ئەسما محەمەد

 

قامیشلۆ- دانیشتووانی گەڕەکی شێخ مەقسودو ئەشرەفیە لە شاری حەلەبی سووریا، لە هەموو باکگراوندەکانەوە، ڕووبەڕووی چەندین ساڵ لە گەمارۆدان و بەئامانجگرتنی سیستماتیک بوونەتەوە، چەسپاندن بە بژاردەی بەرخۆدانی هاوبەش و بەرگریکردن لە پێکەوەژیان لە بەرامبەر سیاسەتەکانی چەوساندنەوە و دووبەرەکیە.

 

بەرخۆدانی ئەو دوو گەڕەکە تەنها لە ڕەهەندی سەربازیدا سنووردار نەبوو، بەڵکو بۆ کایەی سیاسی و کۆمەڵایەتی و میدیایی درێژبووەوە و بەربەستێکی نەبڕاوەی لە بەرامبەر هەموو هەوڵەکانی چاندنی ناتەبایی و ناسەقامگیری وڵات پێکهێنا.

 

”وێستگەیەکی خەبات”

ڕیحان لۆقۆ، وتەبێژی کۆنگرەی ستار لە قامیشلۆی باکوور و ڕۆژهەڵاتی سووریا، ئاماژەی بەوەکرد بەرخۆدانە مێژووییەکەی دانیشتووانی گەڕەکی شێخ مەقسودو ئەشرەفیە لە حەلەب، ڕووداوێکی زوو تێپەڕ یان کاردانەوەیەکی کاتی نەبوو، بەڵکو وێستگەیەکی خەباتی لە ڕێبازی بەرخۆدانی گەلان و بەرگریکردن لە شکۆمەندی مرۆڤ و پڕۆژەی پێکەوەژیان پێکهێنا، کە لەو ماوەیەدا قوربانییەکی یەکجار زۆری لە پێناو پاراستنی خاک و پاراستنی ئیرادەی مرۆڤی ئازاد دا.

 

پێی وایە بەرخۆدانەکە لە میراسی شەهید دەنیز و شەهید زیاد حەلەبەوە سەرچاوەی گرتووە، هەروەها بەرجەستەی ئیرادەی گەلێک بوو کە ڕووبەڕووبوونەوەی هۆشیارانە لە دژی سیاسەتەکانی ستەم و دەستدرێژی هەڵبژارد، قوربانیدانی شەهیدان، وەک ڕۆژبین، لەیلا، فراشین، گەریلا، لەگەڵ هەموو ئەوانەی گیانیان بەخشی لە بەرگریکردن لەو دوو گەڕەکە لە شکۆمەندی دانیشتووانەکانیان، کۆمپاسێکی ڕەوشتی و سیاسی ئەم بەرخۆدانە بوون و هەرواش دەمێننەوە.

 

”بەرخۆدانی بەردەوام”

ڕیحان لۆقۆ دووپاتیکردەوە کە دانیشتووانی شێخ مەقسود و ئەشرەفیە، ساڵانێکی زۆرە لەژێر گەمارۆ و هێرش و پێشێلکاریی سیستماتیکی بەرخۆدانی بەردەوامیان ئەنجامداوە، بەبێ ئەوەی ئیرادەیان بشکێت یان هۆشیارییان کەمببێتەوە، نهێنی بەهێزی ئەم بەرخۆدانەش لە یەکگرتوویی پێکهاتەکانیدایە، کە کورد و عەرەب و سووری و ئەرمەنی وەک یەک جەستە ژیاون، مەترسی و چارەنووس، پووچەڵکردنەوەی هەموو هەوڵەکانی دابەشبوون و پۆلێنکردنن.

 

دووپاتی کردەوە کە ئەم یەکگرتووییە کۆمەڵایەتییە ڕووداوێکی خۆبەخۆ نەبووە، بەڵکو ئەنجامی درێژخایەنی خەباتە دژی سیاسەتەکانی دوورخستنەوە و ڕەگەزپەرستی کە لەلایەن ڕژێمی پێشووی بەعسییەوە پراکتیزە دەکرا، کە دەیان ساڵە هەوڵی هەڵوەشاندنەوەی کۆمەڵگە و تێکدانی برایەتی گەلانی دەدا، لەگەڵ ئەوەشدا، ئیرادەی دانیشتووان ئەو پرۆژانەی پووچەڵ کردەوە، تا ئەمڕۆش بەردەوامە لە پووچەڵکردنەوەی هەمان شت، ڕێبازی تاکڕەوانە کە حکومەتی کاتی لە ڕێگەی بە ئامانجگرتنی ڕاستەوخۆی گەڕەکی شێخ مەقسود و ئەشرەفیە و هەوڵە بەردەوامەکانی بۆ دروستکردنی ململانێ و ناسەقامگیرکردنی ئاسایش و سەقامگیری بەرهەمی دەهێنێتەوە.

