ESMA MUHAMAD

Qamişlo – Sîstema hevserokatiyê ku ji sala 2014’an vir ve dest bi sepandinê kir, ne tenê bi temsîliyeta fermî ya jinan a di şaredariyan de sînordar bû. Her wiha wan bir navenda pêvajoya biryardayînê û rasterast beşdarî baştirkirina kalîteya projeyan, zêdekirina zelaliyê, berfirehkirina bingeha beşdariya civakê û mîsogerkirina belavkirina hevseng jî. Mîsogerkirina çavkanî û karûbaran bi awayekî ku edaletê di navbera hemû beşên civakê de pêk bîne û jinan wek hevkarek bingehîn di rêveberî û plansaziya herêmî de bi cih bike.

Ji bajarê Qamişlo ku yekem şaredariya li gorî vê modelê lê hat damezrandin, taybetmendiyên ezmûnek cûda li ser erdê dest pê kirin. Ezmûnek li ser parvekirina berpirsyariyê, pêşvebirina zelaliyê û berfirehkirina bingeha beşdariya civakê. Ezmûnek ku bi demê re ji ramanek rêxistinî veguhere pratîkek sazûmanî ya baş-damezrandî ku veguherînek kûr di çanda îdarî û civakî de nîşan dide.

Avakirina modelek îdarî ya nû ku beşdariya jinan xurt dike

Hevseroka Şaredariyên Gel a bajarê Qamişloyê Bêrîvan Omar, derbarê vê azmûnê de axivî. Bêrîvan Omer diyar kir ku sîstema hevserokatiyê di sala 2014’an de di saziyên Rêveberiya Xweser de dest pê kiriye û wiha got: “Veguherînek kûr a avahîsaziyê di xwezaya karê îdarî û mekanîzmayên biryardayînê de, bi taybetî di qada şaredariyan de, ku têkiliya rasterast a rêveberiyê bi welatiyan re heye, pêk anî.”

‘Ev veguherîn ne tenê teknîkî bû’

Bêrîvan Omar da zanîn ku civak di qonaxên xwe yên destpêkê de piştî damezrandina têgeha otorîteya takekesî ya bi kesekî ve girêdayî ye ku biryardayîna berpirsyariyê yekdest dike û wiha pê de çû: “Ev veguherîn ne tenê teknîkî bû, di heman demê de bandor li avahiya çandî û civakî ya ku wêneya serokatiyê û rola wê di qada giştî de diyar dike jî kir.”

‘Serkeftina ceribandinê tenê bi biryarên îdarî pêk nehat’

Bêrîvan Omar destnîşan kir ku şaredariya Qamişloyê yekem saziya şaredariyê bû ku bi fermî sîstema hevserokatiyê pejirand û qonaxa avakirinê bi nîqaşên berfireh li ser bandora vê modelê û şiyana wê ya birêvebirina karûbarên tevlihev û karûbarên rêxistinî re pêk hat. Bêrîvan Omar tekez kir ku serkeftina ceribandinê ne tenê bi biryarên îdarî, her wiha bi encamên berbiçav ên ku di pêşxistina projeyên karûbar, rêxistinkirina mekanîzmayên xebata navxweyî û bersivdayîna çêtir a giliyên welatiyan de derketin holê jî, pêk hatiye. Bêrîvan got ku “Her ku performansa îdarî di jiyana rojane de bi zelalî xuya bibe, ewqas pergal wek vebijarkek pratîkî, ne tenê wek çarçoveyek rêxistinî ya nû, tê damezrandin.”

‘Hebûna komên kêmtir temsîlkirî di pêvajoya plansaziyê de eşkeretir bû’

Bêrîvan Omar tekez kir ku beşdariya jinan di rêveberiyê de veguherînek berbiçav di xwezaya têkiliya di navbera sazî û civakê de aniye. Bêrîvan got ji ber ku mekanîzmayên ragihandinê vekirîtir û zelaltir bûne û hebûna komên kêmtir temsîlkirî di pêvajoya plansaziyê de eşkeretir bûye û wiha domand: “Jinên di pozîsyonên biryardayînê de, karîne pirsgirêkên civakî yên ku berê di rojeva şaredariyê de tune bûn bigrin nav xwe. Ev yek têgeha xizmeta giştî berfireh kiriye da ku aliyên pêşveçûn û civakî yên yekgirtî jî tê de bigre. Ji nêrîna kevneşopî ya ku xebata şaredariyê tenê bi aliyê teknîkî ve sînordar dike derbas dibe.”
Cudahiya di navbera rêveberiya yek-serokatî û hev-serokatiyê de
Bêrîvan Omar bal kişand ser cudahiya di navbera rêveberiya yek-serokatî û hev-serokatiyê de û wiha pê de çû: “Cudahiya di navbera rêveberiyeke yek-serokatî û rêveberiyeke hev-serokatî de di xwezaya vîzyona pêşketinê ya pejirandî de eşkere ye. Dema ku du nêrînên cuda têne yekkirin, proje berfirehtir û hevsengtir dibin û çavkanî li gorî pîvanên ku pêdiviyên hemû koman di nav de jin, zarok, kal û pîr û kesên xwedî pêdiviyên taybet li ber çavan digirin, têne belavkirin.”

Ji gumanbariyê ber bi baweriyê ve

Bêrîvan Omar xuya kir ku ezmûna pratîkî şiyana jinan a birêvebirina dosyayên xizmetguzarî û rêxistinî bi karîgeriyeke bilind û çareserkirina pirsgirêkên rojane bi giyanekî înîsiyatîf û berpirsiyariyê îspat kiriye. Bêrîvan Omar wiha domand: “Jin di destpêkê de bi zextên civakî û gumanên li ser şiyana xwe ya rêbertiyê re rûbirû man. Lê performansa pratîkî û encamên berbiçav bes bûn ku wêneya stereotîpîk a bi rola jinan di qada giştî de ji nû ve şekil bidin û hebûna wan wek hêmanek çalak di birêvebirina karûbarên herêmî de xurt bikin.”

‘Entegrekirina jinan a li cihên biryardayînê  êdî ne mijarek nûneriya sembolîk e’

Bêrîvan Omer tekez kir ku hevserokatî li şaredariyên Qamişlo modelek pratîkî ya rêbertiya berfireh û domdar temsîl dike ku cihêrengiya civakê nîşan dide û bersivê dide hewcedariyên wê yên piralî. Bêrîvan nirxandinên xwe bi van gotinan bidawî kir: “Entegrekirina jinan di meqamên biryardayînê de êdî ne mijarek temsîliyeta sembolîk e. Ew bûye pêdiviyek îdarî ji bo mîsogerkirina kalîteya xizmetan, pêşvebirina dadperweriyê di belavkirina çavkaniyan de. Avakirina saziyên li ser bingeha hevkarî û hesabdayînê, bi vî rengî pêşerojek îdarî ya hevsengtir û aramtir ava dike.”