با وجود چالشها؛ زنان الجزایری پیشتاز رونق گردشگری
زنان الجزایری نقش پررنگی در رونق گردشگری دارند؛ آنها به عنوان اهنمایی حضوری گردشگران کار میکنند و با راهاندازی ابتکارهایی برای احیای میراث فرهنگی و معرفی جاذبهها، با سختیها دستوپنجه نرم میکنند و زیباییها و تنوع فرهنگی را به نمایش میگذارند.
رابعه خریص
الجزایر – زن الجزایری امروز به یکی از ستونهای اصلی صنعت گردشگری تبدیل شده است. او با هماهنگکردن خدمات اقامت، حملونقل و تفریح، سفرها را برنامهریزی میکند و همزمان بهعنوان راهنمای گردشگری، گردشگران را همراهی کرده و اطلاعات لازم را در اختیارشان میگذارد. این در حالی است که با محدودیتهای اجتماعی، سنتهای بازدارنده و حتی چالشهای امنیتی و فصلی نیز روبهروست.
مریم شلیحی، راهنمای گردشگری در قصبه الجزایر (ثبتشده در فهرست میراث جهانی یونسکو از سال ۱۹۹۲) و فارغالتحصیل مؤسسه ملی آموزش حرفهای گردشگری و هتلداری، میگوید ورودش به این حوزه از فعالیت داوطلبانه در گروه «ناس القصبه» آغاز شد؛ گروهی جوان که برای احیای این شهر تاریخی تلاش میکند.
او میگوید علاقهاش به تاریخ و میراث فرهنگی باعث شد بهطور تخصصی راهنمای گردشگری در قصبه شود؛ جایی که به کوچههای باریک و پیچدرپیچ، خانههای سفید عثمانی با بالکنهای چوبی، و بناهای تاریخیاش مثل قصر الدای، دار حسن پاشا (ساختهشده در ۱۷۹۱) و مسجدهایی چون جامع بزرگ و مسجد کچاوه دل بسته است.
مریم با ورود به حرفهای که زمانی بیشتر در اختیار مردان بود، خود را به چالش کشید و با پشتکار توانست به الگویی الهامبخش تبدیل شود. او میگوید برای اثبات خود «خیلی جنگیده» و حالا بهعنوان سفیر فرهنگ و تاریخ قصبه و دیگر بناهای تاریخی الجزایر فعالیت میکند. او تلاش میکند اطلاعات دقیق و مستند به گردشگران بدهد و با مدیریت و سازماندهی تورها، به رونق گردشگری و اقتصاد کشور کمک کند.
دشواریهای این شغل
شهرزاد مانع، راهنمای گردشگری در شهر قسنطینه و دارای مدرک کارشناسی ارشد در بازاریابی گردشگری، با بیش از پنج سال تجربه، نمونهای از تلاش و پشتکار در این حرفه است.
او میگوید: «به تحقیق، بازدید از موزهها و دیدن مستندهای مربوط به تمدنهای باستانی علاقه زیادی دارم. ورودم به این حوزه از سال ۲۰۲۰ شروع شد، زمانی که رشته راهنمای گردشگری محلی راهاندازی شد. در آزمون شرکت کردم و جزو نفرات برتر شدم و از همانجا مسیر حرفهایام آغاز شد.»
او درباره وظایفش توضیح میدهد: «کار راهنمای گردشگری فقط همراهی گردشگران نیست؛ باید برنامه سفر را تنظیم کند، مقصد و زمان را مشخص کند، اقامت را هماهنگ کند و اطلاعات تاریخی و فرهنگی دقیق ارائه دهد. برای این کار، باید دانش کافی از آثار تاریخی داشته باشد و ویژگیهایی مثل اعتمادبهنفس، انعطافپذیری و صبر داشته باشد.»
شهرزاد میگوید این شغل بسیار سخت است و «مشکلاتش بیشمار است»، از جمله رفتارهای نامناسب برخی افراد و مهمتر از آن، نبود فرهنگ گردشگری در میان بخشی از جامعه.
او درباره قسنطینه میگوید: «این شهر نمونهای فوقالعاده از یک شهر تاریخی است. آنقدر باشکوه است که با کلمات نمیتوان توصیف کرد. وقتی از بالا به آن نگاه میکنید، انگار میان زمین و آسمان معلق است.» او به جاذبههایی مثل بازار قدیمی (السویقه)، پلهای تاریخی مانند پل سیدی مسید و سیدی راشد، قصر احمد بای و یادمان کشتهشدگان قسنطینه اشاره میکند.
ترکیب علاقه به گردشگری و رسانه
شیراز دلالة پیش از ورود حرفهای به حوزه گردشگری، علاقه زیادی به کشف مکانهای دیدنی و میراث فرهنگی کشورش داشت. آنچه او را متمایز کرد، ترکیب این علاقه با تجربهاش در رسانه بود. او معتقد است توسعه گردشگری بدون یک رسانه آگاه و حرفهای ممکن نیست.
شیراز، روزنامهنگار و گوینده سابق خبر و فعال در حوزه گردشگری، میگوید این ترکیب باعث شد نگاه عمیقتری به گردشگری پیدا کند. او بنیانگذار پادکست «سفر الکلام» است؛ نخستین پادکست گردشگری در الجزایر که فراتر از معرفی مکانها، به بررسی گردشگری بهعنوان یک حوزه فرهنگی و اقتصادی میپردازد.
او میگوید: «در ابتدا فقط علاقه به سفر در داخل الجزایر داشتم و دوست داشتم شهرها و تاریخشان را کشف کنم. بعد تلاش کردم با استفاده از تجربه رسانهایام، محتوایی تولید کنم که زیبایی و تنوع کشورم را نشان دهد.»
او توضیح میدهد که هدفش از راهاندازی پادکست، نه فقط معرفی جاذبهها، بلکه بررسی چالشها و تجربههای این حوزه، بلکه ایجاد فضایی برای گفتوگو درباره گردشگری از زاویهای متفاوت بوده است. به گفته او، پادکست بهدلیل امکان پرداخت عمیقتر به موضوعات، به رسانهای تأثیرگذار تبدیل شده است.
شیراز معتقد است حضور زنان در این حوزه بهطور قابلتوجهی افزایش یافته است. او میگوید: «در گذشته این شغل بیشتر مردانه بود، چون نیاز به سفر و کار میدانی داشت، اما امروز زنان بیشتری بهعنوان راهنما، تولیدکننده محتوا یا برگزارکننده تور فعالیت میکنند.»
چالشهای چندگانه
با این حال، این مسیر برای زنان بدون چالش نیست. شیراز میگوید: «راهنمای گردشگری فقط همراه گردشگر نیست؛ او پلی بین گردشگر و فرهنگ، تاریخ و هویت یک مکان است و کمک میکند بازدیدکننده درک عمیقتری از جامعه محلی پیدا کند.»
او به چالشهایی مثل محدودیتهای اجتماعی و فرهنگی، سختی کار میدانی، ساعات کاری طولانی و برخی نگاههای کلیشهای نسبت به زنان اشاره میکند، اما تأکید دارد که این دیدگاهها بهتدریج در حال تغییر است.
در پایان، او میگوید: «گردشگری در الجزایر ظرفیتهای بسیار زیادی دارد و حضور زنان، چه در راهنمایی گردشگری، چه در تولید محتوا و حتی در پژوهش، میتواند ارزش واقعی این بخش را چند برابر کند.»