نگرانی از بازگشت داعش؛ زنان ایزدی درباره تکرار فاجعه هشدار میدهند
در سایه تحولات امنیتی منطقه، تغییر کنترل زندانها و اردوگاهها و افزایش تهدیدهای سیاسی و نظامی، مردم ایزدی بهویژه زنان، با نگرانی عمیق از احتمال تکرار سناریوی سال ۲۰۱۴ سخن میگویند؛ سالی که با کشتار جمعی، اسارت و آوارگی گسترده همراه بود.
اسماء محمد
قامشلو- امروز شنگال و روژاوا دورهای حساس را پشت سر میگذارند؛ جایی که تهدیدهای امنیتی با حافظه تلخ مردم ایزدی درآمیخته است. مردمی که در سال ۲۰۱۴ به دست داعش یکی از هولناکترین فجایع انسانی، یعنی نسلکشی و کوچ اجباری را تجربه کردند. آن رویدادها تنها زخمی بر جسم نبود، بلکه امنیت روانی و اجتماعی جامعه را نیز ویران کرد؛ بهگونهای که هر تحرک نظامی یا تغییر سیاسی تازه، احساس خطر را دوباره زنده میکند.
زن ایزدی؛ از قربانی تا نماد پایداری
زن ایزدی که نخستین قربانی ربایش و بردگی بود، امروز به نماد ایستادگی و مقاومت تبدیل شده است. با این حال، نگرانی از تکرار فجایع گذشته همچنان با اوست؛ نگرانی برای امنیت خود، فرزندانش و جامعهاش.
به همین دلیل، مردم ایزدی هرگونه تحرک نظامی، اظهارنظر سیاسی یا تغییر در مدیریت اردوگاهها و زندانها را با دقت دنبال میکنند. آنان بهخوبی میدانند هرگونه ضعف در حفاظت یا بیتوجهی به تهدیدها میتواند راه را برای تکرار نسلکشی هموار کند.
خاطره سال ۲۰۱۴ هنوز زنده است. تجربه نشان داد ناتوانی در دفاع از خود و نداشتن مدیریت امنیتی مستقل، یکی از عوامل اصلی وقوع فاجعه بود و زنان و کودکان بیش از همه در معرض خطر قرار گرفتند. اکنون نیز با افزایش تنشها در روژاوا و عراق و مطرح شدن احتمال فعال شدن دوباره هستههای داعش، ایزدیان این تهدید را صرفاً یک احتمال نمیدانند، بلکه آن را خطری واقعی میبینند که باید با هوشیاری و آمادگی با آن مقابله کرد. در این میان، نقش زنان ایزدی در حفظ انسجام اجتماعی و مقاومت در برابر خشونت، پررنگتر از همیشه است.
افزایش تهدیدها و بازگشت هراس قدیمی
سعاد حسو، عضو شورای زن ایزدی در قامشلو، گفت تهدیدهای اخیر علیه شنگال، خاطره فاجعه بیش از یک دهه پیش را دوباره زنده کرده است. به گفته او، اظهارات سیاسی و نظامی اخیر، نگرانی گستردهای میان مردم، بهویژه زنان، ایجاد کرده است؛ زنانی که هنوز با آسیبهای روانی ناشی از نسلکشی زندگی میکنند و آثار آن بر چند نسل باقی مانده است.
او افزود این سخنان، زخمی را که هنوز التیام نیافته، دوباره باز کرده است. هر فرد در جامعه احساس میکند نادیده گرفتن تهدیدها میتواند بار دیگر به مرگ، آوارگی و ربایش بینجامد و همین امر احساس ناامنی را تشدید میکند.
به گفته سعاد حسو، افزایش تنشها در روژاوا طی ماههای اخیر و تحرکات نظامی در عراق، فضای بیثباتی ایجاد کرده است. چنین شرایطی میتواند زمینه را برای فعال شدن دوباره هستههای داعش فراهم کند. همچنین بحث درباره تحویل زندانهای محل نگهداری اعضای داعش به دولت موقت سوریه و احتمال انتقال هزاران خانواده وابسته به این گروه، نگرانی جدی در میان ایزدیان شنگال و مخمور ایجاد کرده است؛ زیرا هرگونه خلأ امنیتی میتواند به موج تازهای از خشونت منجر شود.
