رەفیف ئیسلیم

 

غەززە- خەڵاتی زەوی ساڵی ٢٠٢٦، کە گەورەترین پێشبڕکێی ژینگەیی و ئینکوباتۆری جیهان بۆ گەنجانی تەمەن ١٣-١٩ ساڵ، بە ئامانجی هاندانی پەرەپێدانی چارەسەری ژینگەیی پراکتیکی و کاریگەر، خەڵاتێکە کە لە لایەن دامەزراوەی زەوی لە جنێڤ دەبەخشرێت.

 

براوەی خەڵەتەکە دوو خوشکی فەڵەستینی تالا و فەرەح موسان کە خەڵاتی زەوی ساڵی ٢٠٢٦ بەدەست هێنا، هەروەها تالا موسا بیرۆکەکەی کاتێک بۆ هاتە کە شاری زەهرا لە ناوەڕاستی کەرتی غەززە بۆردوومان کرا، هەموو شەقام و گەڕەک و ئامڕازێکی شارەکە وێران بوو، پرسیاری سەرەکی کە مێشکی داگیرکردبوو ئەوە بوو کە چۆن داروپەردوو بە بەکارهێنانی سەرچاوەکانی بەردەستی و بە شێوەیەکی ژینگەدۆستانە کە لە داروپەردووی دەوروبەریەتی ڕزگاری بکات، هەروەها داروپەردووەکان بونیاد بنێتەوە.

 

لە لەناوچوونەوە بۆ دووبارە بونیادنانەوەی داروپەردوو

تالا موسا ڕوونی دەکاتەوە، کە خشتێکی خشتاوی، کە لە خودی داروپەردوو دروستکراون، هەڵبژاردەیەکی ئایدیاڵ بوون، تەنها شتێک کە پێویستە بۆ بەرهەمهێنانی ئەم خشتانە بەردی خانووە بۆمبڕێژکراوەکان و گڵی دەرهێنراو لە زەوییە کشتوکاڵییەکان و شووشەی شکاو و پوش و خۆڵەمێش، هەموو ئەم پێکهاتانە بە وریاییەوە ورد دەکرێن و دەبنە تۆزێکی ورد، پاشان ئاوی تێدەکرێت، تێکەڵەکە دەکرێتە ناو قاڵبێکەوە و بەجێدەهێڵرێت تا وشک دەبێتەوە.

 

سەبارەت بە بەرگری خشتەکە بەرامبەر ئاو و پەستان، ئاماژەی بەوەدا، کە چەندین تاقیکردنەوە ئەنجامدراوە بۆ پێوانەکردنی مانەوەی خشتەکە، ئەنجامەکان زۆر جێگەی ڕەزامەندی بوون، هەروەها خشتەکە بەهێزە، بەرگەی ئاو دەگرێت و یەکسەر ناڕوخێت، بەتایبەتی لەگەڵ گۆڕانکاری بارودۆخی کەشوهەوا، ئەو خشتە گونجاوە بۆ چاککردنەوەی خانوو و شەقام، هەروەها بۆ بەستنەوەی چادرەکان بۆ ئەوەی لە زستاندا نەفڕێن.

 

تالا و خوشکەکەی لە کاتی کارکردن لەسەر نموونەکان تووشی هیچ کێشەیەک نەبوون، بەڵام ئەنجامدانی تاقیکردنەوەکان لە کاتی برسێتی و شەڕدا لە ڕادەبەدەر قورس بوو بۆیان، وتی:  پڕۆژەکەی ١٠٠٪  ژینگەدۆستە، هیچ چیمەنتۆ و گەچێکی تێدا نییە، لە هەمان کاتدا کێشەیەکی ژینگەیی هەبوو چارەسەر دەکات: ئەو تۆنانەی داروپەردوو کە هیچ چارەسەرێک و شێوازی فڕێدانییان نییە، خشتەکە چارەسەرێکی کاتییە، بەڵام هاوکاری ئەو شارە وێرانبووە دەکات.

تالا موسا ڕوونیشیکردەوە، هەنگاوی داهاتوو بریتییە لە ئەنجامدانی وۆرکشۆپ لە سەرتاسەری شار بۆ فێرکردنی گەنجان چۆنیەتی دروستکردنی خشتەکە، تەنانەت پێویستە هەرموە گەنجێک بەڵێننامەیەک واژۆ بکات بۆ فێرکردنی کەسانی دیکە، ئامانجی پڕۆژەکە دروستکردنی کارگەی خشت نییە، بەڵکو یارمەتیدانی تاکەکانە، چ گەنج و چ ژن، بۆ ئەوەی ماڵە وێرانبووەکانیان بونیاد بنێنەوە و دەست بکەن بە دروستکردنی پەناگەیەک کە لە توخمەکان و کەرامەتیان بپارێزێت.

