ELÎF AKGUL

Stenbol – Dadgeha Destûrî (AYM) xala 175’an a di Qanûna Sivîl de ya derbarê peyva “bêdawî” de, ku piştî hevberdanê destûr dide ku nafaqa were dayîn, betal kir. Biryara bi hincet a AYM’ê ku piştî serlêdana Dadgeha Malbatê ya 12’emîn a Antalyayê hat rojeva Lijneya Giştî, dê 9 meh piştî weşandina wê di Rojnameya Fermî de bikeve meriyetê.

Dadgeha Malbatê ya 12’emîn a Antalyayê, di dozekê ku di sala 2025’an de bihîstibû, serî li Dadgeha Destûrî da û daxwaza betalkirina xala têkildar kir. Dadgeha Bilind serlêdan li gorî bingeha wê nirxand û biryar da ku rêzikname bê betalkirin.

Wezîrê Dadê Akin Gurlek, di daxuyaniyekê li ser hesabê xwe yê medyaya dîjîtal de, derbarê biryarê de wiha got: “Em biryara Dadgeha Destûrî ya betalkirina xala “nafaqaya bêdawî” ya di Qanûna Sivîl a Tirkiyeyê de, li ser navê edalet û dadperweriyê pir biqîmet dibînin.”

Bi salan e mafê nafaqayê di bin çavdêriyê de ye

Ev xala ku nîqaş li ser tê kirin, bi qasî 9 salan e di rojeva hikûmeta AKP’ê de ye. Dadgeha Destûrî di sala 2012’an de îtîrazek din a derbarê heman rêziknameyê de red kiribû. Di nirxandina serlêdana Dadgeha Yekem a Sivîl a Kestelê de, Dadgeha Bilind tekez kir ku mecbûriyeta alîkariyê ya nafaqayê ya bêdawî, ku armanc dike hevjînê ku ji ber berdanê dikeve xizaniyê biparêze, şertek prensîba dewletek hiqûqê ya civakî ye. Biryar gihîşt wê encamê ku sepandina mecbûriyeta nafaqayê bêyî ti sînorek demê, heya ku şert û merc berdewam bikin, ne li dijî destûrê ye.

Biryara Dadgeha Destûrî rê li ber hikûmetê vekir ku madeya têkildar ji nû ve binirxîne. Di nav formulên ku têne nîqaşkirin de senaryoyên wekî dayîna nafaqayê ji bo tevahiya zewacê an ji bo demek diyarkirî, an jî rawestandina mecbûriyeta dayînê piştî dayîna nafaqayê ji bo demek diyarkirî û dabînkirina piştgiriya dewletê ji bo wergirên nafaqayê yên ku nikarin dahatê çêkin hene.

‘Peyva ‘nafaqaya bêdawî’ rastiyê nîşan nade’

Parêzer Sevda Çetînkaya ji nûçegîhana ajansa me re axivî û biryara nafaqayê nirxand. Sevda Çetînkaya diyar kir ku peyva ‘nafaqaya bêdawî’  ku bi salan e di raya giştî de tê bikaranîn, rastiyê nîşan nade. Sevda Çetînkaya diyar kir ku rêziknameya di Qanûna Sivîl de mafek e ku ji hevjînê/a ku di hin mercan de dikeve xizaniyê re tê dayîn û şert û mercên ku nafaqa di bin de diqede di qanûnê de bi zelalî hatine tekûzkirin

‘Qanûn nafaqayê wekî mafekî daîmî pênase nake’

Sevda Çetînkaya got ku “Îdîaya nafaqayê mafekî daîmî ye bi tevahî derew e” û wiha pê de çû: “Madeya ku di qanûnê de hatiye destnîşankirin bi giranî nabêje ku ew ê tenê ji jinan re were dayîn. Qanûn behsa mafekê nafaqayê dike ku armanc dike tezmînata xizaniya aliyê ku bi dawîbûna zewacê re xizan dibe, bide. Lê belê, ji ber ku newekheviya zayendî ewqas belav e û jin bi gelemperî yên herî xizan in, ev mafê nafaqayê her gav wekî mafekî jinê tê dîtin. Ji ber ku jin in û xizan dibin. Qanûn nafaqayê wekî mafekî daîmî pênase nake.”

‘Jin ji mafê milkiyetê hatine dûrxistin’

Parêzer Sevda Çetînkaya, bal kişand ser rastiya ku piraniya kesên ku piştî berdanê hewceyê nafaqayê ne û wiha got: “Jin bi piranî li derveyî hêza kar a di nav zewacê de ne. Di tevahiya zewaca xwe de, jin berpirsyariya lênêrîna zarokan, hemû karên malê û lênêrîna extiyaran digrin ser xwe. Dema ku ew zewac bi dawî dibe, em qala jinên ku bi piranî li derveyî karê bi mûçe û mafên milkê ne dikin.  Ev jin, dema ku zewac bi dawî dibe, dibe ku 45-55 salî bin, berpirsyariya lênêrîna malbat, mal, mêr, zarok û extiyaran girtine ser xwe, bêyî ku bixebitin an jî kar bikin û bêyî dahatiyek din, dewlemendî an teserûfek din hebe. Nafaqaya ku em behsa wê dikin bi navînî li dora sê, çar an jî pênc hezar TL ye.”

‘Mafê nafaqayê di pakêta dadweriyê ya 12’emîn de ye’

Sevda Çetînkaya, ragihand dibe hikûmet piştî biryara Dadgeha Destûrî rêziknameyek nû ya qanûnî amade bike. Sevda bal kişand ser vê rastiyê ku ev biryar ji bo ewlehiya aborî ya jinan xetereyek çêdike û wiha domand: “Wisa xuya dike ku bi betalkirina xala ‘nafaqaya bêdawî’ re, planeke din ketiye meriyetê. Ji ber ku di sala 2012’an de, serlêdanek ji Dadgeha Destûrî re hate kirin da ku ev xal bê betalkirin û dadgehê ew red kir. Lê niha hikûmet qanûnekê amade dike. Di pêşnûmeya Pakêta Dadwerî ya 12’emîn de, tê plankirin ku ev mafê nafaqayê bi sînorkirinek û sînorek demê ve were sînordarkiri amade bike. Heta ew mafê nafaqayê yê pir biçûk jî, ku ne tezmînata hemû ked û xebata bêpere ya ku ew di dema zewacê de didin e, tê hedefgirtin. Jin bi wan dayîna nafaqaya 5 hezar TL’yî dewlemend nabin; ew ji bo hebûnê têdikoşin.”

‘Ev îdia rastiyê nîşan nadin’

Parêzer Sevda Çetînkaya destnîşan kir ku îdiayên ku di qada giştî de pir caran têne gotin derbarê “wergirtina nafaqayê tevahî jiyanê piştî zewaza salekê tenê” nîşan nadin û gelek jin nikarin nafaqaya ku ji wan re hatiye dayîn jî werbigrin. Sevda Çetînkaya wiha got: “Berî her tiştî, madeyek bi vî awayî tune ye. Ya duyemîn, jin nikarin nafaqaya ku dadgehê biryar daye û ferman daye jî bistînin. Ger hûn biçin û li ofîsên bicihanînê binhêrin, ew tijî bi hezaran, deh hezaran dosya ne ku heta ew sê û pênc hezar lîreyên ji bo nafaqayê jî nayên stendin. Bi kurtasî, mafê nafaqayê mafek e ku jin bi tevahî heq dikin û ew qet bêdawî nîne. Ez difikirim ku betalkirina vî mafî bi vî rengî êrîşek girîng e li dijî destkeftî û têkoşînên jinan.”