Li Efganistanê zêdetirî 11 hezar mirov bi nexweşiya talasemiyê ketine
Wezareta Tenduristiyê ya Talîbanê ragihand ku hejmara nexweşên talasemiyê li Efganistanê ji 11 hezarî derbas bûye û da zanîn ku ji nîvî zêdetirî wan jin in.
Navenda Nûçeyan — Li gorî amarên di bernameyeke fermî de li Kabîlê hatine pêşkêşkirin, niha li seranserê Efganistanê 11 hezar û 260 nexweşên talasemiyê yên qeydkirî hene. Ji van, 6 hezar û 132 jin û 5 hezar û 137 mêr in. Karbidestan diyar kirin ku tenê li Kabîlê zêdetirî hezar û 500 nexweş hatine tesbîtkirin, di nav wan de 798 mêr û 719 jin hene.
Niyazgul Niyazmand a karbidesta tenduristiyê, bal kişand ser belavbûna nexweşiya talasemiyê û destnîşan kir ku hewl tên dayîn karûbarên dermankirinê baştir bikin lê kapasîteya heyî ji bo pêkanîna hewcedariyên nexweşan têrê nake. Niyazgul Niyazmand tekez kir ku bêyî piştgirî û hevkariya saziyên navneteweyî, başkirina karûbarên tenduristiyê, dabînkirina dermanan û avakirina tesîsên taybetî ji bo nexweşên talasemiyê dê bi pirsgirêkên girîng re rû bi rû bimînin.
Di salên dawî de, pergala tenduristiyê ya Efganistanê bi kêmasiyên giran ên çavkaniyên tendirustiyê, alavên taybetî û dermanên girîng re rûbirû maye. Vê rewşê bi taybetî rewşa kesên bi nexweşiyên kronîk ên wekî talasemiyê ketine xirabtir kiriye. Gelek ji van nexweşan ji bo jiyanê bi veguhestina xwîna birêkûpêk ve girêdayî ne; lê belê, gihîştina xizmetên dermankirinê yên domdar li gelek deverên welat sînordar e yan ne aram e.
Talasemiya nexweşiyeke xwînê ya genetîkî û mîratî ye ku beden nikare baş hemoglobînê hilberîne. Hemoglobîn proteînek e ku di şaneyên sor ên xwînê de tê dîtin û oksîjenê digihîjîne tevnên bedenê. Kêmasiya vê proteînê dibe sedem ku nexweş bi kêmasiya giran, qelsiya kronîk, westandina domdar û pirsgirêkên pêşveçûnê re rû bi rû bimînin; di rewşên giran de, ew ji bo jiyanê hewceyên veguhestina xwînê dimînin gelek caran.
Pisporên tenduristiya giştî hişyar dikin ku heya bernameyên pêşîlêgirtinê, şêwirmendiya genetîkî û pergala dermankirinê neyên xurtkirin, dibe ku bûyerên talasemiyê di salên pêş de zêde bibin. Ev yek dê zexteke din li ser pergala tenduristiyê ya ku jixwe qels e li Efganistanê bike.