ELÎF AKGUL
Stenbol – Hevberdevka Kongreya Gelan a Demokratîk (HDK) Meral Daniş Beştaş diyar kir ku şerê li Rojhilata Navîn didome tenê aloziyek herêmî nîne, krîzek ku gelek aktor tê de hene û encamên wê yên aborî û cîhanî hene Meral Daniş Beştaş, êrîşên li ser Îranê, polîtîkayên parastinê yên Tirkiyeyê, rewşa dîrokî ya Kurdan a li herêmê û pêvajoya çareserkirina pirsgirêka Kurd a li Tirkiyeyê nirxand.

Li gorî Meral Daniş Beştaş, kûrbûna şer tenê bandorê li ser hevsengiya siyasî ya li Rojhilatê Kurdistanê nake, di heman demê de bandorê li ser siyaseta derve û nîqaşên demokratîkbûna navxweyî ya Tirkiyeyê jî dike. Meral Daniş Beştaş, tekez kir ku divê pêvajoya derbarê çareseriya pirsgirêka Kurd de ji pêşketinên herêmî serbixwe were nirxandin. Meral bal kişand ser paşxaneya dîrokî ya têkoşîna ku ji hêla Kurdan ve li welatên herêmê tê meşandin.

'Em bi rastî di nîvê şerekî cîhanê de ne'

Meral Daniş Beştaş li ser berfirehiya pevçûnên berdewam ên li Rojhilatê Navîn û hevsengiyên hêzê yên navneteweyî şîrove kir. Meral da zanîn ku pêşketinên li herêmê divê ne tenê wekî pevçûnek di navbera du welatan de werin dîtin û wiha pê de çû: "Em bi rastî di navenda şerekî pir mezin de ne. Şerê berdewam ê li Rojhilata Navîn nikare tenê wekî êrîşek ji hêla Dewletên Yekbûyî û Îsraîlê ve li ser Îranê were hesibandin. Di dawiyê de, Îran êrîşên pir dijwar li ser welatên Kendavê dike. Em dizanin ku di demên dawî de, êrîşên mûşekî li dijî Erebistana Siûdî, Qeter û gelek navendên din hatin kirin. Hizbullah tevlî bûye. Em bi rastî di nîvê şerekî cîhanî de ne. Bi girtina Tengava Hurmuzê û astengiyên ji ber şandina petrolê, bandorê li her kesî dike û fikar dike, nemaze ji hêla aborî ve; cîhan niha di hişyariyek bilind de ye.”

‘Daxuyaniyên Trump bandor li jiyan û pêşeroja bi milyonan kesan kiriye’

Meral bi bîr xist ku heta Serokê Emrîkayê Donald Trump jî di demên dawî de daxuyaniyên neasayî dide û wiha domand: “Carna jor û jêr, carna jî zîgzag, li ser xeta 'em ê vekişin, em ê rawestin' diaxive. Wisa xuya dike ku tevahiya cîhanê bi nêzîkatiyên nelihev ên Serokê Dewletên Yekbûyî yên Amerîkayê rihet bûye. Kes matmayî namîne êdî. Rojekê dikare bêje 'Em ê heta dawiyê şer bikin...', 'Em ê herin.' Roja din, kêmtir ji 24 demjimêran şûnda, dibêje, 'Me bi rastî li hemû hedefên ku divê me lê bixista xist.' Bi rastî ev daxuyaniyên hêsan, nelihev û nakok li ser şerekî ku zirareke ewqas mezin daye, bandor li jiyan û pêşeroja bi milyonan welatiyan kiriye û bandor li gelek welatan kiriye, li ser rewşa cîhanê û atmosfera siyasî ya ku em tê de ne gelek tiştan dibêjin.”

'Welat bi bombeyan nekarî bê demokratîkkirin'

Meral Daniş Beştaş bi gotina “destwerdanên leşkerî yên li dijî Îranê demokrasî û azadiyê naynin” destnîşan kir ku rexneyên li ser rejîma Îranê divê ne bi destwerdanên derve, divê bi têkoşîna gel a ji bo azadiyê werin çareserkirin. Meral Daniş axaftina xwe wiha domand: “Berî her tiştî, welatek bi êrîşkirina bi mûşek, bombe û her cûre çekên giran nayê reformkirin. Bila ew êrîşên tund ên ku ew dixwazin li dijî Îranê bikin.

 Gelo azadî li Îranê geş dibe? Gelo dewlet dê demokratîktir bibe? Welatek bi bombe, S-400, F-35 û mûşekan nayê 'demokratîkkirin'. Em behsa welatekî bi 90 milyon welatiyên xwe dikin. Pêwîst e ku dîroka Komara Îslamî ya Îranê ku xwedî paşxaneyek dîrokî û ezmûnek dewletê ya pir cidî ye, bi tevahî were lêkolînkirin.

