ئارژێن دیلەک ئۆنجەل

 

ئەنقەرە- بۆ کورد، کە ڕووبەڕووی جۆرەها جەنگ و ململانێ بوونەتەوە و داواکارییە مێژووییەکانیان بۆ ئاشتی بە کۆمەڵکوژی وەڵام دەدرایەوە، قۆناغێکی نوێ لە ۲۷ی شوباتی ۲٠۲٥ دەستی پێکرد، کە بریتی بوو لە داگەڕان بۆ "ئاشتی و کۆمەڵگەی دیموکراتیک".

 

دوای ئەزموونی "پرۆسەی ئاشتی" کە لە نێوان ساڵانی ۲٠۱۳ و ۲٠۱٥ درێژەی کێشا، ئەو سیاستە دوژمنکارانەی کە حکومەتی پارتی داد و گەشەپێدان گرتیە بەر شوێنەواری قووڵی لە یادەوەری بەکۆمەڵدا جێهێشت، دوای ئەوەی دیمەنەکانی کۆمەڵکوژی بیرهێنایەوە و بووە هۆی قەیرانێک کە ڕەنگدانەوەی لەسەر جۆرەها بواری ژیان هەبوو.

 

لە مەودای ئەمەدا، کاتێک دەوڵەت باخچەلی، ڕێبەری پارتی بزووتنەوەی نەتەوەیی، لە ساڵی ۲٠۲٤ دەستی درێژ کرد بۆ پەرلەمانتارانی پارتی یەکسانی و دیموکراتی گەلان (دەم پارتی)، بەدوای ئەوەدا لێدوانێک هات کە باسی لە بەخشینی "مافی هیواداری" دەکرد بۆ ڕێبەری گەلی کورد عەبدوڵا ئۆجالان، باوەڕپێهێنانی ڕای گشتی بە ئەگەری گەیشتن بە ئاشتییەکی ڕاستەقینە، هاندانیان بۆ بەشداریکردن لە ڕێڕەوی پرۆسەکەدا، ئەرکێکی سەخت و پڕ لە ئاستەنگ بوو.

 

سەرڕای ئەو ڕەخنانەی ڕووبەڕووی "پرۆسەی ئاشتی و کۆمەڵگەی دیموکراتیک" بویەوە، کە چووەتە ساڵی دووەمیەوە، بەهۆی ئەو کەموکۆڕییانەی تێیدایە، بەڵام توانی کەسانێک لە ئاڕاستەی فیکری و ئایدۆلۆژی و ناسنامەی جیاواز لە دەوری داواکارییەکی هاوبەش کە خۆی لە بەدیهێنانی ئاشتیدا دەبینێتەوە کۆبکاتەوە، وڕای ئەوەی پرۆسەکە هێشتا وەک ئەوەی لە سەرەتایدابێت دیارە، یان وەک ئەوەی لە پەراوێزی دیمەنی گشتیدا بجوڵێتەوە، بەڵام داواکارییەکان بۆ ئاشتی بەرەو فراوانبوون چوون و دەنگدانەوەیان لە کەرتە جیاوازەکاندا دۆزییەوە، لە کولتوور و هونەرەوە تا سیاست، تێپەڕبوون بە ڕێکخراوەکانی ژنان و دەستپێشخەرییە ژینگەیییەکان.

 

لەماوەی ئەمەدا، ئیلکای ئاکایا، هونەرمەند نزیکەی چوار دەیەی لە جیهانی مۆسیقادا بەسەر بردووە و زۆربەی بەرهەمە هونەرییەکانی بۆ دۆزی ئازادی و ئاشتی تەرخان کردووە، پەیامێکی داوای ئاشتی لە ڕێگەی ئاژانسەکەمانەوە ئاڕاستە کرد.

 

"ئەزموونەکانی پێشوومان لەگەڵ دەوڵەت کۆتاییەکەی ئەرێنی نەبوو"

لە قسەکانیدا، دەربارەی ئەو هۆکارانەی کۆمەڵگە پاڵ پێوە دەنێن بۆ مامەڵەکردنی بەئاگایانە لەگەڵ دەستپێشخەرییەکانی ئاشتیدا، ئیلکای ئاکایا ڕوونیکردەوە، کە بابەتەکە پەیوەستە بە سروشتی پەیوەندی بەرقەراری نێوان دەوڵەت و هاوڵاتی، وتی: ئەزموونەکانی پێشوومان لە مامەڵەکردن لەگەڵ دەوڵەت، وەک هاوڵاتی، بەتایبەتی لە کێشەکانی لەم جۆرەدا، بە دەگمەن بە شێوازێکی ئەرێنی کۆتاییان هاتووە، بۆیە دەمێکە مەترسی بەردەواممان هەیە.

 

ئەو وای دەبینێت کە کێشەکانی ئاشتی ڕووبەرێک دەستەبەر دەکەن کە جۆرەها توێژی کۆمەڵگە دەتوانن تێیدا بەیەک بگەن، وتی: داواکراو تەنها چاوەڕوانکردنی ئەنجامی پێکهاتەکان نییە، بەڵکو بەشداریکردنە لە داڕشتنی ڕێڕەوەکەی، بەشداری ڕاستەقینەیە لەو هەوڵانەی ئامانجیان بەدیهێنانی ئاشتی و بەردەوامبوونی خەباتە لە پێناویدا.