او تأکید کرد جامعه ایزدی هرگز کشتار جمعی سال ۲۰۱۴، ربایش هزاران زن و کودک و تبدیل آنان به بردگان یا جنگجویان اجباری را فراموش نمیکند. خاطره آن روزها هنوز در زندگی روزمره آنان حضور دارد و هر تهدید تازهای، پیش از همه زنان و کودکان را در معرض خطر قرار میدهد.
سعاد حسو افزود گذشت یازده سال از نسلکشی، نهتنها آن را به فراموشی نسپرده، بلکه حساسیت جامعه را نسبت به هر نشانه خطر بیشتر کرده است. درخواست برای تحویل سلاحها در حالی که تهدیدها ادامه دارد، این ترس را ایجاد میکند که مردم بار دیگر بیدفاع بمانند؛ همانگونه که در زمان یورش داعش، فروپاشی نیروهای محافظتی زمینهساز فاجعه شد.
پس از آزادسازی شنگال، ساکنان این منطقه نیروهای حفاظت محلی تشکیل دادند تا از خانهها و خانوادههای خود دفاع کنند. به گفته او، این نیروها برای مردم تنها یک تشکل نظامی نیستند، بلکه تضمینی برای بقا هستند. این نیروها که از خود اهالی شنگال تشکیل شدهاند، مسئولیت نظارت و تأمین امنیت منطقه و حفاظت از غیرنظامیان، بهویژه زنان و کودکان را بر عهده دارند تا فاجعهای مشابه تکرار نشود.
اصرار بر بقا و مطالبه حمایت بینالمللی
سعاد حسو تأکید کرد جامعه ایزدی در سالهای گذشته نیز بارها هدف حمله قرار گرفته و همین مسئله این باور را تقویت کرده که موجودیت آنان همچنان در خطر است. او هشدار داد هر تلاش برای تضعیف اراده مردم یا سلب ابزار دفاعیشان میتواند راه را برای تکرار نسلکشی باز کند.
او افزود این تهدید تنها متوجه ایزدیان نیست، بلکه ثبات کل منطقه را تحت تأثیر قرار میدهد؛ زیرا جامعه ایزدی بخشی از بافت متنوع اجتماعی منطقه است و بیثباتی آن میتواند کل محیط پیرامون را متزلزل کند.
ایزدیان از جامعه جهانی و نهادهای حقوق بشری میخواهند برای جلوگیری از هر تهدید تازهای اقدام کنند و عاملان جنایات گذشته را پاسخگو سازند. به گفته او، بهرسمیت شناختن حقوق ایزدیان در چارچوب قانونی و تضمین حفاظت از آنان، گامی اساسی برای جلوگیری از بازگشت گروههای افراطی است.
او تأکید کرد نادیده گرفتن نگرانیهای ایزدیان میتواند به فاجعهای انسانی دیگر منجر شود. زنان ایزدی که تجربه تلخ گذشته را پشت سر گذاشتهاند، امروز توانمندتر شدهاند، نقش رهبری دارند، در سازماندهی دفاع از جامعه مشارکت میکنند و با قاطعیت مطالبات عدالتخواهانه خود را مطرح میکنند.
در پایان، سعاد حسو گفت زن ایزدی با وجود همه رنجهایی که متحمل شده، امروز منسجمتر و مصممتر از گذشته برای حفاظت از جامعه خود ایستاده است. او خواستار اقدام جمعی برای جلوگیری از تکرار نسلکشی و مقابله با هرگونه تلاش برای احیای تروریسم شد و تأکید کرد شنگال سرزمین مردم خود باقی خواهد ماند؛ ارادهای که در برابر قتلعام ایستاد، میتواند با برخورداری از حمایت و عدالت، در برابر هر تهدید تازهای نیز مقاومت کند.