بەریڤان زیلان

 

ئێمە لە ناو شەڕێکی جیهانیی دابەشکردنداین کە ناوی لێنەنراوە. شەڕەکانی دابەشکردنی جیهانی، بە بەراورد لەگەڵ شەڕی یەکەم و دووەمی جیهانی، لە ڕووی شێوازەوە پیس، بێ یاسا و سنوور و بێ پابەندبوونن بە هیچ بنەمایەکی ئەخلاقی، سیاسی و سەربازی؛ لەوانەیە هۆکاری ناونەنانیشی هەر ئەمە بێت.

 

قەیرانەکە، کە سیستەمی دەسەڵاتداریی پیاوساڵار لە ناوەڕاستیدایە، دەیەوێت بە توندوتیژی دژ بە ژنان، کۆمەڵکوژی، لەناوبردنی منداڵان، کۆمەڵکوژیی کۆمەڵگە و لەناوبردنی ژینگە، خۆی بەسەر قەیرانەکەدا بسەپێنێت. ملمڵانێی دەسەڵاتداریی جیهانی و هەرێمی، دابەشبوون، هاوپەیمانی و شەڕە ناوخۆییەکان کە بە هاوسەنگیی هێزەوە بەستراون و پێکدادانەکان، ڕۆژەڤی سیاسی دیاری دەکەن. لە بەرامبەردا، گەڕان بەدوای ئازادی و بەرخۆدانی گەلان و ژنانیش بەردەوامە.

 

لە ٢٧ی تشرینی یەکەمدا هەڵبژاردنی گشتی لە ئیسرائیل ئەنجام درا و لە ٣ی تشرینی دووەمدا هەڵبژاردنی کۆنگرە لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بەڕێوە دەچێت. پێشبینی دەکرێت، پێش ئەم هەڵبژاردنانە یان دوایان، دەسەڵاتداران هەنگاوی نوێ بۆ بەهێزکردنی پێگەی خۆیان لە ناوچەکەدا بنێن. بۆیە، بە پێی ئەنجامە ئەگەرییەکانی هەڵبژاردنەکان، دەوڵەتانی ناوچەکەش هەندێک جار هێرش و هەڵمەتی نوێ دەست پێ دەکەن و هەندێک جاریش ڕایان دەگرن. هەمان دەوڵەتان، لەسەر پەڕگە جیاوازەکانەوە، لەگەڵ هێزە جیهانییەکان کە لەگەڵ یەکتر لە ناکۆکیدان، هاوکاری دەکەن و لە هەمان کاتدا هەوڵی قووڵکردنەوەی پەیوەندییەکانیان دەدەن.

 

سیاسەتەکانی ئەکتەرەکانی وەک ئەمریکا، ئیسرائیل، ئێران، تورکیا، ڕووسیا و چین؛ هەنگاوە ئابووری، سەربازی و دیپلۆماسییەکانی وڵاتانی کەنداوی فارس؛ خەباتی گەلی کورد و فەلەستین و گەلانی دیکە بۆ بەدەستهێنانی پێگەی خۆیان لەم بارودۆخەدا؛ هەروەها گەڕانی ژنان بەدوای یەکسانی و ئازادیدا، هەموویان لە هەمان سەردەمی مێژوویی و لە هەمان زەمینەدا ڕوودەدەن.

 

چالاکییەکانی گەنجان ڕۆژ لە دوای ڕۆژ فراوانتر دەبن

لە فەڕەنسا، خۆپیشاندانەکانی کە بە چاڵاکیی گەنجانی قوتابخانە ئامادەییەکان دەستیان پێ کردبوو، بەرفراوان بوون و بڵاوبوونەوە ناو هەموو وڵاتەکە. سەرەڕای ئەوەی لە شەقامەکان و میدیاکاندا دەربارەی ئامانج و مەبەستی ئەم چاڵاکیانە دەستکاریی زانیاری و هاندانی پڕۆڤۆکاسیۆن بەرفراوان بووە، دەبینرێت کە لە ئێستاوە بۆ وڵاتانی دیکەی ئەورووپاش بڵاو بوونەتەوە.

