Navenda Nûçeyan – Li bajarokê Gwatir ê navçeya Daştiyarî ya Parêzgeha Sistan û Belûcistanê krîza kêmbûna avê didome û niştecih ji ber qutbûna dabînkirina ava vexwarinê neçar in ava germ bikar bînin. Ava ne ewle gefeke cidî li tenduristiya malbatan dixwe.

Welatî dibêjin ku tevî şopandinên dubare, tedbîrên bi bandor ji bo dabînkirina ava vexwarinê ya domdar nehatine girtin û xemsariya rayedaran jiyana rojane ya mirovan vediguherîne krîzeke mirovî.

Astengî û xetereyên jiyanî

Dîmenên ku ji bajarokê Gwatir hatine weşandin nîşan didin ku niştecih bi kêmbûna giran a ava vexwarinê re têdikoşin. Li gorî welatiyan, di mehên dawî de pêvajoya radestkirina tankerên avê bi berdewamî hatiye astengkirin, ji ber vê gelek malbat bê ava paqij mane.

Her wiha niştecihan diyar kir ku nebûna plansaziyekê ji bo dabînkirina ava domdar ne tenê di jiyana rojane de dibe sedema pirsgirêkan, di heman demê de bandoreke cidî li ser rewşa tenduristiyê ya li herêmê dike û fikarên li ser tenduristiya zarok, extiyar û nexweşan zêde dike.

Ava hoteg: Çareseriya dawî ji bo pêdiviyên bingehîn

Ji ber qutbûn an jî kêmbûna dabînkirina avê, gelek malbat neçar mane ji bo dabînkirina pêdiviyên xwe yên avê serî li "hoteg"an (tank/hewzên avê yên li derve) bidin; ava ji van tankan ne li gorî pîvanên paqijiyê ye û ji bo vexwarinê ne guncaw e.

Çavkaniyên herêmî hişyarî dan ku karanîna vê avê dikare metirsiya nexweşiyên mîde-rûvî, enfeksiyonan û pirsgirêkên din ên tenduristiyê zêde bike û gefên cidî li tenduristiya niştecihan bixwe.

Li gorî niştecihên bajarokê Gwatir, kêmbûna ava vexwarinê bûye yek ji fikarên herî girîng ên rojane. Wan da zanîn ku tevî serdan û şopandinên dubare, ji aliyê rayedarên berpirsiyar ve ti tedbîrên bi bandor ji bo çareserkirina vê krîzê nehatine girtin.

Niştecihan bang li Hikûmeta Wîlayeta Daştiyarî, Daîreya Av û Kanalîzasyonê û saziyên din ên berpirsiyar kirin ku ji bo dabînkirina avê ya domdar ji bo herêmê û garantîkirina gihîştina ava vexwarinê ya ewle ji bo gel, tedbîrên lezgîn bigirin.

Gefek li ser jiyana zarokên Belûc

Krîza avê li Gwatir ne tenê bi kêmbûna ava vexwarinê ve sînordar e. Li gelek deverên bêpar ên Belûcistanê, nebûna toreke dabînkirina avê ya domdar, malbat neçar kirine ku bi kaniyên avê yên vekirî û germ ve girêdayî bimînin. Ev yek her sal dibe sedema mirina gelek zarokên Belûc.

Di salên dawî de, bi dehan zarok dema ku av hildigirtin an jî li dora van cihan dilîstin, ketin nav avê û xeniqîn. Çalakvanên mafên sivîl û mirovan bi caran destnîşan kirin ku ev bûyer encama rasterast a nebûna binesaziya ava ewle ne. Bi dabînkirina ava ewle û jiholêrakirina girêdayîbûna gundan bi van kaniyan re, dikare pêşî li dubarebûna van bûyerên trajîk were girtin.