نەغم چاچان

 

قامیشلۆ-کۆمەڵگە شایەتی گۆڕانکاری ڕیشەیی بووە لەسەر ئاستی کۆمەڵایەتی و سیاسی، پڕۆژەکانی ڕزگاریخوازی و بونیادنانی کۆمەڵگەیەکی ئازاد بە پێویستییەکی ستراتیژی بۆ گەیشتن بە گۆڕانکاری دادەنرێت، لەو چوارچێوەیەدا ژنان لە شۆڕشی ڕۆژئاوای کوردستاندا وەک ئامرازی ئازادی و بەرخۆدان سەریان هەڵداوە و جەختیان لە ڕۆڵی سەرەکی خۆیان کردووەتەوە لە پاراستنی خاک و کۆمەڵگەدا.

 

ژیان حسێن، ئەندامی کۆردیناسیۆنی کۆنگرەی ستار لە ڕۆژئاوای کوردستان دووپاتی کردەوە: ژنان لە پێشەنگی شۆڕشدان و پێشەنگایەتیان کردووە، هەروەها بەشداری ژنان تەنها لە لایەنی ئاماژەییەوە سنووردار نەبووە، بەڵکو بنەمای پێشەنگایەتیکردنی گۆڕانکاری و بونیادنانی نموونەیەکی نوێی دادپەروەری و یەکسانی پێکهێناوە.

 

جەختیشی لەوە کردەوە، کە مافی ژنان لە شۆڕشە جیهانییەکاندا مسۆگەر نەکراوە و زۆرجاریش ڕۆڵی چالاکیان پشتگوێ خراوە یان دواخراوە، هەروەها لە کۆنەوە تا ئێستا، ژنان ڕۆڵێکی سەرەکییان لە شۆڕشەکاندا هەبووە، بەڵام سەرکردەکانی ئەو شۆڕشانە چ سەرکەوتوو بن یان شکستخواردوو، نە تیشکیان لەسەر ڕۆڵی ژن نەخستووەتە ڕوو، نە مافەکانیان پارێزراون، بەڵکوو دواخراوە بۆ دوای کۆتایی هاتنی شەڕ.

 

ڕوونیشیکردەوە، ژنان لە لایەنە جیاوازەکانی سەربازی، یاسایی، کۆمەڵایەتی و ڕێکخراوەییدا بەشدارییان کردووە، لەوانەش شۆڕشی لینین و شۆڕشەکانی پێش و دوای ئەو شۆڕشانە، بەڵام ئەو مافە بنەڕەتیانەی کە مسۆگەری بوونیان دەکەن، وەک پێویستیەکی نزم مانەوە، تەنانەت دوای سەرکەوتنی ئەو شۆڕشانەش، مافی ژنان وەک پێویست پارێزراو نەبوو.

 

ژیان حسێن ئاماژەی بەوەدا کە هەموو پێکهاتەکان بەشداری تەڤگەری ئازادییان کردووە لە دامەزراندنی لە لایەن ڕێبەری ئۆجالانەوە، تەڤگەریەکە هەموو ئەو کەسانەی لە باوەش گرت کە بەهاکانی ئازادییان لە باوەش گرتبوو و لە شاخەکانی کوردستان پەیوەست بوون بە ڕیزەکانییەوە، هەروەها ڕێبەر ئۆجالان جەختی لەوە کردەوە، کە شۆڕشی ڕۆژئاوا شۆڕشێکی کۆمەڵایەتی ڕاستەقینە نابێت، ئەگەر مافی هەموو پێکهاتەکان مسۆگەر نەکات و هەر لە سەرەتای دامەزراندنیەوە بنەماییەکسانی نێوان ژن و پیاو جێگیر نەکات.

