قامیشلۆ

 

دانیشتووان و خوێندکارانی شاری قامیشلۆی ڕۆژئاوا ڕۆژی جیهانی زمانی دایکیان بەرز ڕاگرت و پابەندی خۆیان بە زمانی کوردی دووپات کردەوە و هەموو جۆرە کەمکردنەوەیەک لە ڕۆڵی زمانی کوردی لە بواری پەروەردەدا ڕەتدەکەنەوە.

 

بە بۆنەی ڕۆژی جیهانی زمانی دایک، دانیشتووانی شاری قامیشلۆ ٢١ی شوبات، ڕێپێوانێکی گشتییان ئەنجامدا، کە لەلایەن دەستەی پەروەردە و بەڕێوبەرایەتی خوێندنگەکانەوە ڕێکخرابوو، لە ڕێپێوانەکەدا بەشدارییەکی بەرفراوانی مامۆستایان، خوێندکاران، خێزانەکانیان و نوێنەرانی ئەنجومەنی ناوخۆیی بەخۆیەوە بینی.

 

ئەم چالاکییە کە وەک بۆنەیەکی سیمبولی دەستی پێکرد، گۆڕا بۆ ڕاگەیاندنێکی گشتی پشتیوانی کۆمەڵگە، جەختی لەسەر ڕەتکردنەوەی هەر پێشێلکارییەک لە پێگەی زمانی کوردی لە تەوەرەی خوێندندا کردەوە و جەختی لەوە کردەوە کە خوێندن بە زمانی دایکی مافێکی بنەڕەتی و دانوستان نییە.

 

بەشداربووان پانکارتیان هەڵگرتبوو کە دەیانوت، زمانی دایک "ڕۆحی ناسنامە" و "کۆگای یادەوەری بەکۆمەڵە" و پاراستنی نوێنەرایەتی پاراستنی بوونی کولتووری گەلان و مسۆگەری بەردەوامی میراسەکانیان دەکات.

 

لە میانی ڕێپێوانەکەدا، ڕاگەیاندراوێک بەناوی بەڕێوەبەرایەتی خوێندنگەکانی قامیشلۆوە خوێندرایەوە و تیایدا جەخت لەوە کرایەوە، کە زمانی دایک تەنها ئامرازێک نییە بۆ پەیوەندیکردن، بەڵکو نوێنەرایەتی شوناسی زیندووی کۆمەڵگە و ڕەگ و ڕیشە قووڵەکانی دەکات، کە هۆشیاری و سەربەخۆیی مرۆیی لێ دروست دەبێت.

 

ڕوونی کردووەتەوە، خوێندن بە زمانی دایک متمانە بەخۆبوونی خوێندکاران، دەسکەوتی ئەکادیمی بەرز دەکاتەوە، هەروەها بەشدارە لە بونیادنانی نەوەیەک کە توانای بیرکردنەوەی ڕەخنەیی و داهێنەرانەی هەبێت، ئاماژەی بە ئەزموونە پەروەردەییە جیهانییەکان کردووە کە سەلماندوویانە خوێندن بە زمانی دایک ڕێژەی وازهێنان لە خوێندن کەمدەکاتەوە و پەیوەندییەکانی لەگەڵ خوێندنگە و کۆمەڵگەدا بەهێزتر دەکات.

 

جەخت لەوە کراوەتەوە، کە پاراستنی زمانی دایک لە هەمان کاتدا پرسێکی پەروەردەیی و کولتووری و سیاسییە، پەیوەستە بە پاراستنی شوناسی پێکەوەی و دەستەبەرکردنی بەشداری چالاکانە لە ژیانی گشتیدا، هۆشداریدا لەوەی کە پەراوێزخستنی زمانەکان دەبێتە هۆی پەراوێزخستنی قسەکەرەکانیان و سڕینەوەی مێژوویان و لاوازبوونی ئامادەیی کۆمەڵایەتییان.

 

بەڕێوەبەرایەتی خوێندنگە پابەندبوونی بەردەوامی خۆی بە پەرەپێدانی بابەت بە زمانی دایک، ڕاهێنانی کارمەندانی پەروەردەیی، ژینگەیەکی فێربوونی پاڵپشت بۆ فرە زمانەوانی ڕاگەیاند، ئەمەش یەکسانی پەروەردەیی و دەرفەتی یەکسان بۆ هەموو خوێندکاران مسۆگەر دەکات، بەڕێوەبەرایەتی داوای لە بنەماڵە و دامەزراوە پەروەردەییەکان و ڕێکخراوەکانی کۆمەڵگەی مەدەنی کرد کە بەرپرسیارێتی خۆیان لە پاراستنی زمانی دایک لە ئەستۆ بگرن بە بەکارهێنانی لە ژیانی ڕۆژانەدا و هاندانی منداڵان بۆ خوێندنەوە و نووسین و داهێنان تێیدا.

 

جەخت لەوە کراوەتەوە، کە ڕێزگرتن و ئامێزگرتنی زمانەکانی دیکە دژایەتی پابەندبوون بە زمانی دایکی نییە. بەپێچەوانەوە، کولتووری فرەنەتەوەیی و پێکەوەژیان بەهێز دەکات، هەروەها پردەکانی لێکتێگەیشتن لە نێوان گەلان بەهێزتر دەکات، لە کۆتایی ڕاگەیاندراوەکەدا هاتووە: پاراستنی زمانی دایک پاراستنی ناسنامە و یادەوەریی بەکۆمەڵە، هەروەها پایەیەکی بنەڕەتییە بۆ بونیادنانی کۆمەڵگەیەکی یەکگرتووی دیموکراتیک.