دعوت زنان عراقی به عقلانیت و پایبندی به قوانین بینالمللی
خاورمیانه این روزها با موجی از تنشهای فزاینده روبهروست؛ درگیریهایی که بیشترین هزینه آن را زنان میپردازند. زنان عراقی تأکید میکنند که نبود ثبات و گسترش نزاعها، رنج زنان را چند برابر کرده و نقش آنان را در ساختن صلح و جامعه تضعیف میکند.
رجاء حمید رشید
عراق - همزمان با افزایش تنشهای منطقهای و ادامه چرخه درگیریها در خاورمیانه، فعالان زن عراقی بر ضرورت اولویت دادن به گفتوگو و پایبندی به قوانین بینالمللی تأکید کردند. آنان هشدار دادند که ادامه درگیریها تنها به افزایش تلفات انسانی و خسارتهای اقتصادی میانجامد، رنج زنان و کودکان را بیشتر میکند و ثبات عراق و کل منطقه را به خطر میاندازد.
زن؛ سازنده صلح و نخستین قربانی جنگ
دکتر جبره الطائی، استاد دانشگاه و فعال مدنی، وضعیت منطقه را نگرانکننده توصیف کرد و گفت تنش و درگیری به بخشی جداییناپذیر از فضای عمومی تبدیل شده است، هرچند شدت آن در دورههای مختلف تفاوت دارد. او افزود که شرایط سیاسی در کشورهای عربی بسته به وضعیت هر کشور، چهرههای متفاوت و گاه متناقضی به خود میگیرد.
به گفته او، قطعنامه ۱۳۲۵ شورای امنیت سازمان ملل با عنوان «زن، امنیت و صلح» تأکید میکند که زنان در صورت برخورداری از امنیت و ثبات، نقشآفرینان اصلی صلحاند؛ اما در عمل، آنان نخستین قربانیان جنگها و درگیریها هستند.
او خاطرنشان کرد زن، بهعنوان پرورشدهنده نسلها، زمانی میتواند نقش خود را بهدرستی ایفا کند که از جایگاه شایسته، امنیت اجتماعی و زندگی آبرومندانه برخوردار باشد. وی افزود رنج زنان دیگر محدود به فلسطین نیست و از سال ۲۰۱۱ با گسترش درگیریها به چندین کشور منطقه، صحنههای تکراری جنگ و افزایش قربانیان زن و کودک ادامه یافته است.
جبره الطائی همچنین به بازگشت داعش در عراق و سوریه و فجایعی که در اردوگاههای آوارگان بر جا گذاشت اشاره کرد و گفت زنان در این دو کشور بهای سنگینی پرداختهاند؛ همانگونه که زنان فلسطینی و لبنانی نیز در سایه درگیریهای مداوم با اسرائیل همچنان رنج میبرند.
او یادآور شد که منطقه هنوز پیامدهای توافقهای تاریخی مانند سایکس–پیکو و وعده بالفور را تحمل میکند و دخالتهای خارجی و نقض حاکمیت کشورها بر پیچیدگی اوضاع میافزاید. به باور او، «هر تغییر سیاسی باید از اراده ملتها برخیزد، نه اینکه از بیرون تحمیل شود.»
وی تأکید کرد عراق بهدلیل موقعیت جغرافیایی، منابع طبیعی و جایگاه تاریخیاش بهعنوان مهد تمدنها، همواره عرصه درگیریها بوده و ثباتی پایدار را تجربه نکرده است. با اینکه بغداد «شهر صلح» نامیده میشود، اما در عمل از آرامش واقعی بیبهره مانده است. او افزود قرار گرفتن عراق در میان منطقهای ملتهب، این کشور را در معرض پیامدهای مستقیم و غیرمستقیم تنشهای منطقهای قرار میدهد.
به گفته او، تلاشهایی برای برهم زدن ثبات نسبی عراق وجود دارد، اما مردمی که در اعتراضات اکتبر بیش از ۹۰۰ شهید دادهاند، دست روی دست نخواهند گذاشت. وی تأکید کرد زن عراقی که در انقلاب ۱۹۲۰ نقشآفرین بود، امروز نیز میتواند از کشورش دفاع کند و با حمایت از خواستههای زنان ایرانی برای امنیت و آرامش، برای صلح در منطقه بکوشد.
ملتها تاوان جنگ را میدهند
شمیران مروکی اودیشو، دبیر انجمن زن عراقی، نیز جنگ علیه ایران را محکوم کرد و با تأکید بر مخالفت با هرگونه جنگ، خواستار حل اختلافات از راههای انسانی و از طریق گفتوگو در چارچوب نهادهای بینالمللی و منطقهای شد. او گفت ملتها چه در قالب جانهای از دسترفته و چه در قالب پیامدهای روانی، اجتماعی و اقتصادی که سالها باقی میماند، بهای جنگهای ناعادلانه را میپردازند.
او افزود عراق بهدلیل همسایگی با ایران، از هرگونه تشدید تنش تأثیر میپذیرد، حتی اگر دولت بر بیطرفی خود تأکید کند. به گفته او، آسیبپذیرترین گروهها بهویژه زنان، کودکان و افراد دارای معلولیت، در زمان درگیری بیشترین خسارت را متحمل میشوند، زیرا فشارهای اقتصادی، بهداشتی و اجتماعی افزایش مییابد و شاخصهای امنیت، ثبات و آزادی بیان کاهش پیدا میکند.
منافع عراق بالاتر از هر چیز
نضال توما، دیگر فعال مدنی، نیز گفت هرگونه حمله در منطقه بهدلیل پیوندهای اقتصادی، تجاری و سیاسی عراق با کشورهای همسایه، پیامدهای منفی مستقیمی بر این کشور دارد. او تأکید کرد جنگها برنده واقعی ندارند و تنها خسارتهایی جمعی بر جای میگذارند که نسلهای امروز و فردا را دربرمیگیرد.
به گفته او، شرایط کنونی ایجاب میکند صدای عقلانیت بر هر صدای دیگری غلبه کند و منافع ملتها بر منافع فردی و گروهی ترجیح داده شود؛ بهویژه در کشوری مانند عراق که سالها از درگیریها فرسوده شده است. او از نیروهای سیاسی خواست برای حفظ کشور و جلوگیری از خونریزی، تلاشهای خود را متحد کنند و افزود ملتها از جنگ خستهاند و خواهان امنیتی پایدار و صلحی واقعی هستند.