سۆرگوڵ شێخۆ

 

تل تەمر-ناوچەی جزیرە کە بە دەشتە بەرفراوان و کێڵگە زێڕینەکانی ناوبانگی دەرکردووە، سەبەتەی نانی ئەو وڵاتەیە، سەرەڕای بەپیتی ناوازەی زەویەکانی، جوتیارانی ئەوێ ڕۆژانە شەڕێک دەکەن بۆ بەردەوامبوون لە کارەکانیان و پاراستنی کشتوکاڵ، کە هێڵی ژیانی ئابووری هەزاران خێزانە، بۆ بژێوی ژیانیان پشتی پێدەبەستن.

 

خۆشی جوتیاران ئەمساڵ، دوای بارانبارینی زۆر و دروێنەی گەنم و جۆی زۆر، کورت خایەن بوو، ئەم خۆشییە بە خێرایی گۆڕا بۆ ناڕەزایی دوای ئەو بڕیارانەی کە چەند ڕۆژێک لەمەوبەر لەلایەن حکومەتی کاتی سووریاوە درا، حکومەت نرخی کڕینی تەنێک گەنمی بە ٤٦ هەزار لیرەی سووری دیاریکرد کە بە نزیکەی ٣٠٠ دۆلاری ئەمریکییە، ئەمەش وەک شۆکێکی گەورە بۆ جوتیاران هات، کە نرخەکەیان بە نادادپەروەرانە زانی و بە شێوەیەکی بەرچاو داهاتیان کەمدەکاتەوە، بەتایبەتی کە بڕیارەکە دراوە پێش ئەوەی تەنانەت دەرفەتی چاندنی زەوییەکەیان هەبێت.

 

دوای وەرزێک کە بەهۆی تێچووی زۆری کێڵگە و بەرزبوونەوەی نرخی پێداویستی و بەرزبوونەوەی ماددە بەرهەمهێنانەکانەوە بارگرانی بوو، بڕیاری نرخدانان هەرموو هیوایەکی جوتیارانی تێکدا کە مابووەوە، ئەمەش بۆ وەزحە محەمەد، ژنێکی دانیشتووی تل تەمر لە حەسەکە بوو، کە ئەمساڵ جۆی چاند، بەرهەمێک کە لەنێو جوتیاراندا بە "زێڕی زەرد" ناسراوە، بێهیوای خۆی دەربڕی و ئاماژەی بەوەدا، کە ئەو نرخەی پێشکەش کراوە تەنانەت بەهای ساڵێکی تەواو هەوڵ و خەرجییەکانیشی نەگرتووەتەوە.

 

ڕوونیشیکردەوە، ئەمساڵ ٦١٥ دۆنم جۆی چاندووە، لەکاتێکدا، بارانبارین سوودی زۆری بۆ بەرهەمەکە هەبووە، بەڵام زیانی بە جۆ گەیاندووە و کاریگەری لەسەر بەشێک لە زەوییە چێنراوەکەی کردووە.

 

سەبارەت بەو سەختی و ئاڵەنگاریانەی ڕووبەڕووی بووەوە، وتی: ئەمساڵ بەرگەی سەختییەکی زۆرمان گرت لە چاندنی جۆ، لە ئاودێری ڕووبارەکانەوە تا کارپێکردنی مۆلیدەی بۆ ئاو و بەکارهێنانی سووتەمەنی گازۆیلی گرانبەها، بەڵام بارانبارینی ئەمساڵ زەویەکەی لە وشکەساڵی و برسێتی ڕزگارکرد و بەبێ بارانبارین خاکەکە تا ئێستا بە بێ بەرهەم دەمایەوە.

 

تێچووی بەرهەمهێنان بە بەراورد بە نرخی کەمی فرۆشی زۆر

وەزحە محەمەد ڕوونیشیکردەوە، که نرخی کڕینی ئەو بەرهەمە لە ڕادەیەکدا نزمە و بە تەواوی ناڕێژەیەکی زۆرە لەگەڵ ئەو تێچوونە زۆرەی جوتیاران بۆ پاراستنی مۆلیدەکان بۆ ئاودێری و کڕینی سوتەمەنی بە نرخێکی زۆر تایبەت بەڕەچاوگرتنی ئەو کارە سەختانەی کە تێیدایە، هەروەها بەرزکردنەوەی نرخی کڕینی جۆ و گەنم بووەتە شتێکی بنەڕەتی، چونکە کڕینی ئەم بەروبوومانە بەو نرخە کەمە نادادپەروەرییەکی گەورەیە بەرامبەر بە جوتیاران، بۆیە داوا لە لایەنە پەیوەندیدارەکان دەکەین کە هاوکاری و پاڵپشتی جوتیاران بکەن.

