Navenda Nûçeyan – Ofîsa Neteweyên Yekbûyî ya ji bo Kordînasyona Karûbarên Mirovî (OCHA) raporek li ser gihîştina alîkariyên mirovî ya li Afganistanê weşand. Di raporê de tê gotin ku sînordarkirinên bi taybetî li ser jinan, her ku diçe dijwartir dibe.
Rapor destnîşan dike ku çalakiyên piştgiriya tenduristiya derûnî û psîkososyal niha qedexe ne. Rapor, di heman demê de tekez dike ku jin bi giranî di nav civakê de bi van xizmet û mekanîzmayên piştgiriya psîkososyal ve girêdayî ne.

Pêwîstiya wekîlê mêr

Li gorî raporê, Talîban bi awayên cûrbecûr gihîştina jinan bo xizmetên tenduristiyê yên bingehîn sînordar dike. Her çiqas ji bo çûyîna jinan a klînîkan destûr bê dayîn jî, tê destnîşankirin ku li hin deveran, hebûna bi wekîlê mêr re mecbûrî ye. Tê diyarkirin ku  ji bo xebatkarên tenduristiyê yên jin ku destûrên kar û pêvajoyên perwerdehiya pîşeyî bistînin astengiyên cidî hene û li hin deveran, heta bikaranîna telefonên destan ji hêla karmendên jin ve jî qedexe ye.
Destwerdana li dijî xebatkarên jin
OCHA ragihand ku sînorkirinên gihîştinê ji bo xebatkarên jin û destwerdanên li dijî bernameyên hesas ên zayendî, li seranserê welêt hatine tundkirin. Li gorî daxuyaniyê, ji bilî tenduristî û perwerdehiyê, xebatên xebatkarên alîkariya jinan di hemû sektoran de qedexe ye; çalakiyên ku ji hêla jinan ve têne rêvebirin hatine rawestandin.

349 çalakiyên mirovî bi demkî hatine rawestandin

Li gorî raporê, hevkarên mirovî di navbera Tîrmeh û Kanûna 2025’an de bi tevahî 623 bûyerên gihîştinê ragihandine. Ev li gorî nîvê yekem ê salê zêdebûnek ji sedî 25 nîşan dide. OCHA diyar kir ku ev bûyer bûne sedema rawestandina demkî ya 349 çalakiyên mirovî û heşt tesîs hatine girtin, ku piraniya wan navendên tenduristiyê û navendên perwerdehiya jinan in. Ev li gorî heyama rapora berê zêdebûnek ji sedî 37 nîşan dide.
Hejmara herî zêde ya bûyerên gihîştinê li herêma rojava û piştre herêmên başûr û navendî hatine tomarkirin.

Destwerdana di belavkirina alîkariyan de

OCHA ragihand ku Talîban ji sedî 85’ê destwerdanên di belavkirina alîkariyan de berpirsiyar e. Van destwerdanan qedexekirina karkerên jin, derengxistina peymanan, destwerdana di hilbijartina berjewendîdaran de, çavdêriya pêvajoyên peydakirinê û daxwaza agahdarî û daneyên hesas li ser karkeran vedihewîne.

Karmendên mirovî têne girtin

OCHA ragihand ku di heyama raporê de bi tevahî 34 xebatkarên mirovî, 18 mêr û 16 jin, hatine girtin. Her çend ev hejmar li gorî 100 karkerên ku di heyama berê de hatine girtin ji sedî 66 kêmbûnek temsîl dike jî, hate tekezkirin ku xetereyên ewlehiyê berdewam dikin.
Li gorî raporên hin hevkarên mirovî, li herêmekê, kesên çekdar ên nenas li pey karkerên jin hatine. OCHA diyar kir ku bûyerên bi vî rengî hem ewlehiya karkeran û hem jî kapasîteya operasyonên mirovî qels dikin.