ئەسما محەمەد

 

قامیشلۆ-لە ساتێکی سەرەکی مێژووی بەرخۆدانی گەل لە باکوور و ڕۆژهەڵاتی سووریا، ژنانی قامیشلۆ هەنگاویان ناوە بۆ بەرەکانی پێشەوە و ئیرادەی کۆمەڵگەیان بەرجەستە کرد بۆ بەرگریکردن لە خاک و ناسنامەکەیان، سەرەڕای بۆردوومان و هەڕەشە و بێدەنگی نێودەوڵەتی لەسەرپێن، ئەوەی شارەکە لە چەند ڕۆژی ڕابردوودا شاهیدی بوو، تەنها وەڵامێکی زوو تێپەڕ نییە، بەڵکو داستانێکی پێکەوەییە کە دووپاتی دەکاتەوە گەلی کورد یەکگرتووە، ئامادەیە بۆ بەرخۆدان و توانای ڕووبەڕووبوونەوەی هەموو هەڕەشەیەکی هەیە، گرنگ نییە گەورەیییەکەی.

 

لە دیمەنێکی بێوێنەی ناوچەکەدا، ژنانی قامیشلۆ و گەلی کورد لە بەرخۆدانی گەلی نائاساییدا سەریان هەڵدا و سەرپێچیان لە بۆردوومان و هەڕەشە و بێدەنگی نێودەوڵەتی کرد، ژنان بوونە یەکەم هێڵی بەرگری بۆ خاک و ناسنامەکەیان.

 

ئەم بەرخۆدانی گەلە کە لە باکووری کوردستانەوە تا هەرێمی کوردستان و لە ڕۆژئاوای کوردستان تا کۆبانێ درێژبووەوە، ئیرادەیەکی نەبڕاوە و یەکێتییەکی سەرسوڕهێنەری ئاشکرا کرد، دەنگی خەڵک بەرز بووەوە، ڕایانگەیاند کە بەرگریکردن لە ماف و دەستکەوتەکانیان هەڵبژاردن نییە، بەڵکو ئەرکێکی بوونیە و هیچ پیلان و هێرشێک لە پاراستنی خاک و کۆمەڵگاکەیان دووریان ناخاتەوە.

 

’’یەکگرتوویی کورد لە ساتێکی سەرەکیدا”

ساڵحە کلاش، یەکێکە لە ژنانی دانیشتووی قامیشلۆ کە لە دژی هێرشەکان شۆڕشیکردووە، ڕایگەیاند، ئەوەی ناوچەکە لەم ڕۆژانەدا شاهیدی بووە، لە دیمەنی ئاسایی تێدەپەڕێت، لە ڕەوتی بەرخۆدانی گەلدا بازنەیەکی مێژوویی سەرەکی پێکدەهێنێت، هەروەها قەبارەی وەڵامدانەوەی ژنان بۆ بانگەوازی پشتیوانی لە هەموو چاوەڕوانییەکان تێپەڕیوە و حیساباتی دوژمنی سەرلێشێواو کرد.

 

ڕوونیکردەوە، کە بینینی ژنانی ناوچە جیاوازەکان بە ژمارەیەکی زۆرەوە بەشداری شەڕەکە دەکەن بەسە بۆ ئەوەی مرۆڤ بە ئاستی هۆشیاری و بەرپرسیارێتی سەرکوت بکات، هەروەها یەک بانگەواز لە ڕێگەی تۆڕی کۆمەڵایەتیووە بەس بوو بۆ ئەوەی شایەتحاڵی ڕژانی ژنانی شارەکە بێتە گۆڕەپانەکانی پشتیوانی، دەربڕینی ڕوونی یەکگرتوویی ئامانج و ئیرادە، ژنان وەک تاکی پەرشوبڵاو پەیوەندییان پێوە نەکرد، بەڵکو وەک هێزێکی یەکگرتوو لە پشت سوپا و هێزەکانیانەوە وەستابوون، بەرگرییان لەو دەستکەوتانە کرد کە بە چەندین ساڵ بەرخۆدان بەدەستیان هێناوە.

