مەمیهان هیلبین زەیدان 

 

وان-شەڕی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست بۆ جوگرافیا فراوانەکان تەشەنەی کردووە و بەردەوامە. جددیترین قەیرانی کۆمەڵایەتی کە شەڕ دروستی کردووە دیسان پشکی ژنانە، لە پرۆسەکانی کۆچکردندا بەرپرسیارێتی نوێ بۆ ئەو ڕۆڵە ڕەگەزییانەی کە ژنان وەریگرتووە زیاد بوون، ئەم ‘بەرپرسیارێتییە’ بەردەوامی بە نایەکسانی ڕەگەزی دەدات و ژنان ڕووبەڕووی هەموو جۆرە توندوتیژییەک دەبنەوە.

 

بە پشتیوانی ئەمریکا ئیسرائیل هێرشی کردە سەر ئێران و بە وەڵامی ئێران شەڕەکە چڕتر بووەتەوەو لە ٣٨هەمین ڕۆژیدا بەردەوامە. ژمارەی ئەو کەسانەی گیانیان لەدەستداوە لە زیادبووندایە. لەم شەڕەدا کە خەڵکی مەدەنی بە تایبەتی ژنان و تەواوی کۆمەڵگە دەمرن، کاریگەرییە ئابووری و کۆمەڵایەتی و دەروونییەکان هەم دەرئەنجامە زەبربەخشەکانی کورتخایەن و هەم درێژخایەنیان هەیە.

 

یەکێک لەو ڕووداوە کۆمەڵایەتیانەی کە دەبێتە هۆی شەڕ، کۆچی زۆرەملێ، کۆچکردن لە وڵاتێکەوە بۆ وڵاتێکی تر و لە شارێکەوە بۆ شارێکی تر، تەنها گۆڕینی شوێن نییە. ڕووداوێک کە، لەم دۆخەدا، چەندین مەترسی لەخۆدەگرێت، ژن و منداڵان بێ پاراستن دەمێننەوەو زنجیرەیەک پێشێلکاری لەگەڵ خۆیدا دەهێنێت.

 

گولشەن کورت، هاوسەرۆکی پارتی یەکسانی و دیموکراسی گەلان "دەم پارتی" لە شاری وان، کاریگەرییەکانی کۆچکردنی لەسەر ژنان هەڵسەنگاند.

 

"هۆکارە سەرەکییەکانی کۆچکردن شەڕە"

گولشەن کورت باسی لەوەشکرد، بەهۆی شەڕەکانەوە ملیۆنان کەس ناچاربوون کۆچ بکەن و وتی: ئەو گروپانەی زۆرترین کاریگەری ئەم پرۆسەیەیان لەسەرە ژن و منداڵن، هۆکاری سەرەکی کۆچکردن شەڕ و پێشێلکارییە، بەهۆی شەڕ و ناوچە جێناکۆکەکانەوە ژیان لەناو دەچێت، کۆچکردن هەڵبژاردن نییە، گەشتێکە بۆ مانەوە، بە هیوای ژیانێکی نوێ ، هەروەها کێشە ئابوورییەکان و سیاسەتی ستەمکارانە و قەیرانی کەشوهەوا کاریگەرن لە کۆچی زۆرەملێدا، گەورەبوون لە ناوچە جەنگییەکان و ململانێکان، شایەتحاڵی لەدەستدانی کەسە نزیکەکان، کاریگەرییەکی گەورەی هەیە هەم لەسەر خۆشگوزەرانی دەروونییان و هەم لەسەر داهاتوویان. دوای کۆچکردن، ئاشنا نەبوونی منداڵەکان بەو ناوچەیە نوێیەی تێیدا دەژین دەبێتە هۆی زەبر و زەنگ لە جیهانەکەیاندا، ئەوان تووشی کێشەی جددی دەبن، بەتایبەتی لە ڕووی پەروەردە و زمانەوە تووشی کێشە دەبن لە ڕووی دواکەوتن لە پەروەردەدا، لە ڕووی دەستڕاگەیشتن بە خزمەتگوزارییە تەندروستییەکان ئەم دۆخە دەبێتە هۆی قەیران بۆ منداڵان لە ڕووی کولتوور و مرۆڤایەتییەوە.

