ناوەندی هەواڵ

 

چوار کەسایەتی ناسراو لە بوارى سینەمای ئێران، کە بریتین لە تەهمینە میلانی، محسن ئەمیریوسفی، موستەفا کیایی و محسن کیایی، بوونە ئامانجی دەسەڵاتەکانی ئێران. دادوەریی ڕۆشنبیری و ڕاگەیاندن بانگهێشتی کردوون بۆ ئەوەی وتە بدەن. بەپێی هەواڵە بڵاوکراوەکان، ئەم کەسانە بە تاوانی وەک هاوکاری لەگەڵ دەوڵەتێکی دوژمنی کۆماری ئیسلامیی ئێران تاوانبار کراون. هەروەها وتراوە کە بەهۆی ڕاگەیاندن و هەڵوێستەکانیان سەبارەت بە خۆپیشاندانەکانی مانگی کانوونی دووەمی ساڵی ٢٠٢٦، بوونەتە ئامانجی رژێم. هەروەها ئاماژە بەوە کراوە کە دوای ئەو خۆپیشاندانانە، فشارە ئەمنی و یاساییەکان لەسەر هونەرمەندان، کەسایەتییە چاندییەکان و ناوداران زیاتر بووە.

بەردەوامیی دۆز و لێکۆڵینەوە دژی هونەرمەندان
بانگهێشتکردنی ئەم چوار دەرهێنەرە دوای ئەوە هات کە پێشتر دەرهێنەرانی وەک خومەینی سەییدی و سەعید ڕوستایی، هەروەها ژمارەیەک لە هونەرمەندان و بەرهەمهێنەرانی فیلم، لەلایەن دادوەریی ڕۆشنبیری و ڕاگەیاندنەوە بە هەمان تۆمەت بانگهێشت کرابوون.

لە مانگەکانی دواییدا، دەزگا ئەمنی و دادوەرییەکان بەردەوام هونەرمەندان، ئەکتەرەکان، دەرهێنەران و چالاکوانانی چاندییان بانگهێشت کردووە، لێکۆڵینەوەیان لێ کردووە یان سنووردارییان کردووە، بەهۆی هۆکارگەلێک وەک بڵاوکردنەوەی ڕاگەیاندن، دەربڕینی بۆچوون لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان یان پشتگیری لە خۆپیشاندانە گشتییەکان. بە پێی هەندێک چاودێر، بەکارهێنانی تۆمەتەکانی ئاسایشی وەک «هاوکاری لەگەڵ دەوڵەتێکی دوژمن» دژی هونەرمەندان، بەشێکە لە هەوڵی فراوانتر بۆ ئەمنی‌کردنی چاڵاکییە چاندییەکان و تەنگکردنەوەی بوارەکانی ڕەخنە لە ئێران.

کەسانێک کە پێشتر ڕووبەڕووی فشار بوونەتەوە
موستەفا کیایی یەکێکە لە دەرهێنەر و بەرهەمهێنەرە ناسراوەکانی سینەمای ئێران. محسن کیاییش لە بواری سینەما و تەلەفزیۆندا ئەکتەرێکی چالاکە. تەهمینە میلانی، نووسەر و دەرهێنەر، پێشترش بەهۆی هەندێک فیلم و هەڵوێستەکانی ڕووبەڕووی فشار و پڕۆسە یاساییەکان بووەتەوە. هەروەها محسن ئەمیریوسفی، دەرهێنەر و جێگری سەرۆکی ماڵی سینەمای ئێران، لە ناو ئەو کەسانەدایە کە لە چالاکییە پیشەیی و یاساییەکانیاندا ڕووبەڕووی سنوورداری بوونەتەوە.

ڕێکخراوە پیشەییەکانی سینەما و پارێزەرانى ئازادیی دەربڕین دەڵێن کە زیادبوونی بانگەواز بۆ سزاکردن و دۆزە یاساییەکان دژی هونەرمەندانی بوارى چاند، بۆشاییی کارکردنی ئازاد کەم دەکات و لە ناو کۆمەڵگەی هونەریدا هۆکاری سەرهەڵدانی خۆسانسۆرییەکی فراوان دەبێت.

نیگەرانییەکان لە زیادبوونی سنووردارییە چاندییەکان
لە ساڵانی دواییدا، لەگەڵ زیادبوونی خۆپیشاندانە سەرانسەرییەکان و نارەزایەتیی کۆمەڵایەتی، فشارەکان لەسەر هونەرمەندان، نووسەران، ڕۆژنامەوانان و چالاکوانانی چاندی زیاتر بووە. زۆرێک لە هونەرمەندان بەهۆی پشتگیری لە خۆپیشاندەران یان ڕەخنەگرتن لە سیاسەتەکانی حکومەت، ڕووبەڕووی قەدەغەی کار، بانگهێشت بۆ وتەدان، چاودێری و پڕۆسە یاسایی بوونەتەوە.

پارێزەرانى مافەکانی مرۆڤ و ڕێکخراوەکانی ئازادیی ڕادەربڕین، بەردەوام ئاگاداری دەدەن کە بەکارهێنانی تۆمەتە ئاسایشییەکان دژی هونەرمەندان، دژ بە ئازادیی ڕادەربڕین و مافی چاڵاکیی چاندیی سەربەخۆیە.

تا کاتی بڵاوکردنەوەی ئەم هەواڵە، هیچ وردەکارییەکی تر سەبارەت بە دۆزەکانی دژی ئەم چوار دەرهێنەرە بڵاونەکراوەتەوە، و دەسەڵاتە دادوەرییەکانیش هێشتا هیچ ڕاگەیاندنێکی فەرمییان لەبارەی ئەم بانگهێشتەوە نەداوە.