 

ئەگەر ئەو کەسانەی لە ژێر باری کێشە کۆمەڵایەتییە قورسەکاندا دەناڵێنن، هەموویان یەک بگرن، ڕێک بخەن و ببنە بەشێک لە جووڵانەوەیەکی کۆمەڵایەتی، ئەوا هیچ دەسەڵات و سیستەمێک ناتوانێت لە بەرامبەریاندا خۆی بپارێزێت. بێگومان، ئەم بارودۆخە کاتێک دەکرێتە واقعێک کە گەل و کۆمەڵگە باوەڕ بە جێگرەوەیەکی بەهێز بهێنن.

 

لە نوێوە دیزاینکردنەوەی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست و کورد

لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، لە سەردەمێکدا کە شەڕ بۆ هەژموونخوازی و بە بانگەشەی ئەوەی نەخشەی نوێ دادەڕێژرێتەوە بەڕێوە دەچێت، ناکۆکییەکان توندتر دەبنەوە و هاوپەیمانییەکان بەهێز یان لاواز دەبن. هەموو هێزە دەوڵەتییەکان و تەنانەت ڕێکخراوەکانیش ناچار دەبن لە بەرامبەر ئەم بارودۆخەدا هەڵوێست بگرن.

لە پەیمانی قەسری شیرینەوە تا ئێستا، کێشەی کورد بووەتە کێشەیەکی هەرێمی؛ لە دوای کۆتاییهێنان بە سەردەمی عوسمانییەکانەوە، وەک کێشەیەکی سەرەکی لە دەوڵەتەکانی تورکیا، ئێران، عێراق و سووریا بەردەوام بووە. لەگەڵ دووبارە کێشانەوەی سنوورەکان، کوردستان لە نێوان دەسەڵاتی چوار دەوڵەتی نەتەوەییدا دابەش کرا. کوردیش ڕووبەڕووی سیاسەتی نکۆڵیکردن، لەناوبردن، زەبر و زەنگ، ئەشکەنجە، زیندانیکردن، کۆمەڵکوژیی جەستەیی، توانەوەی کولتووری، تاڵانکردنی سەرچاوە ئابوورییەکان و ژینگە و دەستێوەردانی دیمۆگرافیی بووەوە؛ لەلایەن ئەو دەوڵەتانەوەی کە تایبەتمەندیی داگیرکەرانە، نەتەوەپەرستانە، مەزهەبگەری و فاشیستییان هەیە.

 

لە سەردەمێکدا کە هاوسەنگییەکان لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست بەپێی ڕێکخستنی نوێی هەژموونی جیهانی دادەڕێژرێنەوە، لەگەڵ ئەوەی هەندێک هێز بێ‌پێگەبوونی کوردیان کردووەتە ستراتیژیی خۆیان، ئەوە قبووڵ کراوە کە بەبێ بەشداریکردنی گەلی کورد، دیزاینکردنەوەی نوێی ناوچەکە ناتوانێت داهاتوویەکی جێگیر هەبێت. چونکە گەلی کورد، بە پێشەنگایەتیی پەکەکە و بزووتنەوەی ژنان و بە نرخێکی گەورە، لەو دۆخە دەرچووە کە وەک ئامرازێک لە نێوان دەوڵەتاندا بەکار دەهێنرا؛ ئێستا بووەتە خاوەنی داینامیکییەکی سەرەکیی سیاسی و وەک ئیرادەیەکی سیاسی، بووەتە ئەکتەرێک کە ناتوانرێت پشتگوێ بخرێت.

 

دۆخی ئێران لە شەڕەکانی هەژموونی هەرێمیدا

دوای هێرشەکانی ٧ی تشرینی دووەم، کە هێزە جیهانی و هەرێمییە هەژموونخوازەکان کردییانە بیانووی شەڕێک بۆ سەرکوتکردن و ناچارکردنی لایەنی بەرامبەر بە ملکەچبوون، لە ساڵی ڕابردوودا ڕووداوە گرنگەکان بۆ لەرزاندنی ڕێکخستنی ناوچەکە ڕوویان دا. یەکێک لەوانە، لە ٢٨ی شوباتی، کە گرژییەکانی نێوان ئەمریکا و ئیسرائیل لەگەڵ ئێران ڕاستەوخۆ گەیشتە ئاستی شەڕ.

