ESMA MUHAMAD

Qamişlo – Ezmûna Rêveberiya Xweseriya Demokratîk li kantona Cizîrê wek yek ji modelên civakî yên herî berbiçav berdewam dike. Modelên ku li dijî navendîparêziya kevneşopî û otorîterîzmê derdikeve û vîzyonek nû ji bo rêxistinkirina siyaset û rêveberiyê li ser bingehên demokratîk ên beşdar û ji gel pêşkêş dike.
Ev ceribandina ku piştî heyamek pevçûnên tund li herêmê dest pê kir, hewl dide ku civakê bihêz bike da ku xwe birêve bibe. Di heman demê de rûmet, azadî û mafên çandî, civakî û aborî yên hemû pêkhateyên wê biparêze.

‘Rêveberiya Xweser fikira navendbûnê hildiweşîne’

Rêvebera Desteya Jin a kantona Cizîrê Rohat Xelîl da zanîn ku modela Rêveberiya Xweser naxwaze bibe dewletek alternatîf, lê belê vîzyonek nûvekirî ji bo birêvebirina civak û siyasetê pêşkêş dike. Roha Xelîl wiha domand: “Rêveberiya Xweser balê dikşîne ser hilweşandina navendîbûna desthilatdariyê û derbasbûna ji hiyerarşiya kevneşopî ya biryardanê ber bi demokrasiyeke beşdar a ku ji dest pê dike. Ev model ji bo birêvebirina karûbarên giştî xwe dispêre encumenên herêmî, şaredarî, komun û kongreyên gel. Armanc ne avakirina desthilatdariyek serdest e, belavkirina hêz û berpirsyariyê li seranserê civakê ye.”

’Ev ezmûn ne modelek statîk e, modelek zindî ye’

Rohat Xelîl destnîşan kir ku pêşeroja vê modelê bi şiyana wê ya li hember zextên navxweyî û derveyî, pêşxistina saziyên xwe, kûrkirina demokrasiya bingehîn û avakirina pirên ragihandinê yên bi bandor bi civaka berfireh a Sûriyeyê re ve girêdayî ye. Rohat Xelîl wiha dirêjî da gotinên xwe: “Ev ceribandin ne modelek statîk e, modelek zindî ye ku rojane pêş dikeve, alternatîfek pratîkî ji bo zordarî, tundî û yekdestdariya siyasî pêşkêş dike, di heman demê de maf, rûmet û azadiyên hemû komên pêkhatî yên wê diparêze.”

Stûnên cudahî û nûbûnê

Rohat Xelîl cudahiya modela Rêveberiya Xweser wiha anî ziman: “Cûdahiya bingehîn a vê modelê di girêdana wê bi nemerkezîbûna rastîn di rêveberî û siyasetê de ye, ku ji dewleta navendî ya hişk dûr e ku yek reng, ziman û al ferz dike. Rohat Xelîl wiha domand: “Demokrasî li vir ne fermî ye, lê belê bingehek zexm e ku ji civakên herêmî derdikeve, dihêle ku mirov bi bandor beşdarî biryardanê bibin, dûrî tayînkirinên fermî yên kesên bêkalîfîkasyon.”

Şerkirina li dijî hêzên faşîst û navendîparêz

Rohat Xelîl destnîşan kir ku modela Rêveberiya Xweser rasterast li dijî rejîmên navendî û hêzên faşîst dibe asteng ji ber ku ew mantiqa dewleta netewe ya monolîtîk a li ser bingeha navendîbûnê, nasnameyek yekgirtî, ramanek yekgirtî û desthilatdariya mutleq dixe dijberiyê. Di nava gotinên xwe de Rohat Xelîl wiha vegot: “Ev model bi awayekî beşdar ezmûnek pir-etnîkî û pirçandî pêşkêş dike û wek gefek li ser gotarên hegemonîk tê dîtin, ji ber ku ew destkeftiyên civakî, taybetji bo jinan û komên cihêreng diparêze. Ev ezmûn bi zîhniyeta rejîmên otorîter an hêzên tundrew re ne lihevhatî ye, her wiha bi mantiqa dewleta kapîtalîst a serdest a cîhanî re jî nakok e.”

Rola Jinan di Rêveberiya Xweser de

Rohat Xelîl tekez kir ku rola jinan di vê pergalê de ne kozmetîk an duyemîn e, avahî û bingehîn e, wek ku di şoreşa jinan de hatiye temsîlkirin, ku bi rêya prensîba rêberiya hevpar di navbera mêr û jinan de, nîşan da. Rohat zêde kir ku encumen û saziyên jinan ên serbixwe hene ku ji bo parastina mafên jinan, çêkirina polîtîkayan û çavdêriya pêkanîna wan dixebitin û got: “Rizgarkirina civakê bi rizgariya jinan dest pê dike û her civakek ku jinan ji holê radike nikare hevsengiyê an demokrasiya rastîn bi dest bixe. Ev ezmûn ronahiyek rastîn a hêviyek ji bo pêşeroja Rojhilata Navîn temsîl dike, modelek ku di pêşvebirina edaletê, parastina mafan û hêzdarkirina hemû pêkhateyan de ji bo beşdarbûna çalak di şekildana pêşeroja hevpar de were şopandin."