AYA ÎBRAHÎM

Sûdan – Tevî ku ji sala 2023’an ve li Sudanê pevçûn berdewam dike, şert û merên jiyanê li Sûdanê xirabtir dibe lê, kevneşopî û adetên civakê tên parastin. Cejna Qurbanê ji bo malbatên Sûdanê yek ji girîngtirîn cejnên olî û civakî ye, ku kevneşopî û adet lê têne parastin. Her çend hin cûdahî di nava hin herêman de hebin jî, serdanên malbatê, silavên cejnê û xurtkirina giyanê hevgirtinê hêmanên hevpar ên cejnê ne. Ew her wiha wekî serdemek taybetî ji bo xurtkirina girêdanên civakî tê dîtin, ku ji gelek malbatan re derfetek peyda dike ku werin cem hev û vegerin bajarên xwe yên jidayikbûnê.

Kevneşopiya Cejnê

Pispora xwarinê Maha Ehmed diyar kir ku malbatên Sûdan di Cejna Qurbanê de kevneşopiyên xwe yên xwarinê yên taybet didomînin, bi karanîna rêbazên cûrbecûr cûreyên goşt amade dikin. Wê destnîşan kir ku goştê pijandî û li hin herêman, rûpûşên xav bi gelemperî têne xwarin, lê hişyarî da ku rûpûşên xav neyên xwarin û tekez kir ku divê berî xwarinê ji ber xetereyên tenduristiyê werin pijandin.

Maha Ehmed destnîşan kir ku şerbet, vexwarineke girînge di Cejna Qurbanê de, bi taybetî li herêmên bakurê Sûdanê, beşek girîng a mêvanperwerî û civînên cejnê ye û tekez kir ku divê ew teze were vexwarin. Wê rave kir ku heke pir dirêj were hiştin, ew dikare pêvajoyek fermentasyonê ya xwezayî derbas bike ku bibe sedema hilberîna alkolê, ku wê got ku ji perspektîfên olî û tenduristiyê ve bandorên cûda hene. Maha Ehmed, bal kişand ser girîngiya rêbaza amadekirinê û dema li bendê, pêşniyar kir ku berî destpêkirina fermentasyonê ew teze were vexwarin.

Yek ji jinên Sudanî Amîna Elsayed Fadl, rave kir ku yek ji girîngtirîn kevneşopiyên ku gelê Sûdanî di Cejna Qurbanê de dişopîne, xwarina şerbetê ye. Wê destnîşan kir ku şerbet bi malzemeyên cûrbecûr tê amadekirin, lê pêkhateya wê ya herî bingehîn xurme ne, ku berhema sereke ya eyaleta Bakur e, ji ber vê yekê ew beşek yekgirtî ya kevneşopiyên cejnê yên herêmê ye.

Amîna Elsayed Fadl qala amadekirina şerbetê dike û dibêje: “Xurme bi biharatên cûrbecûr re tê kelandin, dûv re tê parzûnkirin û berî servîskirinê di sarincê de tê sarkirin.” Wê bal kişand ser cihê taybet ê vê vexwarinê, ku tê bawerkirin ku alîkariya helandinê dike û destnîşan kir ku ev kevneşopî hê jî ji hêla gelek malbatên Sûdanî ve tê domandin. Lê niha hin ciwan li şûna şerbeta kevneşopî vexwarinên amade tercîh dikin.

Cejn rêûresmên taybetî yên civakî û çandî xurt dikin

Lêkolîner Raw'a Barbarawi diyar kir ku Cejna Qurbanê li Sûdanê xwedî taybetmendiyek bêhempa ye, ji welatên din cuda ye. Wê destnîşan kir ku cejn, ku malbat û xizmên xwe di atmosferek cejnê de tîne cem hev, lewra bi kelecan benda vê rojê dimînin. Barbarawi rave kir ku ev dem bi xwarin û vexwarinê ve sînordar nîne, lê di heman demê de bi rêya rêûresmên taybetî yên ku têkiliyên civakî û çandî xurt dikin wateyek digire. Wê tekez kir ku yek ji aliyên herî girîng ên cejnê ji bo malbatên Sûdanê hatina cem hev e, û gelek kes ji bo serdana xizmên xwe û derbaskirina cejnê bi hev re rêwîtiyên dûr û dirêj dikin.

Raw'a Barbarawî diyar kir ku xwarinên wekî "goştê pijandî, kezeba xav û îsotên tûj bi sosê fistiqan" di nav beşên bingehîn ên kevneşopiyên Cejna Qurbanê de ne, û vexwarina şerbetê ya kevneşopî jî li ser van sifreyan neçar e. Wê zêde kir ku nifşên ciwan eleqeyek zêde nîşanî vexwarinên cûda didin ku ew bawer dikin alîkariya helandinê dikin.