 

ئێران، لەگەڵ ئەوەی تووشی زیانی گەورەی سەربازی و ئابووری بوو، بە هێرشکردنەوە و وەڵامدانەوەی هێرشەکان، کە ئامانجیان بنکە و ژێرخانی ئەمریکا لە ناوچەکە و دامەزراوە وزەییەکان بوون، ڕێگای بڵاوبوونەوەی زیاتر و فراوانتربوونی شەڕی لە ناوچەکەدا خۆش کرد. هەرچەندە لە ١٧ی حوزەیراندا ئاگربەستێکی فەرمی ڕاگەیەنرا، بەاڵم ترەمپ ڕایگەیاند کە ئاگربەستەکە لە ٨ی تەمموزدا کۆتایی پێ هاتووە.

 

لە شەڕی نێوان ئەمریکا و ئیسرائیل لەگەڵ ئێراندا، لە ساڵانی ڕابردوودا بەرژەوەندیی هێزە هەژموونخوازەکان لە یەکدا تێکەڵ بووە. پێشبڕکێ و ناکۆکییەکانیان، لە ئەنجامی پەیوەندییەکانی دەسەڵاتدا، وای کردووە لە شەڕ و پێکدادانە دەستپێکراوەکاندا بە ڕوونی دیاری نەکرێت کام هێز سەرکەوتوو بووە و کام هێز دۆڕاوە.

 

دوای دوو هێرشی گەورەی ئەمریکا و ئیسرائیل، هەرچەندە زیانی گەورە بە ژێرخانی سەربازی و ئابووریی ئێران گەیشت، بەاڵم دەردەکەوێت کە بەو ڕێگایە ناتوانرێت لەو ماوەیەدا سیستەمێکی سیاسیی خوازراو دابمەزرێنرێت. هەرچەندە ئەم شەڕە هێشتا کۆتایی نەهاتووە، بەاڵم بارودۆخێک دروست بووە کە هەنگاوەکانی دواتریش دیاری دەکات.

 

ئەم حسابەکانی دەسەڵات و داگیرکارییە و ئەم هەڵمەتانە، وەک لە مێژوودا و لە سەردەمی ئێستاشدا، بۆ ژنان، کۆمەڵە ئایینییەکان و ناسنامە نەتەوەییەکان واتای شەڕ، پێکدادان، وێرانکاری و هەژارییان هەیە.

 

لە باکووری کوردستاندا، پرۆسەیەک کە دوو ساڵە بەردەوامە

لە ڕۆژەڤی باکووری کوردستان و تورکیادا، دەچینە قۆناغێکەوە کە لەبارەی پرۆسەیەکەوە کە دوو ساڵی تەواو کردووە، گفتوگۆ دەربارەی هێواشبوونەوە، وەستان، جەمبوونەوە و کۆتاییهاتنی دەکرێت. بێگومان، هۆکاری سەرەکیی ئەم هەڵسەنگاندنانە ئەوەیە کە ڕێبەر عەبدوڵا ئۆجالان، وەک سەرەکیترین لایەنی گفتوگۆ، هێشتا مەرجەکانی ئازادی و کارکردنی بۆ دابین نەکراون.

هەروەها، بەهۆی پافشاریی دەسەڵاتداران و دەوڵەت لەسەر ئەوەی ئەم پرۆسە مێژووییە لە چوارچێوەیەکی تەسکی ئەمنییەتیدا بگیرێتەوە و سنووردار بکرێت، پرۆسەکە ڕووبەڕووی ئاستەنگ دەبێتەوە.

 

زیاتر لە سەد ساڵە، سیستەمی دەوڵەت کۆمەڵە نەتەوەیی و ئایینییەکانی نەتورک و نەتەوە سوننییەکان لە ژێر فشاردا ڕاگرتووە؛ وەک مەترسی پێناسەیان دەکات و بە کۆمەڵکوژی تێیاندا دەڕوات. بەپێی پێویستییەکانی دەسەڵات و دادوەرییەکەی، وەک ئامراز بەکاریان دەهێنێت.

 

کارەکانی چاپەمەنی و بڵاوکردنەوە کە بۆ گەڕان بەدوای ڕاستیدا ئەنجام دەدرێن، دەخرێنە دادگاییەوە. تەنها ئەوانەی کە دەزانن چۆن بدزن لە ناو سیستەمەکەدا دەژین و ئەوانی دیکە لە ژێر فشاری قەیرانی ئابووریدان. ئەم سیستەمە دژەدیموکراتییە، کە بازنەی داگیرکاری بەسەر ژنان، منداڵان، گەنجان و سروشتدا بەڕێوە دەبات، بەرەو گۆڕانکاری و گۆڕانکاریی بنەڕەتی دەڕوات؛ بێگومان ئەم گۆڕانە ئاسان نابێت.