 

"کۆچی زۆرەملێ دژی کەرامەتی مرۆڤە"

گولشەن کورت ئاماژەی بەوەشکرد، گەشتە دوور و درێژەکان لەسەر ڕێگاکانی کۆچکردن ڕێگە بە دەستڕاگەیشتن بە خزمەتگوزارییە تەندروستییەکان نادات و گەشتکردن بە برسێتی و کەمی ئاو و دوور لە بارودۆخی تەندروستی. کۆچی زۆرەملێ دژی کەرامەتی مرۆڤ و مافەکانی مرۆڤ و قەیرانی دادپەروەری کۆمەڵایەتییە و وتی: دوای کۆچکردن ڕووبەڕووی چەندین پێشێلکاری مافی مرۆڤ دەبنەوە لەو وڵاتانەی لێوەی هاتوون، لە کامپی پەنابەران کە تیایدا دەمێننەوە، لەم بارودۆخانەدا ژنان قورسترین باج دەدەن.

 

"ژنان قورسترین باج دەدەن"

گولشەن کورت باسی لەوەشکرد، بازرگانانی مرۆڤ بارودۆخی کۆچکردنی زۆرەملێ دەکەنە دەرفەت کە لەو کەمپانەی کە تێیدا دەمێننەوە، بەدرێژایی ڕێگاکانی کۆچکردن ڕووبەڕووی ئازار و دەستدرێژی دەبنەوەو وتی: لەو وڵاتانەی لێیەوە دێن، بەهۆی ئەو کێشە ئابوورییانەی ڕووبەڕوویان دەبێتەوە، بەتایبەتی مافی منداڵان بۆ خوێندن ڕەتدەکرێتەوە، تووشی کێشەی زمان و کولتووری، ناگونجانی کۆمەڵایەتی، بەکارهێنانی منداڵان وەک کرێکاری نایاسایی، لە زۆر دۆخدا قورسترین بارگرانی دەکەوێتە سەر ژنان و منداڵان زۆرێکیان بە شێوەیەکی نایاسایی دەگەنە سنوورەکان، کاتێکیش دەپەڕنەوە، بەداخەوە ئەو ڕووداوە توندوتیژانەی وەک ئەشکەنجەدان، دەستدرێژیکردن ڕووبەڕوویان دەبێتەوە، پەیوەندییان بە سەندیکاکان، ڕێکخراوەکانی کۆمەڵگەی مەدەنی، یان فەرمانگەی کۆچبەرانەوە ناکەن بەناوی دیپۆرتنەکردنەوە، ناچارن هەرچییەک بێت پشتگوێی بخەن، ئەمەش لە ئاستی قەیراندایە لە ڕووی مافەکانی مرۆڤەوە.

 

"کورد بە زۆر کۆچبەر بوون"

گولشەن کورت بەبیری هێنایەوە کە پرسی کورد هەمیشە مەیدانی شەڕ و ململانێ بووە لەگەڵ سیاسەتەکانی قڕکردن و ئاسمیلەکردن و ئاسایش و وتی: لە ڕووی کۆمەڵایەتی و کولتووری و ئابوورییەوە باجێکی زۆرمان داوە، سەرەتا، بەناچاری ناوچەی ژیانی خۆیان بەجێبهێڵن. لە ساڵانی نەوەدەکاندا بە پاساوی ئەمنی گوندەکان سووتێندران، ئەو کەسانەی لەوێ دەژیان ناچاربوون ماڵ و زەوی و زەویەکانیان بەجێبهێڵن، ئەو کەسانەی لەوێ دەژیان، زمان و کولتووری خۆیان لێ زەوت کران و ناچاربوون کۆچ بکەن بۆ شارە گەورەکان، سیاسەتی توندوتیژی و ئاسمیلەکردن لە دژی ئەو خەڵکە جێبەجێکرا کە لە بەهاکانیان بێبەشکرابوون، بەتایبەتی زمانی دایک، ئەو خاڵەی ئەمڕۆ گەیشتووەتە ئەو ئاستە ئەوەیە کە ئەو کەسانەی لە شارە گەورەکاندا دەژین و لە هەمان کاتدا ناچار دەکرێن کۆچ بکەن، ڕووبەڕووی قەیرانی گەورە و پێشێلکردنی مافەکان دەبنەوە. ئەم کێشانە تا ئەمڕۆش بەردەوامن.