 

”ژنان بەهای خۆیان سەلماندووە”

وتیشی: ژنان لە لایەنە جیاوازەکانی تەڤگەری ڕزگاریخوازیدا لێهاتوویی خۆیان سەلماندووە و ئەم ئەزموونە شایەتی دروستبوونی هێزی سەربەخۆی ژنان بووە کە ژنان توانی خۆیان لە ڕووی سەربازییەوە ڕێکبخەن و هێزی خۆیان پێکبهێنن و لە بەرەکانی پێشەوە بەشداری شەڕەکان بکەن، ئەم هەنگاوەی بە یەکێک لە بەرهەمەکانی بیری سەرکەوتووی ڕێبەر ئۆجالان دەزانێت، کە داوای ئازادی ژنان لە کۆمەڵگەدا و دامەزراندنی پارتێکی ژنانی کرد، کە ڕێگەیان پێبدات پێگەی خۆیان لە گۆڕەپانی سیاسیدا بەهێزتر بکەن و ببنە سەرکردەی چالاک لە پێکهاتەکانیان و داکۆکیکار لە مافەکانیان.

 

ژیان حسێن هەروەها قسەی بۆ شۆڕشی ناسراو بە "بەهاری عەرەبی" کرد، کە لە ساڵی ٢٠١١ لە سووریا دەستیپێکرد، تەواوی گەلی سووریا دژی ڕژێمی بەعس شۆڕشیانکرد، شۆڕشەکە تەنها لە هیچ گروپێکی دیاریکراودا سنوردار نەبوو، خەڵک داوای مافەکانی خۆیان و مافی بوونی خۆیان دەکرد، هەروەها ناوهێنانی شۆڕش بە "بەهاری عەرەبی"، ڕەنگدانەوەی بەشداری هەمەلایەنەی گەل لە ڕووبەڕووبوونەوەی ڕژێمی هەبوو لەو سەردەمەدا.

 

جەختی لەوە کردەوە، کە دامەزراندنی کۆنگرەی ستار لە سەرەتای دامەزراندنیەوە لە ساڵی ٢٠٠٥ەوە ڕووبەڕووی چەندین ئاڵەنگاری بووەتەوە، ئامانجیشی ڕێکخستنی ژنان بووە لە گەڕەک و ماڵ و پەروەردەی زماندا، بەمەش پاراستنی کولتوور و ناسنامە و بوونیان مسۆگەر دەبێت، هەروەها ژنان لە شۆڕشی ڕۆژئاوای کوردستاندا ڕۆڵێکی سەرەکییان گێڕا، ژنانی کورد پێشەنگایەتی تەڤگەری شۆڕشگێڕیان دەکرد، ئیلهامبەخش بوون بۆ ژنانی پێکهاتەکانی دیکە بۆ ئەوەی بچنە ناو هێڵەکانی پێشەوە، ئەم ئەزموونە گەیشتە لوتکە بە پێکهێنانی سوپایەکی سەربەخۆی ژنان کە بە یەکینەکانی پاراستنی ژنان ناسراوە ”یەپەژە”

ڕوونیکردەوە، کە سیستەمی هاوسەرۆکایەتی لە ڕۆژئاوای کوردستان وەرگیراوە بووەتە نموونەیەکی جیهانی کە لە ئاستی جیهانیدا وەرگیراوە، زۆرێک لە بەشداربووانی شۆڕش گەیشتوونەتە شەهیدبوون، پابەندبوونیش هەر ماوە بۆ بەدیهێنانی خەونەکانیان بۆ نیشتمانێکی ئازاد، ئەم سیستەمە وایکردووە ژنان لەڕێگەی بڕیاردان و هەڵگرتنی پۆستی دەسەڵاتدار و ڕێکخستنی کۆمەڵگەکانیانەوە چالاکانە بەشداری لە هەموو لایەنەکانی کۆمەڵگەدا بکەن، ئەم دەستکەوتانەی بە لە بەرچاوترین بەرهەمەکانی شۆڕشی ڕۆژئاوای کوردستان دانا.

 

ژیان حسێن لێدوانەکەی ڕێبەر ئۆجالانی بیرهێنایەوە کە سەدەی بیست و یەک دەبێتە “سەدەی ئازادی ژن”، وتی: فەلسەفەی ژیان و ئازادی ژن توانای بەرخۆدان و فراوانبوونی ژنانی بەخشیوە، هەروەها شۆڕش بووەتە دروشمێکی جیهانی کە لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و جیهاندا دەنگ دەداتەوە، کە زۆرێک لە ژنانی دەرەوەی وڵات ئیلهامیان لێ وەردەگرن و بە ڕۆحی هێز و ئیرادە درێژە بە کار و هەوڵەکانیان دەدەن.