 

ڕێبەر عەبدوڵا ئۆجالان ، لە ڕێگەی پەرەپێدانی ئەم پرۆسەیەوە، لەگەڵ حسابەکانی پارتی داد و گەشەپێدان (AKP) بۆ مانەوە لە دەسەڵات، کە بەرژەوەندیی کەسی، خێزانی و پارتین لەخۆ دەگرێت، خەونەکانی دەوڵەت بۆ پاراستنی ستاتۆکۆی هەرێمی و بوون بە هێزێکی ئیمپریالیستی، هەروەها پلانە ناپاکە جیهانی و هەرێمییەکان ڕووبەڕوو دەبێتەوە. لە هەمان کاتدا، هەوڵ دەدات لەسەر بنەمای گەلان، ئەم پرۆسە مێژووییە بەرەو ئەنجامێکی سەرکەوتووانە ببات.

 

هێزی خەباتی کۆمەڵایەتی دیاریکەری پرۆسەکەیە

گەلی ئێمە بە شێوەیەکی بەرفراوان لە کوردستان، تورکیا و ئەورووپا چاڵاکی بۆ ئازادیی جەستەیی ڕێبەر عەبدوڵا ئۆجالان ئەنجام دەدات. بەڵام، بۆ ئەوەی لە دۆخی بەندکراویدا دەربهێنرێت، هێشتا دیدار لەگەڵ ڕۆژنامەنووسان و کەسایەتییەکان ئەنجام نادرێت؛ ئەو دیدارانەی کە دەتوانن نیشانەیەک بن بۆ ئەوەی پرۆسەکە بە تەندروستی بەڕێوە دەچێت و ببنە هۆی کۆمەڵایەتیبوونی پرۆسەکە.

 

هەڵوێستی ڕاستەقینە و نیازی دەسەڵاتداران و دەوڵەت لەگەڵ ئەوەی لە ڕێگەی ڕاگەیاندنەکانیانەوە دەیڵێن، یەک ناگرێتەوە؛ ئەمە ڕوونە. بەڵام نابێت لەبیر بکرێت کە ئاستی خەباتی کۆمەڵایەتی دیاریکەر دەبێت. لەم ڕووەوە، تەنانەت ئەگەر نیەت پاک نەبێت و ئامانج ئاشتی نەبێت، خەبات بۆ گەیاندنی پرۆسەکە بە ئاشتی و کۆمەڵگەیەکی دیموکراتیک، دیاریکەرە.

 

ئەگەر دەوڵەت و دەسەڵات مەرجەکانی ژیان و کارکردنی ئازاد و یەکسان بۆ ڕێبەر عەبدوڵا ئۆجالان ، بە پێی پێگەی وەک سەرەکیترین لایەنی گفتوگۆ، دابین نەکەن؛ ئەگەر لە بەندکردنی وەک بارمتەدا پافشاری بکەن و بەرەو گۆڕانکارییەکی بنەڕەتی لەسەر بنەمای دیموکراتیکبوون نەڕۆن، ئەوا گەڕانەوە بۆ شەڕ و پێکدادانی توند، هەڵبژاردەیەکی نامومکین نییە. واتە ئەگەری ڕوودانی بارودۆخێکی لەم جۆرە هەیە.

 

بۆ ئەوەی ئەم هەڵبژاردەیە لە ئارادا نەمێنێت، پێویست نییە دەسەڵاتداران لە بەرژەوەندییەکانی خۆیان دەست هەڵبگرن، چونکە ئەمە خۆی نامومکینە؛ بەڵکوو ڕێکخستنی کۆمەڵایەتیی کۆمەڵگە و بەهێزکردنی بەرگریی سەرەکیی خەڵک دەتوانێت ئەمە بکاتە مومکین.

ئەوەی وەک دیدگایەکی بنەڕەتی بۆ هەموو بەشەکان دەردەکەوێت، بنیاتنانی کۆمەڵگەیەکی دیموکراتیک لەسەر بنەمای کۆمۆنەکانە؛ ئەمە وەک تاکە ڕێگایەک دەردەکەوێت کە بتوانێت چارەنووسی کۆمەڵگە دیاری بکات.