Di vî warî de, em bi tevahî bawer dikin ku ev êrîş, ji bilî ku encamek bide an jî ber bi aliyekî erênî ve biçe, rewşê hîn dijwartir kiriye, van nakokî, têkiliyên navbera dewletan, tengezarî û pirsgirêkên aborî girantir kiriye. Em dibînin ku rezervan bazara enerjiyê têk daye û cîhan ji vê yekê êş dikişîne.”

‘Em li dijî destwerdanê ne, lê ev nayê wê wateyê ku em li aliyê rejîma Mela ne’

Meral Daniş Beştaş, diyar kir ku ew rexne li rejîma siyasî ya Îranê jî dike, got ku ew hem li dijî destwerdanên biyanî û hem jî li dijî pratîkên rêveberiya Îranê ne. Hevberdevka HDK’ê got ku “Wekî Kongreya Gelan a Demokratîk, bê guman em bi tevahî li dijî destwerdana DYA û Îsraîlê ne. Li gorî prensîb û nêzîkatiya me ya bingehîn, em qet nikarin vê rast bibînin. Lê ji aliyekî din ve, divê ev wekî ‘em li aliyê rejîma Mela ne’ neyê şîrovekirin. Ji ber ku li Îranê, tenê îsal, mirov di xwepêşandanên pir mezin de hatin kuştin.”

‘Em pêvajoya kuştina Jîna Mahsa Amînî bi bîr tînin’

Meral Daniş bi bîr xist ku Îran niha wekî ‘Komara Darvekirinê’ tê zanîn û wiha pê de çû: “Rejîmek heye ku bi berdewamî Kurdan û muxalifan darve dike. Em pêvajoya kuştina Jîna Mahsa Amînî bi bîr tînin. Pêleke mezin a xwepêşandanan pêş ket û dirûşmeya ‘Jin Jiyan Azadî’ ji hêla tevgerên jinan ên li çar aliyê cîhanê ve hate pejirandin. Di vî warî de, em şêweyê hikûmeta Îranê erê nakin. Wekî ku me her tim gotiye, em mafê gelê Îranê yê ji bo jiyana di hawîrdorek azad, wekhev û demokratîk de diparêzin û bê guman em ji bo veguherîn û guhertinê parêzeriyê dikin.”

‘Erkê dewletê heye ku civak û mirovên ku li wir dijîn biparêze’

Meral Daniş Beştaş di nirxandina xwe ya li ser polîtîkayên parastinê û têkiliyên Tirkiyeyê bi NATOyê re, diyar kir ku di siyaseta derve ya Tirkiyeyê de nakokî hene. Meral, bi taybetî destnîşan kir ku kirîna Sîstemên Parastina Hewayî yên Patriot ên NATO’yê di dema şerekî de, nîşanek e ku Tirkiye xwedî siyaseteke derve ya domdar nîne û wiha got: “Di cîhaneke wiha de, mafê dewletan jî heye ku xwe biparêzin. Em nikarin vê yekê paşguh bikin. Di dawiyê de, dewletek welatiyên xwe diparêze, ne xwe. Dema ku em dibêjin dewlet xwe diparêzin, ew dikare wekî ku ew amûrek dewletê diparêzin were fêmkirin. Lê belê, erkê dewletê heye ku civak û mirovên ku li wir dijîn biparêze.”

'Tirkiyeyê di siyaseta derve de zîgzagên pir cidî çêkirine'

Meral Daniş destnîşan kir ku bê guman, dibe ku fikar li ser ketina mûşekan hebe û wiha domand: “Îhtîmala ketina wan li herêmên nêzîkî sînorê Tirkiyeyê zêdetir e. Lê bê guman, mesele ne ewqas hêsan e. Ez difikirim ku Tirkiyeyê di siyaseta derve de zîgzagên pir cidî çêkirine. Ev demek dirêj e ku didome. Ji aliyekî ve ew dibêje, 'Ez welatekî mezin im, dewletek mezin im, hêza min a parastinê mezin e.' Rast e, di warê pîşesaziya parastinê û hêza parastinê de, Tirkiye yek ji welatên herî bihêz ên NATOyê ye. Ew yek ji wan welatan e. Lê rastiya ku wê biryar daye ku ji nû ve bi çek bike hîn jî nîşanek pirsê ya mezin e.”

'Em siyasetek derve ya domdar nabînin'

Meral Daniş diyar ku Tirkiye ji aliyekî ve endamê NATOyê ye û ji aliyê din ve, ji Amerîkayê F-35’an dixwaze - ku bûye çîrokek bêdawî  û ji ber ku nehatiye dayîn, dibêje 'Ez ê beşdarî Rêxistina Hevkariya Şanghayê bibim.' Meral wiha got: “Hem endamê NATOyê ye û hem jî S-400’an ji Rûsyayê dikire. Niha, di nîvê şer de dibêje 'Ez ê Patriotan bikirim.' Bi rastî lez û bez heye. Li şûna siyasetek derve ya domdar, em siyasetek derve ya ku li gorî roj û konjonkturê diguhere dibînin. Ev ne domdar e.”