 

جەختیشی کردەوە، کە دامەزراندنی کۆمەڵگەیەکی ڕاستەقینە بە هۆشیاری لە مافەکانی هاوڵاتیبوون و دەستبەسەرداگرتنیان و بەرگریکردن لێیان دەست پێدەکات، دەبێت لە خۆمان بپرسین: ئارەزووی دەکەین لە چ وڵاتێکدا بژین؟ دیاریکردنی ئەوە و دەربڕینی مافێکی سروشتی هەر هاوڵاتییەکە، تەنها لە ڕێگەی ئەوەوە دەتوانین کۆمەڵگەیەکی ڕاستەقینە بونیاد بنێین، دەبێت بیر لەوە بکەینەوە چی دەتوانین بەئەنجام بگەینین، بە چ جۆرە پەیوەندییەک دەتوانین بەستەرەکانی هاوڵاتیبوون پەرە پێبدەین و بەرزبکەینەوە، هەروەها دیالۆگ دەربارەی ڕێگەکان بۆ بەیەکەوە ژیان لەسەر بنەمای پێکەوەی و یەکسانی و دادپەروەری بایەخێکی گەورە و بەهایەکی هەڵدەگرێت کە ناتوانرێت پشتی گوێ بخرێت.

 

لە کارەکەی دوورخرایەوە بەهۆی داواکارییەکەی بۆ ئاشتی

زولیخە بورجو ئاکار، ئەکادیمیست و فەیلەسوف دووچاری دوورخستنەوە لە کارەکەی بووەوە لەسەر پاشخانی واژووکردنی ڕاگەیاندنراوی"نابینە لایەنێک لەم تاوانەدا"، کە وەک مامۆستای یاریدەدەر لە بەشی فەلسەفە لە زانکۆی "وان یوزونجو یڵ" کاری دەکرد، سەرڕای ئەوەی دواتر کارەکەی گەڕاندەوە لە ئەنجامی تانەدانی یاسایی، بەڵام دوای ئەوە جارێکی تر دوورخرایەوە.

 

لە پێشانگای جەختکردنەوەی لەسەر ئەوەی کە بۆ هەر توێژێک لە کۆمەڵگە ڕۆڵێک هەیە کە بیگێڕێت لە بەهێزکردنی ئاشتیدا و ئەم بەرپرسیارێتییە دەبێت هەستین بە ئەنجامدانی، وتی: هیچ هێزێکی ئیمپریالیستی نییە هەموو هەوڵێکی خۆی بدات بۆ بەدیهێنانی ئاشتی لە نێوان دوو گەلدا، هەروەها کە مەترسییەکانی پەیوەست بە ڕێڕەوی "ئاشتی و کۆمەڵگەی دیموکراتیک" تێگەیشتراون "زۆر سروشتییە هەست بە دڵەڕاوکێ بکەیت کاتێک سەیری دیمەنە گشتییەکە دەکەیت.

 

وتیشی: هیچ بانگهێشتنامەیەکی فەرمیمان پێنگەیشتووە بۆ بەشداریکردن لە پرۆسەی ئاشتیدا، بەڵام لەگەڵ ئەوەشدا ئێمە هەوڵی جدی دەدەین بۆ گونجاندنی شوێنێک بۆ خۆمان لەسەر مێزەکە، ئەم پرۆسەیە پێویستە دەرفەت بداتە هەر توێژێک لە توێژەکانی کۆمەڵگە بۆ سەلماندنی ئامادەیی خۆی.

 

ئاماژەی بەوەش کرەد، کە پرۆسەکانی ئاشتی درێژخایەن و سەختن، وتی: ئێمە بە تەواوی ئاگاداری مەترسی و ئاستەنگەکانین کە لەخۆی دەگرێت؛ بەڵام بڕوامان وایە ئاشتی دەبێت لە بنکەی گەلەوە و لە ڕێگەی کردارە ڕۆژانەیییە بەرجەستەکانەوە بونیاد بنرێت، بۆیە ئێمە هەموو توانای خۆمان لەم بوارەدا دەخەینە گەڕ.

 

"ڕوانگەی ژنان بەرامبەر ئاشتی گشتگیرترە"

دەربارەی ڕۆڵی ژنان لە پرۆسەکانی ئاشتیدا، زولیخە بورجو ئاکار جەختی لەوە کردەوە، ژنان هیچ بەربەست و بڕیاری پێشوەختەیان نییە، ئاشتی دەتوانرێت لە ڕێگەی ئەزموونە ناوخۆییەکان و ڕاستی ژیاوەوە بوونیاد بنرێت، بڕوام وایە ئەوان توانای زیاتریان هەیە لە بەستنەوەی نێوان تیۆری و کرداردا، هەروەها ڕوانگەیەی ژنان پەیڕەوی دەکەن تایبەتمەندە بە گشتگیریی زیاتر و لەسەر بنەمایەکی قووڵتر پشتی پێ دەبەستێت.