 

پەرەسەندنەکانی ڕۆژئاوا و سووریا

ڕژێمی چەتە و جیهادیست کە لە ئەنجامی پلاندانانی هاوبەشی هێزە دەسەڵاتدارە جیهانی و هەرێمییەکاندا هاتووەتە سەر کار، بە زوویی دوو ساڵ تەواو دەکات. بەهۆی سروشتی ئەم ڕژێمەوە، لە سووریا و ڕۆژئاوادا لەبری ئەوەی قەیرانەکان کەم ببنەوە، ڕۆژ لە دوای ڕۆژ زیاد دەبن. ئەم ڕژێمە لەبری چارەسەرکردنی قەیرانی کۆمەڵایەتی و ئابووریی وێرانبوو، لە ڕێگەی دیموکراتیکبوون، بە داننان بە دەوڵەمەندییە نەتەوەیی و ئایینییەکان و بە بنەماگرتنی ئیرادەی گەلەوە، بەرەو دەسەڵاتداریی زیاتر دەڕوات. بە ڕەگەزپەرستی، نەتەوەپەرستی و بەکارهێنانی ئایین بۆ بەرژەوەندییەکانی خۆی، هەوڵ دەدات مانەوەی خۆی مسۆگەر بکات.

 

لەم چوارچێوەیەدا دەبینرێت کە بە تایبەتی پڕۆڤۆکاسیۆن و هێرشەکان دژ بە ڕۆژئاوا هاندەدرێن. لە بارودۆخێکدا کە پلانەکانی داگیرکەرانە و هێزە دوژمنانی ژنان و لەناوبەران هێشتا بەردەوامن، ئەگەر بە دیدگای نەتەوەی دیموکراتیک و تێڕوانینی ئەو، بە هەڵوێستی گەلان و ئایینەکان وەک دوژمنی یەکتر مامەڵە بکرێت و خەبات دژ بە زمانی ڕەگەزپەرستانە، مەزهەبگەری و نەتەوەپەرستانە نەکرێت، ڕوونە کە ناتوانرێت ڕێ لەو مەترسییانە بگیرێت.

 

ژنانی بەرخۆدەر لە ئامانجی ئێراندا

لە پەرەسەندنەکانی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا، ئێران و ڕۆژهەڵاتی کوردستان یەکێکن لە گەرمترین ناوچەکان. ڕژێمی ئێران لە بەرامبەر هەڕەشە دەرەکییەکاندا، بە تایبەتی بەرامبەر کوردان، بەردەوامە لە کۆمەڵکوژی، ستەم، ئەشکەنجە، زیندانیکردن و تێرۆری لەسێدارەدان دژ بە ژنان، گەلان و هەر کەسێک بەرخۆدان دەکات.

 

ڕژێمی ئێران بۆ جاری دووەم حوکمی لەسێدارەدانی وەریشە مورادی دەرکردووە. هیچ زانیارییەکیش لە چارەنووسی دوو ژنی شۆڕشگێڕ و ئەندامی کۆمەڵەی ژنان (KJAR) نییە کە دەستگیر کرابوون. ئەم ڕژێمە، هەروەک چۆن دژ بە ژنانی کوردە، هەمان کاراکتەری فاشیستیی هەیە دژ بە ژنانی عەرەب، بەلووچ، ئازەری، فارس و بەهایی و ژنانی باوەڕە جیاوازەکانیش.

بۆ شاردنەوەی ئەم ڕاستییە، لە شەقامەکاندا دیمەنی ڕاهێنانی سەربازیی ژنان بۆ پاراستنی ڕژێم بڵاو دەکرێتەوە. لە ڕاستیدا، دەوڵەتی ئێران ژنانی بەرخۆدەر و گەلی کوردی ڕێکخراو بە گەورەترین مەترسی بۆ خۆی دەزانێت. هۆکاری دەستگیرکردن، جێبەجێکردنی حوکمی لەسێدارەدان و ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکانیش هەر ئەمەیە. هەروەها لە هێرشە بەردەوامەکان دژ بە ڕێکخراوە کوردییەکانی نیشتەجێی باشووری کوردستانیش ئەم ڕاستییە دەردەکەوێت. نازانین کاتێک بەرپرسانی ئێران سەردانی تورکیا دەکەن، چ جۆرە بیرکردنەوەیەک لە دەوڵەت و دەسەڵاتەوە وەردەگرن.