'Divê em dîroka Kurdan qet paşguh nekin'

Meral Daniş Beştaş tekez kir ku ji bo fêmkirina helwestên Kurdên Rojhilat di êrîşên li dijî Îranê û şerê li Rojhilatê Navîn de, divê mirov li dîroka Kurdan binhêre. Wê her wiha bal kişand ser rewşa dîrokî ya Kurdan a li herêmê û pêwendiyên di navbera Kurdan de di erdnîgariya çar beşî ya Kurdan de û wiha domand: “Divê em dîroka Kurdan qet paşguh nekin. Îro, ev erdnîgariya ku em jê re dibêjin Rojhilat, Rojava, Başûr û Bakur, di rastiyê de erdnîgariyek yekane ye, erdnîgariyek ku piştî Şerê Cîhanê yê Yekem di navbera hêzên emperyal de hatiye dabeş kirin, erdnîgariya Kurdistanê. Endamên heman gelî di nav sînorên welatên cûda de mane. Ji ber vê yekê, berî her tiştî, pêwîst e ku were qebûlkirin ku di navbera van gelan de pêwendiyek rasterast heye. Pêwendiyek xurt heye.”

‘Li dijî qebûlkirina mafên Kurdan berxwedanek mezin heye’

Meral Daniş Beştaş diyar kir ku dewletên herêmî li hember daxwazên Kurdan ên ji bo mafan li ber xwe didin û destnîşan kir ku ev paşxaneyek dîrokî heye. Meral got, "Îngilîstan, DYA, Tirkiye, Iraq û Îran hemû bi vê paşxaneyê di hişê xwe de nêzîk dibin û wiha domand: “Li dijî qebûlkirina mafên Kurdên ku li welatên xwe dijîn û welatiyên xwe ne, berxwedanek mezin heye. Îro, Îran Kurdên ku îtîrazek biçûk jî dikin an jî dijberiya xwe diyar dikin, darve dike. Lê ev fikar bê bingeh e. Rêya sivikkirina vê fikarê, qebûlkirina van daxwazên Kurdan e.”

‘Kurd ji kesî tu xêrek hêvî nakin’

Meral di berdewama axaftina xwe de diyar kir ku Kurd ji kesî tu xêrê hêvî nakin, destnîşan kir ku Tirkiye demek dirêj e hebûna Kurdan li herêmê wekî pirsgirêkek ewlehiyê dibîne û wiha got: “Derbarê nêzîkatiya Tirkiyeyê de, mixabin, ew di vê çarçovê de ji perspektîfek cûda nêzîk dibe. Li her deverê cîhanê Kurdek derdikeve holê, ew wan wekî gefek li ser hebûna xwe dibîne. Ev ne têgihîştî ye û ne jî bawerbar e. Ji ber ku ew welatiyên xwe yên Kurd nas nake. Ji ber ku ew wan nas nake, 'Ger Kurdên li wir azad bibin, yên min jî wê daxwaz bikin' dibêje.”

‘Kurd ‘piyon’ nînin’

Piştî raporek Wall Street Journal (WSJ) ku ji rayedarên Amerîkî îdia dike ku Serokê Amerîkayê Donald Trump ji bo piştgiriya komên ku amade ne ji bo hilweşandina rejîma Îranê çekdar bibin vekirî ye, ji nav Hevpeymaniya Gel a desthilatdar a Tirkiyeyê derbarê Kurdan de daxuyanî hatin dayîn. Hevserokê Partiya DEM Tuncer Bakirhan bertek nîşan da û got, "Divê ew dev ji şîretan ji bo Kurdan berdin." Meral Daniş Beştaş, bi berteka Tuncer Bakirhan re girêdayî, nirxandinek wiha kir: “Hema hema her tim Kurd wekî 'piyon', 'amûrek ku dikare were bikar anîn' têne dîtin. Lê berevajî vê, Kurd xwedî helwestek siyasî, zanîn, kûrahî û şiyana rêveberiyê ya pir xurttir in. Gelek kes şîretan dikin, lê ev şêwirmend ne heval in; ew kes in ku mafên Kurdan înkar dikin. Fikara wan ev e, 'Ger Kurd biryara rast bidin û mafên xwe bi dest bixin dê çi bibe?' Dostek rastîn dikare rexne bike an piştgirî bike. Lê em bi rastî ji hejandina tiliyan bêzar bûne.”

‘Muxatabê pêvajoya li Tirkiyeyê diyar e: Abdullah Ocalan’

Meral Daniş Beştaş behsa bandora şerê li Rojhilatê Navîn li ser pirsgirêka Kurd û pêvajoya demokratîkbûnê ya li Tirkiyeyê kir û destnîşan kir ku ev pêvajo di nav aktorên siyasî yên li Tirkiyeyê de tê meşandin û wiha got: “Pêvajoya li Tirkiyeyê, li Tirkiyeyê berdewam dike û muxatab diyar e. Aktorekî siyasî heye ku pê re danûstandin tên kirin û ew jî Birêz Abdullah Ocalan e.”