 

جەختیشی لەوە کردەوە، کە پشتیوانی گەل ئەمڕۆ لە دەوری پێشەنگایەتی سەربازی و فەرماندە مەیدانییەکان دەسوڕێتەوە، لە دیمەنێکدا کە متمانەی تەواو بە بژاردەکانی بەرخۆدان و ئامادەیی قوربانیدان بۆ پاراستنی خاک و بوون دەردەخات، هەروەها شەپۆلی پشتیوانی تەنها لە ڕۆژئاوای کوردستان سنووردار نەبووە، بەڵکو لە باکورەوە تا کۆبانێ درێژبووەتەوە، لە باشوورەوە تا سنوورەکانی هەرێم، کە گروپە پشتیوانییەکان لەوێ کۆدەبوونەوە، ئەمەش ڕەنگدانەوەی یەکڕیزی کوردە لەم ساتەوەختە سەرەکییەدا.

 

ساڵحە کڵاش ڕووداوەکانی ئێستای بە داستانێکی ڕاستەقینەی قارەمانێتی زانی کە لەم ڕۆژانەدا دەنووسرێت، هەروەها ئەم قۆناغە داوای ئاستێکی بەرزی هۆشیاری کۆمەڵگە و ڕەتکردنەوەی توندی هەموو جۆرەکانی خیانەت و ترسنۆکییە، ئێمە ئەمڕۆ لە شەڕداین، هەمووان بەشدارن و ئامادەن، گرنگ نییە قوربانیدانەکان چەندە، ئامادەیی گەیشتووەتە بەرزترین ئاست، ئیرادەی گەلیش یەکلاکەرەوەیە لە ڕووبەڕووبوونەوەی هەر هەڵکشانێک.

 

ئاماژەی بەوەشکرد، بەرخۆدان لە شێخ مەقسود وەک نموونەیەکی زیندوو بۆ بەرخۆدان کاری کردووە، کە دانیشتووان ڕووبەڕووی یەکێک لە توندترین هێرشەکان بوونەتەوە، بە پشتیوانی هێزی ئاسمانی، بە چەکی سادە، سەرەڕای ناهاوسەنگی هێز بۆ چەندین ڕۆژ بەردەوام بوون لە بەرخۆدان، هەروەها ئەم ئەزموونە ئەو قەناعەتە پتەوەی چەسپاند کە ئیرادە لە چەک بەهێزترە.

 

هەروەها بێدەنگی نێودەوڵەتی سەبارەت بەو تاوانانەی بەرامبەر بە هاوڵاتیانی مەدەنی ئەنجام دەدرێت، شەرمەزارکرد و ڕایگەیاند، بەناو مافی مرۆڤ بە تەواوی لە شوێنی ڕووداوەکە نەماون، سەرەڕای کوشتنی گشتی منداڵان و ژنان و بەتەمەنەکان لەبەردەم چاوی جیهاندا، ئاماژەی بە دوو پێوەرەکانی کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی کرد، کە لە هەندێک شوێن دروشمی مرۆیی بەرز دەکرێتەوە، لە کاتێکدا گەلی کورد بە بێ هیچ لێپرسینەوە و کارێکی ڕاستەقینە ڕووبەڕووی چارەنووسی خۆی دەمێنێتەوە.

 

ساڵحە کلاش کڵاش لە کۆتاییدا، وتی: کۆمەڵگەی کوردی بەرز ڕادەوەستێت و سەری دانانەوێنێت، لە هەموو بەرەکانی ڕووبەڕووبوونەوەدا یەکگرتوو دەمێنێتەوە، هەروەها یەکگرتوویی مسۆگەری بنەڕەتی بەرخۆدانە و ئەم خاکە بە ئیرادەی گەلەکەی دەپارێزرێت، هەرچەندە ئاستەنگەکان گەورە بن.