 

حکومەتێک کە لە باشوور پێک نایەت و ناکۆکییە بەردەوامەکان

بۆ ئەوەی شەڕی ناوچەکە، بە تایبەتی ئەو پلاندانانەی کە ئێران دەگرنەوە، چۆن کاریگەری لەسەر عێراق دادەنێن، زەمینەیەکی گونجاو بۆ پێکدادان دروست بووە. دوای هەڵبژاردنی عەلی زەیدی، یەکێک لە بابەتەکانی سەر ڕۆژەڤی ئەو، یەکخستنی دامەزراوە چەکدارەکان بوو. هەرچەندە هەندێک لایەن ئەم پرۆسەیەیان قبووڵ کردووە، بەڵام بۆ ئەو گرووپانەی دژایەتی دەکەن، مانگی حوزەیرانی ٢٠٢٧ وەک دوا مۆڵەت دیاری کراوە.

لەگەڵ کشانەوەی ئەمریکا، کە چاوەڕوان دەکرا، هەوڵەکان بۆ دووبارە ڕێکخستنەوەی هاوسەنگیی ناوخۆیی دەردەکەون. لەم چوارچێوەیەدا، ئەرکەکانی بەڕێوەبەرایەتیی باشوور و گفتوگۆکان بۆ دیاریکردنەوەی سنووری دەسەڵاتی حکومەتی ناوەندی، لە قۆناغێکی ئەوەندە هەستیاردا، پێکنەهێنانی حکومەت لە باشووری کوردستاندا مەترسییەکی جدی دروست دەکات.

 

نەتەوەی دیموکراتیک دژ بە بیرۆکە فاشیستییەکان

لە جیهاندا گەڕان بەدوای باشترین مۆدێلی ژیان بۆ مرۆڤایەتی و سروشت، تەنانەت بۆ گەردوونیش، ڕۆژ لە دوای ڕۆژ زیاتر دەبێت. بە هەمان شێوە، سۆسیالیزم وەک جێگرەوەیەک بە وردی لێکۆڵینەوەی لەسەر دەکرێت. لێرەدا پارادایمی ڕێبەر عەبدوڵا ئۆجالان بۆ چارەسەرکردنی کێشە جیهانییەکان دەبێتە پارادایمی چارەسەر.

 

ئەو بە چەمکەکانی مۆدێرنیتەی دیموکراتیک، نەتەوەی دیموکراتیک و سۆسیالیزمی دیموکراتیک، ڕێگایەکی جیاواز دەخاتە ڕوو. نەتەوەی دیموکراتیک لە بەرامبەر ئایدیۆلۆژیا ڕەگەزپەرست، نەتەوەپەرست و مەزهەبگەرییەکاندا، لەسەر بنەمای ئازادی و یەکسانی، ژیانێکی هاوبەش، کۆمەڵایەتی و کۆمەڵانە بۆ گەلان، ئایینەکان و هەموو ناسنامە جیاوازەکان دەنوێنێت.

 

کوشتنی مەبەستدار و توندوتیژیی نادیار

ڕۆژی ٢٥ی تشرینی دووەمدا نزیک دەبێتەوە و ژمارەی ژنانی کوژراو بە شێوەیەکی مەترسیدار زیاد دەکات. بۆ ژنان، پێویستیی تێگەیشتن لەم پارادایمە ڕۆژ لە دوای ڕۆژ زیاتر دەبێت.

لە سەردەمێکدا کە لە جیهان و ناوچەکەدا کۆمەڵکوژیی ژنان بەردەوامە و پێناسەکردنی کۆمەڵکوژیی ژنان تەنها لە چوارچێوەی تێبینییە ئایدیۆلۆژییەکاندا دەمێنێتەوە، پێویستە شێوازی مامەڵەکردن لەگەڵ کێشەکان دووبارە دابڕێژرێتەوە و لە چەند ڕووەوە لێیان بڕوانرێت.