 

”سیاسەتێکی گشتگیر”

ڕیحان لۆقۆ ڕوونیشیکردەوە، ئەو هێرشانەی کە لەلایەن جیهادییەکانی هەتەشە و چەتەکانی داگیرکەری تورکیا ئەنجامدراون، تەنها بە تۆپباران و بەئامانجگرتنی سەربازی سنووردار نەبوون، بەڵکو بەشێک بوون لە سیاسەتێکی هەمەلایەنە کە بریتی بوون لە هاندانی سیستماتیکی میدیایی و هەوڵدان بۆ شێواندنی وێنەی پێکهاتەکانی سووریا، بەڵام هۆشیاری دانیشتووان بە ژن و پیاو، هێڵی بەرگری یەکەمی پێکهێنا، چونکە بە چەک و قسە و هەڵوێستێکی سیاسی ڕوون ڕووبەڕووی دەستدرێژییەکەیان بووەوە.

 

ئاماژەی بەوەشکردووە، بەکارهێنانی چەکی قورس لە گەڕەکەکانی نیشتەجێبووندا، کە بووەتە هۆی کوژرانی مەدەنی و ئاوارەبوونی زۆرەملێی سەدان خێزان، تاوانێکی جەنگی تەواو و پێشێلکردنی ئاشکرای هەموو یاسا و ڕێککەوتننامە نێودەوڵەتییەکان پێکدەهێنێت، ئەوەی ئەو دوو گەڕەکە تووشی بوون دەکەوێتە ژێر سیاسەتی سزای بەکۆمەڵ و سیستماتیکی.

 

ڕوونیشیکردەوە، سەدان ژن و منداڵ لەناو بێدەنگی گوماناوی نێودەوڵەتیدا ناچاربوون ماڵەکانیان بەجێبهێڵن، هەروەها بێدەنگی ڕێکخراوە نێودەوڵەتییەکان، ڕێکخراوەکانی مافی مرۆڤ و ڕێکخراوەکانی پاراستنی منداڵان ناتوانرێت لە چوارچێوەی ئەم تاوانانە جیابکرێنەوە؛ بەڵکو بە شێوەیەکی ناڕاستەوخۆ هاوبەشیان لێدەکات، ژنان و منداڵانی کچ لە کاتی ڕووداوەکانی ئەم دواییەدا بێسەروشوێن بوون و چارەنووسیان تا ئەمڕۆش بەبێ هیچ کارێکی جددی و لێپرسینەوەیەکی ڕاستەقینە نادیارە.

 

”پارچەکردنی پەیوەندی مێژوویی”

ڕیحان لۆقۆ جەختی لەوەشکردەوە، ئەوەی لە شێخ مەقسود و ئەشرەفیە ڕوویدا لە چوارچێوەی پلانێکی سیاسی فراوانتردایە کە ئامانج لێی تێکدانی پێکەوەژیانە، بەتایبەتی لەدوای ئەو کۆبوونەوانەی حکومەتی کاتی لەگەڵ وڵاتانی دراوسێ ئەنجامیاندا، لەگەڵ هەوڵی ڕوون بوو بۆ ڕادەستکردنی ئەو دوو گەڕەکە بۆ داگیرکاری تورکیا و چەتەکانی هەوڵدان بۆ دڕاندنی پەیوەندی مێژوویی نێوان پێکهاتەکانی ناوچەکە.

 

خەڵکی باکوورو ڕۆژهەڵاتی سووریا، وەک خۆیان دووپات دەکەنەوە، سەرەڕای هەموو پێشێلکارییەکان، هەوڵەکانی دەستکاریکردن و دزەکردن، لە ڕێگەی ئەزموونەوە توانای خۆیان بۆ پاراستنی یەکگرتوویی خۆیان و پووچەڵکردنەوەی پیلانەکانی بانگەواز سەلماندووە، نموونەی هەنووکەیی لە ناوچەکەدا کە لەسەر بنەمای بناغەکانی نەتەوەیی دیموکراتیک و یەکێتی نەتەوەیی دامەزراوە، بەربەستێکی تێنەپەڕێنراوی لە بەرامبەر هەموو هەوڵەکانی تێکدانی دیموکراتیک و بەرهەمهێنانەوەی ستەمکاری پێکهێناوە و بەردەوامیشی هەیە.

 

”پاراستنی قوربانیدانی شەهیدان”

ڕیحان لۆقۆ، وتەبێژی کۆنگرەی ستار لە قامیشلۆ، لە کۆتایی قسەکانیدا بانگەوازێک بۆ هەموو هاوڵاتیانی ئازادی هەموو گەلان و بەتایبەتی بۆ کورد، عەرەب، سریانی، چەرکەسی و ئەرمەنەکان کرد، دەبێت بە توندی دەست بە ڕۆحی بەرخۆدان و هۆشیاری بەکۆمەڵەوە بگرن، نەکێشرێینە ناو هەڵمەتەکانی هاندان، قوربانیدانی ئەو شەهیدانەی کە داویانە ئەم خاکە بۆ بەرگریکردن لە یەکێتی گەلان بپارێزین،ئەوەی بە قوربانیدانی بێئەندازە دروستکرابوو، ڕێگەی پێنادرێت لەلایەن کەسەوە تێکبدرێت و ئیرادەی گەلیش لە هەموو پیلانەکان بەهێزتر دەمێنێتەوە.