 

ئەو نکۆڵی لەوە ناکات کە ژنانی کەرتی غەززە پەراوێزخراون، بەتایبەتی لە سەرەتای جەنگەوە، ئەم خەڵاتە بۆ سەلماندنی ڕادەی توانای ژنان و منداڵانی کچزن هات بۆ ئیلهامبەخشین و داهێنان لە کۆمەڵگەدا، ئەوان پاڵەوانن و شایەنی ئەم سەرکەوتنەن، ئەمەش ئاماژەیە بۆ ئەوەی کە پشتگیری ڕەوشتی لەلایەن خێزان و هاوڕێ و میدیاکانەوە وەردەگرێت، واتە: شارەکە لەلایەن ژنان و گەنجەکانییەوە بونیاد دەنرێت.

 

داهێنانێک کە ئاوارەبوون تێدەپەڕێنێت و هیوا دروست دەکات

فەرەح موسا ئاماژە بەوە دەکات، کە ژینگەی کارکردنی نێوان خۆی و خوشکەکەی پڕ بووە لە هاوکاری و هەیەجان، ئەرکە پراکتیکییەکانیان دابەشکرد، لە کۆکردنەوەی بەرد و شووشە تا ئەنجامدانی تاقیکردنەوەی زانستی و پەیوەندیکردن لەگەڵ لیژنەی پێشبڕکێ و جێبەجێکردنی هەموو مەرجەکان، هەروەها ئاوارەبوون و جووڵەی بەردەوام و ناسەقامگیری دۆخی ژیانیان تاکە بەربەست بوون، نەیدەزانی لە ناوچەکە دەمێنێتەوە یان ناوچەکە بەجێدەهێڵێت.

 

سەبارەت بە هەستی بردنەوە، وتی: بە درێژایی هەر هەنگاوێک، خەونی سەرکەوتنی لەبەرچاو گرتووە، تەنانەت ئەو ڕۆژەی خەیاڵی کردووە کە خۆی و خوشکەکەی گوێیان لە هەواڵەکە دەبێت، ئەوەی خۆشییەکەی بە وەرگرتنی ئەو سەرکەوتنە گەورەتر کرد، ئەوە بوو کە ناوی شاری غەززەی بەرزکردەوە و ئەو وێنە کۆنەپەرستانەیەی پەیوەست بوو بە شەڕ و هەژاری و وێرانکارییەوە، ژنانی گەنجی ناو شارە وێرانبووەکەی پیشان دا کە خەریکی دروستکردن و بەدەستهێنانی نایابین.

ئاماژەی بەوەشکردووە، ئەم خشتە یارمەتی هەموو شارێک دەدات کە بەهۆی شەڕ و ململانێکانەوە وێران بووە، نەک تەنها کەرتی غەززە، هەربۆیە ناوی پڕۆژەکە ”Belt Hop” ”بونیادنانی هیوا”ی هەڵبژاردووە، بۆ ئەوەی ئامرازی بونیادنانی هیوا بێت، هەروەها بەشداریکردنی لە خەڵاتی زەویدا کارامەیی نوێی پێبەخشیوە و ئیلهامبەخش بووە بۆ ئەوەی بیر لە پڕۆژەی نوێ بکاتەوە کە دەتوانێت خزمەت بە شارەکە بکات، بەتایبەتی کە هێشتا بیرۆکەی زۆری هەیە بەڵام چاوەڕێی دەرفەتی گونجاوە.

 

دەستەی دادوەری ڕایگەیاندووە، کە ئەو دوو خوشکە یەکەم براوەی ناوچەیین لە فەڵەستینەوە لە سەرەتای دامەزراندنی خەڵاتەکەوە، خەڵاتەکە بڕە پارەیەک دەبەخشێتە گروپە براوەکان بۆ پشتگیریکردن لە پەرەپێدان و جێبەجێکردنی پڕۆژەکانیان، بەم زووانە دەنگدانی گشتی دەکرێتەوە بۆ هەڵبژاردنی براوەی جیهانی لە ٢٩ی ئایار.

 

شایانی باسە، نەتەوە یەکگرتووەکان مەزەندەی کردووە کە بە نزیکەی یەک ملیۆن و ٩٠٠ هەزار کەس لە غەززە واتە نزیکەی لە ٩٠٪ی دانیشتووانی غەززە لە سەرهەڵدانی شەڕ لە ساڵی ٢٠٢٣ تا سەرەتای ساڵی ٢٠٢٥ ئاوارە بوون و زیانەکانی ئەو کەرتەش بە نزیکەی ٧٠ ملیار دۆلار خەمڵێندراوە لە نێوان بڵاوبوونەوەی ملیۆنان تۆن داروپەردوو کە شەقامەکانی داپۆشیوە.