 

بێگومان، شێوازی پێناسەکردنی کێشەکان، گەڕان بەدوای چارەسەر و ناوەڕۆکی چارەسەرەکەش دیاری دەکات. کێشەکە ڕۆژ لە دوای ڕۆژ قورستر دەبێت، چونکە ڕاستی دەشێوێنرێت و هەوڵەکانی ژنان بۆ بەرگریی سەرەکی و خەباتیان بۆ ژیان، بەردەوام ڕووبەڕووی بەربەست دەبنەوە.

توندوتیژیی جەستەیی و هێرشە ڕاستەوخۆکان دژ بە ژنانیش زۆرجار دەشاردرێنەوە؛ لە ڕێگەی سیستەمێکی کوشتنی مەبەستدار کە توندوتیژیی کۆمەڵایەتی، دەروونی و ئایینی بەکار دەهێنێت و توندوتیژییەکەی کردووەتە بەشێک لە کولتوورێک کە نادیاری دەکات.

 

گرنگیی چاڵاکییەکان دژ بە کۆمەڵکوژیی ژنان

لە پێش هەموو شتێک، ئەو وانەیەی کە دەبێت لە خوێندنەوەکانی مێژوومانەوە فێری ببین، ئەوەیە کە دەسەڵاتداری لە ڕێگەی شێوازی مامەڵەکردن لەگەڵ کێشەی ژنانەوە بناسین. سیاسەتەکانی کۆمەڵکوژی لە هەموو بوارەکانی ژیان و لە هەموو ساتێکدا بە شێوەیەکی فرەڕەهەند جێبەجێ دەکرێن.

 

لەو ڕووەوە، هۆشیاری و کولتووری پیاوی دەسەڵاتدار و گۆڕینی پیاو لە خەبات دژ بە توندوتیژیدا ڕۆڵێکی زۆر گرنگ دەگێڕێت. لەم چوارچێوەیەدا، بۆ یەکەم جار لە ئامەد، ڕێپێوانێکی پیاوان دژ بە کوشتنی ژنان بەڕێوە چوو و ئەم پەیامەیان دا: کوشتنی ژنان بۆ ئێمە پیاوان جێگای شەرمە. ئەمە زۆر گرنگ بوو.

 

لە ئامەد، لەگەڵ چاڵاکیی نۆبەی ژن، دادپەروەری و یادەوەری کە بۆ ماوەی ١٠ هەفتە بەردەوام دەبێت، هۆشیاری و هەستیاریی کۆمەڵایەتی زیاتر دەبێت. ئەم چاڵاکییە هەستیارییەکە بەردەوام دەکات، هۆشیاریی کۆمەڵگە بەرز دەکاتەوە و یارمەتی ڕێگرتن لە توندوتیژی دەدات. هەر کارێک لەم جۆرە بەهادار و بامانایە و پێویستە فراوانتر بکرێت.

 

فۆرمولەی ژن، ژیان، ئازادی

ڕێبەری گەلی کورد، عەبدوڵا ئۆجالان، لە هەڵسەنگاندنەکانیدا ڕوونی کردووەتەوە کە شیکارییە ڕووکەشییەکان بەس نین. هەروەها ئاماژەی بەوە کردووە کە لە تەواوی مێژوودا هیچ ڕێبەر، فەیلەسوف و بیرمەندێک ئەوەندە شیکاریی مێژوویی و کۆمەڵناسییانەی لەبارەی کێشەی ژنانەوە پێشکەش نەکردووە.

 

بەمەش جیاوازییەکەی لە ڕووی قووڵایی بیرکردنەوە و فەلسەفەوە، هەروەها لە شێوازی ژیانی خۆیدا دەردەکەوێت. ئەو جەخت لەوە دەکاتەوە کە سۆسیالیزم پێویست بوو سەرەتا چارەسەرێکی بۆ کێشەی ژنان بدۆزێتەوە. بە فۆرمولەی ژن، ژیان، ئازادی یش پێگەی ژن لە ژیاندا دیاری دەکات.

 

لە سەردەمێکدا کە ژنان لە هەموو شوێنێکی جیهاندا لەگەڵ دەوڵەتەکان، کۆمەڵگەیەک کە بە ڕەگەزپەرستی شێوەی گرتووە، خێزان و دەسەڵاتداریی پیاوان ڕووبەڕووی کێشەی قووڵ و بنەڕەتی دەبنەوە، تێڕوانینی فەلسەفی و ئایدیۆلۆژی و مۆدێلێکی جێگرەوە بۆ ژیان، گرنگییەکی زۆری هەیە.