Navenda Nûçeyan – Çalakvana siyasî û Seroka Rêxistina Azadiya Jinê ya Îraqê Yenar Mihemed di sala 1960’an de li paytexta Îraq Bexdayê ji dayîk dibe. Li zanîngeha Bexdayê beşa Endazyariya Avakarî dixwîne. Di sala 1984’an de xwendinê diqedîne û sala 1993’an di endazyariyê de mastera xwe bi dawî dike. Dema ku li zanîngehê dixwend di heman demê de wek endama Partiya Komunîst a Îraqê kar dikir.

Malbata Yenar Mihemed di sala 1993’an de ji Îraqê koçî Kanadayê dike. Ew mayîna li xerîbiyê qebûl nake û di sala 2003’yan de vedigere Bexdayê. Yenar Mihemed di ciwaniya xwe de rastiya bapîrê xwe ji pîrika xwe dibhîze. Bapîrê wê ku wek kesekî gelekî qenc di nava civaka xwe de dihat naskirin, bi xwişka hevjîna xwe ya berê ya 14 salî re dizewice. Êdî Yenar jî li hemberî adetên ol û zayendperestiyê dest bi têkoşînê dike û jiyana bi sedan jinên Îraqê ji tundî û kuştinê rizgar dike.

Dibe seroka rêxistina Azadiya Jinê ya Îraqê

Di sala 2003’yan de, Rêxistina Azadiya Jinê ya Îraqê ava dikin û dibe seroka rêxistinê. Piştre jî Komîteya Parastina Mafên Jinê li Îraqê ava dike û di heman demê de weke seroka edîtora rojnameya El Misawat kar dike.

Ji ber çalakî û xebatên wê, di ala 2004’an de koma Îslamî ya bi navê ‘El Qaîde Ulya ya Cîhad û Tehrîr’ du caran gef lê dixwe. Yenar Mihemed bi nivîsên xwe, Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê (DYE) rexne dike û wê wekî dagirkera Îraqê bi nav dike. Her wiha pevçûnên mezhebperestî yên li Îraqê û koletiya li ser jinên Îraqî bi Dewletên Yekbûyî yên Emerîka ve girê dide.

Têkoşîna siyasî û hiqûqî ya Yenar

Yenar Mihemed 23 sal bi rêya Rêxistina Azadiya Jinan a li Îraqê xwedî li jinên ku tundî li wan dihat kirin û yên di bin navê ‘namûsê’ de hewla kuştina wan dihat kirin, derdiket. Li hemberî kesên bazirganiya jinan dikir, têdikoşiya û wan ji koledariya zayendî û fihûşê diparast. Her wiha jinan fêr dikir çawa li hemberî zayenedperestiyê şer bikin. Li ser radîo û televîzyonên Îraqê jî daxwaza wekheviya jin û mêr dikir.

Yenar Mihemed di şert û mercên zehmet de xwe dighînê 200 jinên li girtîgehên Îraqê û li ser zor û zehmetiyên wan ên li girtîgehan raporekê ji hikûmeta Îraqê re dişîne. Bi vî awayî jinekê ji darvekirinê rizgar dike.

‘Di bin navê qanûn û olê de tundî li jinan tê kirin’

Yenar Mihemed di sala 2022’yan de beşdarî bernameyeke ya kanala Youtub'ê ya ‘El Hîwar El Mutedemin' dibe û dibêje: “Li Îraqê çalakiyên jinan gelekî sînordar in. Dewlet bi rêbazên xwe destûrê nade ku jin çalakiyan bikin. Di bin navê qanûn û olê de tundî li jinan tê kirin û wê girê didin. Hikumet destê xwe datîne ser destkeftiyên jinan û rêxistinên wan. Li Îraqê êrîşên li ser jinan didomin. Meh bi meh qanûnên kûrkirina kolekirina jinan derdixin. Ji bo em mirovbûyîna xwe biparêzin, em her tim di rewşeke parastinê de ne. Niha komên çete êrîşî jin û rêxistinên wan dikin. Hikûmeta Îraqê her tim êrîşî me dike û dixwaze rêxistina me bigire an jî fesih bike. Tevgerên olî, netewperestî û fikrê eşîrtî li hemberî azadiya jinan e. Azadiya jinan pîvanê pêşketina civakê ye. Em serweriya burjiwaziyan a li ser civakê û jinan qebûl nakin. Têkiliya me bi hemû jinên civakê re hene. Hinek jin hene hîn di bin bandora ol û sîstema baviksalar de ne, lê belê cûdabûna fikir bandorê li têkiliya me ya bi çalakvanên jin û partiyên siyasî re nake.”

‘Berxwedana me ya li hemberî vê hikûmetê deskeftiyek mezin e’

Yenar Mihemed her wiha ji jinên Îraqî re wiha dibêje: “Jinên Îraqî ji xwezabûyîna xwe ditirsin. Divê li ser xwe bigerin heyanî bikaribin li kolanan bimeşin, ji ber wê jin weke amûra anîna zarokan ku divê her tim di malê de girtî bin û mêran jî wekî amûrê têrkirinê dibînin. Li ser canê jinan bazirganiyê dikin û wê mirov nabînin. Berxwedana me ya li hemberî vê hikûmetê deskeftiyek mezin e.”

Du xelat girt

Yenar Mihemed ji ber têkoşîna xwe ya parastina mafên jinan, di sala 2008’an de xelata Gruber digre û di 29’ê Îlona 2016’an de jî xelata Rafto ya Norwecê digire.
Daxwaza darizandina DAIŞ’ê kir

Yenar Mihemed di 27’ê Sibata 2026’an de li Îraqê komcivînek bi navê ‘Ma wê li Îraq û Sûriyeyê mafên jinên Êzidî wenda bibin?’ li dar xistibû. Di  civînê de xwest çeteyên DAIŞ`ê yên destdirêjî li jinên Êzidî kirine, werin dadgehkirin.

Roja 2’ê Adarê li Bexdayê li pêşiya mala xwe ji aliyê du kesên rûyê xwe nixumandibûn û li ser motorsiklêt bûn ve hat gulebarankirin û cih de jiyana xwe ji dest da. Bi qetilkirina wê, xwestin dengê jinan qut bikin. Lê jin tu carî li hemberî zayendperestî, olperestî û çanda koletiyê bêdeng namînin.