Navenda Nûçeyan- Yekem hilbijartinên herêmî yên rasterast ên piştî 57 salan li Somaliyê çêdibin,  li paytext Mogadîşûyê pêk tên. Ev hilbijartinên ku bi têgihîştina "Her ferdek dikare dengek bikar bîne” tên kirin, dawiya pergala li ser bingeha qebîlê ya bi salan berdewam kir, nîşan dide û li welat mîna gavekî krîtîk ê veguherîna demokratîk tê dîtin.

Hilbijartin, mîna nîşanek zû ya kapasîteya Somaliyê ya ji bo derbaskirina mîrateya şerê navxweyî û dabeşbûnên li ser bingeha qebîleyê tê dîtin. Her wiha, mîna nîşanek ji bo veguherîna pergalek siyasî ya nûjen a li ser bingeha dengdana rasterast tê nirxandin. Zêdetirê 503 hezar hilbijêr, dê li 523 navendên dengdanê yên li 16 navçeyên eyaleta Banadir dengên xwe bikar bînin. Hezar û 604 namzed, nêzî 20 partî û rêxistinên siyasî temsîl dikin û wê ji bo 390 kursiyên li meclîsên şaredariyan pêşbaziyê bikin.

Ji bo 918 hezar hilbijêran kartên dengdanê hatin belavkirin

Komîsyona Hilbijartinê ya Neteweyî ya serbixwe, ragihand ku di meha Nîsanê de piştî salên dirêj piştî qeyda hilbijêran a ewil pêk anî, ji bo 918 hezar hilbijêran kartên dengdanê belav kiriye. Ev hilbijartin, piştî bidawîbûna pergala parvekirina desthilatdariyê ya qebîle ya bi navê "qûraba 4.5" ku di sala 2000’an de piştî hilweşîna hikûmeta navendî ya sala 1991’an hate damezrandin û ji qlanên mezin re kotayên diyarker dide, hindikahî û jinan veder dike, tên kirin.

Guhertinek radîkal

Îro bi dirûşmeya "Ji bo hemû kesan dengek", li dijî pergala kevin e ku namzet ji aliyê serokên qlanan ve dihatin hilbijartin, sembola guhertinek radîkal e. Di nava hilbijêr û namzetan de beşdariya ciwanan zêde ye. Zêdetirê ji sedî 90’ê namzetan nifşê ciwan temsîl dikin. Lê belê, beşdariya jinan hê jî sînordar e û naghîje kotaya ji sedî 30’yî. Hebûna jinan a di van hilbijartinan de, mîna sembola têkoşîna wan a dirêj ji bo naskirin û bihêzbûnê tê dîtin. Gelek astengên ku xwegihandina jinan a ji bo pêvajoyên biryargirtinê sînordar dikin, hene.

Amadekariya hilbijartina serokatiyê

Analîst, diyar dikin ku ev hilbijartin amadekariya hilbijartinên serokatiyê yên di sala 2026’an de werin lidarxistin e. Nakokiyên di navbera hikûmeta federal û muxalefetê ya têkildarî makezagona demkî û modela dengdana rasterast de jî, mîna faktorek girîng ku rêya pêvajoyê diyar dike, derdikeve holê. Çavdêr, dibêjin ku serkeftina vê ceribandinê dikare rê li ber veguherînek siyasî ya berfirehtir veke. Lê belê, encama diyalogê ya di navbera aliyan de, dê bibe faktorek krîtîk ku pêşeroja pêvajoya demokratîk a li Somaliyê diyar dike.

Rolên jinan tên sînordarkirin

Digel ku jinan di têkoşînên civakî û aborî yên Somaliyê de rolên girîng girtin ser xwe jî, hebûna wan a di qada siyasî de ji ber pergala qebîleyê bi rêya mêran sînordar bûye. Lê dîsa jî di salên dawî de, aktîvîstên jin û tifaqên civaka sivîl, di pêvajoyên biryargirtinê de daxwaza bihêzbûna rasteqîn dikin û destnîşan dikin ku divê jin ne tenê mîna dengdêr, mîna kesên biryardar jî beşdarî pêvajoyê bên kirin.