Navenda Nûçeyan – Helbestvan Mona Kerîm di serî de azadî, jinbûn, sirgûn û nasnameyê, bû navek ku bi gelek pirsgirêkên mirovî, civakî û rewşenbîrî ve girêdayî ye. Bi rêya helbestên xwe, helbest veguherand qadek ji bo xweîfadekirin û rûbirûbûna bi rastiyê re. Wê di nivîsa xwe ya helbestî de mijarên jinbûnê, xerîbbûn û windakirinê bi awayekî berbiçav derxist pêş.

Berhemên wê balê dikşîne ser rewşa mirovan

Mona Kerîm ku di sala 1987’an de li Kuweytê ji dayîk bû, rêwîtiya xwe ya helbestvaniyê di temenê ciwaniyê de dest pê kir. Bi berhemên xwe yên bi navê ‘Rojên di Ava Tîbûnê de Şïştî’, (Days Washed in the Water of Thirst) ‘Nebûn bi Tiliyên Qutkirî’, (Absence with Severed Fingers) û ‘Kesk û Hişk’ (The Green and the Drydi) di cîhana wêjeyê de cihek girîng girtiye. Berhemên wê bi taybetî di kêliyên fikar û şikestinê de, balê dikşîne ser rewşa mirovan. Têkiliya tevlihev a di navbera xwe û xwezayê de di nav rastiyên şer, windakirin, sirgûn û xerîbiyê de vedikole.

Mona Kerîm helbestê tenê wek lêgerînek estetîkî ya ji rastiyê dûr nabîne, berovajî bi armancek li ser bingeha eşkerekirin, rûbirûbûn û vegerandina dengê xwe tijî dike. Di berhemên wê de, helbest wek cihek ji bo îfadekirina pirsên ku ji hêla jiyana rojane ve têne pirsîn û hestên bi tirs, windakirin û xerîbbûnê ve girêdayî ne tevdigere. Di heman demê de wek amûrek ji bo pirsîna bêdengiyê û sînorkirinên civakî û mirovî yên ku di binê wê de veşartî ne jî xizmet dike.

Jin û lêgerîna azadiyê

Mona Kerîm di helbestên xwe de cihek girîng dide jinê; ew ne tenê wek fîgurên duyemîn an jî tiştên dilşewat xuya dikin, wek mijarên çalak ên ku hewl didin xwedî li dengê xwe derkevin û hilbijartinên xwe diyar bikin derdikevin pêş. Di vê çarçoveyê de, wêneya jinan bi mijarên berfirehtir ên wek bêdengî, bindestî, nasname û mafê hilbijartina awayê jiyanê ve girêdayî ye û nivîsandinê vediguherîne rêyek ji bo xweîfadekirin û xwevegerandinê.

Sirgûnî di berhemên nivîskar de jî cihek girîng digre, ew dûrbûna erdnîgariyê derbas dike, vediguherîne rewşek navxweyî ya bi xerîbbûn, windakirina ewlehiyê û qutbûna ji kokan ve girêdayî ye. Di vê pêvajoyê de dema pirsên aîdiyetê û cihê xwe di cîhanê de tevlîhev dibin, li cihek digere ku deng û taybetmendiyên xwe yên bêhempa biparêze, ev hest bi mijara nasnameyê ve girêdayî dibe.

Helbestên pexşan û zimanê helbestî

Berhemên Mona Kerîm, helbestên pexşanî ye. Zimanê wê bi tundî, wêneyên helbestî û xwe dispêre paradoksê û her wiha bi balkişandina ser hûrgiliyên rojane ve tê diyar kirin ku di nav nivîsan de wateyên mirovî û psîkolojîk ên berfirehtir hildigirin.

Helbesta pexşanî ji helbestvan re cihekê pêşkêş dike da ku fikar, sirgûn û xwesteka rizgariyê îfade bike. Di heman demê de dihêle ku ew bêyî sînorkirinên avahiyên rîtmîk ên kevneşopî li ser ezmûna mirovan hem derveyî û hem jî hundurîn  biaxivin. Di vê çarçoveyê de, hûrgiliyên hêsan bi pirsên kûr ên li ser azadî, nasname, mirin, windakirin û aîdiyetê re hevdem in.