 

"شەهیدان دڵی دۆزەکەن"

دەلال بەدوور ئاماژەی بەوەدا، کە قۆناغی ئێستا نوێنەرایەتی ئەزموونی ڕاستەقینەی دڵسۆزی بۆ خوێنی شەهیدان دەکات، هەر هەوڵێک بۆ سەپاندنی چارەسەری سیاسی لەسەر حیسابی ناوەکی دۆزی شەهیدان بەشێوەیەکی ڕەتکردنەوەی ڕەتدەکرێتەوە، هەروەها مەزلوم عەبدی، فەرماندەی گشتیی هێزەکانی سوریای دیموکرات”هەسەدە ”، ئەو پێشنیارانەی ڕەتکردەوە کە پێشکەشی کرابوون بۆ وەرگرتنی پۆستی سیاسی یان بەڕێوەبەری لەناو حکومەتی کاتی سووریا، پابەندبوون بە هەڵبژاردنی گەلەکەی و ڕەتیکردەوە سازش لەسەر خوێنی شەهیدان یان میراسی بەرخۆدان بکات.

 

ئاماژەی بەوەشکرد، ئەم هەڵوێستە یەکڕیزی دووپاتکردەوە و متمانەی گشتی بە بژاردەی بەرخۆدان بەهێزتر کرد، بەتایبەتی لە ژێر ڕۆشنایی ئەزموونی بەرخۆدانی شێخ مەقسود، کە وەک نموونەیەکی زیندوو لە بەرخۆدانی گەلە لە بەرامبەر دڕندەترین هێرشەکاندا کاری کرد، کولتووری بەرگریکردن لە خاکی چەسپاند، گرنگ نییە قوربانیدانەکان چەندە، شەهید تەنها ژمارە نین، بەڵکو ئەوان بناغە و متمانەی دۆزن و گەل دەستبەرداری مافی ئازادی و شکۆمەندیان نابێت.

 

دانیشتووان بۆ چاودێری مەیدانی ڕژانە سەر شەقامەکان، ئەمەش تەنانەت پێش ڕاگەیاندنی فەرمیش پشتڕاستکرایەوە ئەم چاودێریانە کە ئێستا لە سێیەم ڕۆژی خۆیاندان، گەڕەک و کۆمینەکان و ئەنجومەنی ناوخۆییەکانیان گرتەوە، بە ڕوونی ئاستێکی بەرزی ئامادەیی و ئیرادەی بەکۆمەڵیان نیشان دەدا، ئەم چاودێریانە ڕێکارێکی کاتی نییە، بەڵکو هەڵوێستێکی یەکلاکەرەوەیە کە داهاتووی گەلی کورد و مافی بوونی دیاری دەکات.

 

ڕوونیشیکردەوە، ئەم پاڵپشتییە گەلییە تەنها لە قامیشلۆ یان ڕۆژئاوادا سنووردار نییە، بەڵکو بە تەواوی هەرێمی کوردستانیشدا درێژدەبێتەوە، کە خەڵک یەکگرتوون لە ڕووبەڕووبوونەوەی بۆردوومان و هێرشەکاندا، هۆکار یەکە، چارەنووس یەکە و وازهێنان لە مافەکان دوای ئەو هەموو قوربانیدانانەی کە دراون بژاردە نییە.

 

سەرەڕای ناتەبایی نێوان گروپە جیاوازەکانی ناوچەکە، دەلال بەدوور دووپاتیکرەوە کە یەکگرتوویی کۆمەڵگە بە هەموو پێکهاتەکانییەوە، کورد، عەرەب، سریانی و کریستیانیەکان، بەردی بناغەی بەرخۆدان پێکدەهێنێت، هەمووان شان بە شانی بەرگری لە ئازادی و مافی گەلانی چەوساوە دەوەستن، وتی: داگیران و بەرخۆدانەکانی گەل بەردەوام دەبن تا ئەو کاتەی هەڕەشەکان بەردەوام دەبن، گەل، بە دڵسۆزی بۆ خوێنی شەهیدان و میراسی بەرخۆدان، بڕیاریان داوە تا کۆتایی لەسەر ڕێگای خۆیان بەردەوام بن، دروشمی ”یان ژیانێکی شکۆمەندانە... یان بەرخۆدان تا سەرکەوتن”بەرز دەکەنەوە.