 

جەختی لە گرنگی ستراتیژیی ئەو دوو بەرهەمە کردەوە وتی: گەنم و جۆ ”زێڕی زەرد” و بڕبڕەی پشتی ئاسایشی خۆراکن لە سووریا، هاوکات نوێنەرایەتی کۆنترین و مێژووییترین سەرچاوەی بژێوی جوتیاران دەکەن، لەم ڕوانگەیەوە دەبێت نرخی ئەم دوو کاڵا بەنرخە زیاتر بێت، بۆ ئەوەی ئێمەی جووتیاران بەردەوام بین لە بەرهەمهێنان و بتوانین وەرزی داهاتوو دووبارە چاندن بکەینەوە، پێویستە دامەزراوە پەیوەندیدارەکان گرنگی بە ئازارەکانمان بدەن و پشتگیریمان بکەن.

 

ئاماژەی بەوەشکرد، لەدوای جەژنی قوربانەوە گەنمەشامی دەست بە زەردبوونەوە دەکات، دواتر کاتی دروێنەکردن دەبێت، هیوادارین ئەمساڵ هیچ ئاگرێکی کێڵگەکان ڕوونەدات، تانکی ئاوەکە پڕ دەکەینەوە و لە نزیک کێڵگەکان دایدەنێین بۆ ئەوەی بتوانین هەر ئاگرێک کە ڕەنگە هەڵبگیرسێت بە خێرایی بیکوژێنینەوە.

 

ئاماژەی بەوەشکردووە، چەند ڕۆژێکی تر جۆ زەرد دەبێت، ئەمەش دەستپێکی وەرزی دروێنەکردنە، سەبارەت بەو ڕێوشوێنە خۆپارێزییانەی کە بەنیازن بیگرنەبەر، وتی: هەموومان هیوادارین ئەمساڵ زەوییە کشتوکاڵییەکان شاهیدی هیچ ئاگرکەوتنەوەیەک نەبن، لای خۆمانەوە تانکی ئاوەکان پڕ دەکەینەوە و لە نزیک کێڵگەکان دایاندەنێین بۆ ئەوەی ئامادەبین بە خێرایی هەر ئاگرێک کە ئەگەری هەیە بیکوژێنینەوە.

 

پاراستنی بەرهەمەکان

وەزحە محەمەد هۆشداری دایە شۆفێران لە مەترسییەکانی هەڵگیرسانی ئاگر و وتی: پێویستە شۆفێران وریا بن و جگەرە فڕێ نەدەن بۆ سەر ڕێگاکان یان لە نزیک کێڵگەکان بۆ ئەوەی ئاگر نەگرێت، ئێمە هەوڵێکی زۆرمان لەم زەویانەدا داوە بۆ وەبەرهێناوە، ئەرکی هەموو لایەکە پارێزگارییان لێبکەین بۆ ئەوەی ماندووبوونمان بێهودە نەبێت، هەروەها پاراستنی کێڵگەکان لە ئاگرکەوتنەوە بەرپرسیارێتییەکی هاوبەشە، بەتایبەتی لەگەڵ نزیکبوونەوەی وەرزی دروێنەکردن.

 

سەبارەت بە تێچووی دروێنە، وەزحە محەمەد وتی: پێویستمان بە کڕینی ژمارەیەکی زۆر کیسە دەبێت، هەروەها دەبێت پارەی بارهەڵگرەکانی گواستنەوەی دانەوێڵە بدەین، کە زۆر گران دەبێت، پێویستە بازرگانانی کیسەو شۆفێری بارهەڵگر نرخەکانیان دابەزێنن، چونکە تێچووی گرانی کیسە و گواستنەوە، لەگەڵ کەمی نرخی جۆ و گەنم، خەریکە زیانێکی بەرچاو بە جوتیاران دەگەیەنێت، بۆیە پێویستە حکومەتی کاتی نرخی جۆ و گەنم بەرزبکاتەوە و هەوڵی جوتیاران بەرز بنرخێنێت، چونکە ئەم زەوییە ناتوانێت بەردەوام بێت لە بەرهەمهێنان ئەگەر بە هاوکاری جوتیاران و حکومەت پێکەوە نەبێت.