derzîkirina sermayê jî, berdewam dikin.

Rotavîrus sedema herî gelemperî ya zikêşa akût e, li ba pitik û zarokên li welatên ku derzîkirin li dijî wê tune ye. Li seranserê cîhanê, ew dibe sedema zêdetirî 25 milyon serdanên derveyî nexweşxaneyê, du milyon razandinên nexweşxaneyê û salane nêzîkî 440 hezar mirinên zarokên di bin 5 salî de. Li gorî raporên Wezareta Tenduristiyê ya Îranê, her sal li welat herî kêm 10 hezar bûyerên zikêşa giran hene ku hewceyê nexweşxaneyê ne û mirin çêdibin.