بەهاران لەهیب

 

کابول-بە ڕێنماییەکی نوێی تاڵیبان کە منداڵانی کچی تەمەن سەرووی ١٢ ساڵ درێژە بە خوێندن لە قوتابخانە تایبەتیەکان و ناوەندەکانی خوێندن قەدەغە دەکات، کە دوایین ڕێگا ماوەتەوە بۆ خوێندن و بەهێزکردنی منداڵانی نابینا و نابیست لە کابول.

 

لە ئەفغانستان ژیان لەگەڵ کەمئەندامی جەستەیی یان نابینا زۆرجار بە واتای دەستپێکردنی گەشتێکی سەختە لە منداڵییەوە، گەشتێک کە بۆ منداڵانی کچ هێندەی تر چالاک دەبێت، منداڵانی خاوەن پێداویستی تایبەت زۆرجار لە مافی بنەڕەتی خۆیان بۆ خوێندن بێبەش دەکرێن و لە نێوان هەڵوێستە کۆمەڵایەتییە دژبەیەکەکاندا گەورە دەبن کە لە پەراوێزخستنەوە تا بەزەیی.

 

کاریگەرییەکانی ئەم چارەسەرە لەوە زیاترە کە دەرفەتی یەکسانیان بۆ ژیان و بەشداریکردن لە کۆمەڵگەدا ڕەتبکاتەوە، بە تێپەڕبوونی کات، بەشدارە لە بەهێزکردنی تێڕوانینێک بۆ "بێدەسەڵاتی" و پێویستی بەزەیی لە مێشکی خودی خاوەن پێداویستییە تایبەتەکاندا.

هەنگاوی بچووک بەرەو بەهێزکردن، پەنجەرەی داخراو

ساڵانێکە ڕێکخراوەکانی کۆمەڵگەی مەدەنی و دامەزراوەکان و چالاکوانان کە کار لەسەر مافی خاوەن پێداویستییە تایبەتەکان دەکەن هەوڵیانداوە دەرفەتی خوێندن و ڕەخساندنی هەلومەرجی گونجاوتر بۆ تێکەڵبوونیان لەگەڵ کۆمەڵگەدا، لەو چوارچێوەیەدا، قوتابخانەی تایبەت بۆ پەروەردەکردنی منداڵانی نابیست و نابینا دامەزران و ژمارەیەک لە دەرچووانی ئەو سەنتەرانە، دوای تەواوکردنی خوێندن، توانیان بگەڕێنەوە و وەک مامۆستا کاربکەن.

 

ئەم ئەزموونە هەنگاوێکی بەرچاوی پێکهێنا بەرەو بەهێزکردنی خاوەن پێداویستییە تایبەتەکان، چونکە نەک تەنها پەروەردەی بۆ دابینکردن، بەڵکو وایکرد هەندێکیان لە پۆلەوە بگوازرێنەوە بۆ پۆستەکانی وانەوتنەوە و بەشداریکردن لە کۆمەڵگەدا.

 

بەڵام ئەم سنووردارە بۆ هیوا لەگەڵ بەردەوامی ئەو سنووردارکردنە بەربڵاوانەی کە بەسەر پەروەردەی ژنان لە ئەفغانستاندا سەپێندرا، دەستی بە بچووکبوونەوە کرد. لەم دواییانەدا منداڵانی کچی خاوەن پێداویستی تایبەت ڕووبەڕووی شەپۆلێکی نوێی بێبەشی بوونەتەوە دوای ئەوەی تاڵیبان لە ١٤ی ئەیلوول ڕێنماییەکانی دەرکرد کە منداڵانی کچی سەرووی تەمەن ١٢ ساڵ درێژەدانیان بە خوێندنیان لەم قوتابخانە تایبەتانەدا قەدەغە کرد.

هێزە چەکدارەکان دەچنە ناو قوتابخانەی نابینایان

بۆ تێگەیشتن لە کاریگەرییەکانی ئەم بڕیارە، پەیامنێرەکەمان چووە قوتابخانەیەکی نابینایان و نابیستەکان لە کابول. دەروازەی قوتابخانەکە داخرابوو، بەڵام دوای گەڕانێکی بەردەوام، توانیمان بچینە ناوەوە.

 

هەر لەیەکەم ساتی گەیشتین، نیشانەکانی دڵەڕاوکێ لەسەر ڕووخساری کارمەندان و خوێندکارەکان دیار بوو، یەکێک لە مامۆستایانی سەنتەرەکە بەناوی نێرگس ڕۆیا (ناوی خوازراو)، وردەکاریی ئەو ڕووداوەی گێڕایەوە و وتی: ئێمە سەرقاڵی وانەوتنەوە بووین کاتێک کۆمەڵێک هێزی چەکداری تاڵیبان هاتنە ناو قوتابخانەکە، بوونی ئەوان ترس و دڵەڕاوکێی لای خوێندکاران و مامۆستایان دروستکرد، پرسیاریان کرد و سەرنجیان لەسەر جلوبەرگەکانمان دا، هەندێکیان هەڕەشەیان لەگەڵدا بوو، کە ئەمەش بۆ چەند کاتژمێرێک بەردەوام بوو.

 

ئەو مامۆستایە وتی: لە کۆتاییدا بەڵگەنامەیەکیان پیشانداین کە تیایدا هاتووە منداڵانی کچی سەرووی تەمەن ١٢ ساڵ بۆیان نییە بەردەوام بن لە خوێندن، هەرچەندە ڕوونمان کردەوە کە خوێندن، بەپێی ئەو چوارچێوە دامەزراوە، تا پۆلی شەشەم بەردەوامە، هیچ ئارەزوویەکیان نیشان نەدا و ئاگاداریان کردینەوە کە ئەگەر بەردەوام بین لە فێرکردنی منداڵانی کچی سەروو ١٢ ساڵ، ڕووبەڕووی زیندانیکردن دەبینەوە

 

کۆتایی هاتنی هیوای پەروەردەیی لە ژێر فشاردا

دوابەدوای ڕووداوەکە بەرپرسانی قوتابخانەکە ناچاربوون دەرگای چوونە ژوورەوەی قوتابخانەکە بە داخراوی بهێڵنەوە، قوتابخانەکەش ناچار بوو منداڵانی کچی سەروو تەمەنی١٢ ساڵ لە سەنتەرەکە دەربکات، لەو کاتەوە هەر هەنگاوێک بەرەو دەروازەی قوتابخانەکە شەپۆلێکی دڵەڕاوکێ و ترسی لەناو دیوارەکانیدا دروستکردووە.

 

نێرگس ڕۆیا کە بە نابینا لەدایک بووە، توانی سەرەڕای سەختییەکان، بڕوانامەی ئەدەبیات لە زانکۆیەکی کابول بەدەست بهێنێت، دوای ساڵانێک لە خوێندن و تێکۆشان، کاری مامۆستای هەڵبژارد بۆ خزمەتکردنی منداڵانی خاوەن پێداویستی تایبەت، زانیارییەکانی خۆی بۆ ئەوان دەگوازێتەوە و هاوکاریان دەکات بۆ بونیادنانی داهاتوویەکی سەربەخۆتر.

 

بەڵام ڕێسا نوێیەکان بەربەستێکی نوێی خستۆتە بەردەم ئەو و خوێندکارەکانی، ئەو کێشەیەی ئەم منداڵە کچانە ڕووبەڕووی دەبنەوە پەیوەندی بە تواناکانیانەوە نییە یان کەمئەندامییانەوە، بەڵکو پەیوەندی بەو سنووردارکردنەوە هەیە کە بەسەر هەلی خوێندن و ژیانیاندا سەپێنراوە.