سلێمانی

 

ئەمڕۆ، لە نوێنەرایەتی خۆبەڕێوەبەری ڕۆژئاوای کوردستان، لە شاری سلێمانی، بەرەی پشتیوانی لە ڕۆژئاوای کوردستان بە ئامادەبوونی چالاکوانان و سیاسەتمەداران، کۆنگرەیەکی ڕۆژنامەوانی ڕێکخست و راگەیاندراوی پشتیوانی  بۆ بە فەرمی ناساندنی یەپەژە و زمانی کوردی بڵاوکردەوە.

 

ڕووبار ئەحمەد، ئەندامی بەرەی پشتیوانی ڕۆژئاوای کوردستان وتی : وەک دەزانن کە مافی زمان و کەلتور سەرەتایی ترینبنەماکانی جارنامەی گەردونی مافەکانی مرۆڤە ، رێکخراوییۆنسکۆ لەساڵی ١٩٩٩ وە  ٢١ ی شوباتی وەک رۆژی زمانی دایکدیاریکردو دواتر ئەو رۆژە لەلایەن نەتەوە یەکگرتووەکانەوە بەفەرمیناسێندرا . وەلەساڵی ٢٠٠٠ وە ساڵانە لەو رۆژەدا بۆنەو ئاهەنگیجۆراو جۆر بۆ بەرز راگرتنی زمانی دایک ئەنجام دەدرێت و هەوڵدەدرێت ئەو رۆژە ببێتە سونبولی پێکەوە ژیان و فرە زمانیلەسەراپای جیهاندا ، ئەم رۆژەش بۆیە هەڵبژێردراوە چوونکە لە ٢١ ی شوبات  ١٩٥٢  لەبەنگلادش دان بەزمانی بەنگالیدا نرا، لەهەمانکاتدا دەبینین لەزۆربەی وڵاتانی دیموکراسی و بەتایبەتیش ئەوروپا رێز لەویستی ئەو هاوڵاتیانەش دەگیرێت کەمافی پەنابەرێتیان پێداون و مافی ئەوەیان پێداون کە فێری زمانی دایک ببن و بخوێنن و رێگای کولتوورو فەرهەنگی نەتەوەییان لێناگیرێت، بەڵا ملەرۆژهەڵاتی ناوەڕاست و بەتایبەتیش ئەو وڵاتانەی کوردستانیان بەسەردا دابەش کراوە بابەتەکە هەتا ئەمڕۆش بەشێوەیەکی ترە، زیاتر لە  ١٠٠ ساڵە مافە نەتەوەیی و زمانەوانی و کولتووری و ئینسانیەکانمان لێ زەوت کراوە ، هەرچەند لەپارچەیەک بۆپارچەیەکی تر جیاوازی هەیە ، بەڵام عەقڵیەتەکانی نەتەوەیسەردەست هەمان عەقڵیەتەو هیچ گۆڕانکاریەکی تیادا رونەداوە، لەباشوری کوردستان لەساڵی ١٩٧٠ وە ئەو مافانە بەدەستورو یاساناسێندراوە ، بەڵام لەو کاتەوە تا ئەمڕۆش توشی هەزار چەرمەسەری بووە ، ئێستا زمانی کوردی لەناوچە دابڕێنراوەکان لەبەردەمهەڕەشەو مەترسی لەناوچووندایە ، هەرچەند لەدەستووردا هاتووە کەزمانی کوردی لەفەرمانگە فەرمیەکانی دەوڵەتدا هاوتای زمانی عەرەبیە بەڵام لەهەرێم بترازێت کاری پێناکرێت تەنانەت لەناو پەرلەمانی عێراقیش .

ئاماژەی بەوەشکرد، لەڕۆژهەڵاتی کوردستان خوێندن بەزمانی کوردی و ناوی کوردیش قەدەغەیە، چەندین مامۆستاو چالاکوان لەسەر خزمەتکردن بەزمانو فەرهەنگی کوردی لەزیندانەکانی دەوڵەتی ئێرانیدان و حوکمیجۆراو جۆریان بەسەردا سەپاوە، 
لەباکووری کوردستانیش قەدەغە کردنی زمان و جل و بەرگ و گۆرانیو کلتوری کوردی سەد ساڵە درێژەی هەیە، هەرچەندە زیاترلەساڵێکە باس لە پرۆسەی ئاشتی دەکرێت و چەندین هەنگاوی بۆنراوە، بەڵام سەرەتایی ترین مافەکانی مرۆڤ لەمافی زمانی نەتەوەییەتی هێشتا جێبەجێ نەکراوەو نەچۆتە چوارچێوەی دەستوورو یاساوە، بەڵام لەوێ وێڕای قەدەغە کردن لەساڵی٢٠٠٦ وە هەموو ساڵێک لە ١٥ی ئایاردا رۆژی زمانی کوردی بەرز رادەگیرێت، ئەمڕۆژەش بۆ ئەوە دەگەڕێتەوە کەیەکەم گۆڤاری کوردی بەناوی هاوار لە ١٥ ئایاری ١٩٣٢ دەرچووە و وەک رۆژی راستەقینەی یادکردنەوەی زمانی کوردی مامەڵەی لەگەڵ دەکرێت کەنزیکەی ١٠٠ ساڵی بەسەردا تێدەپەڕێت و بەدرێژایی ئەم ماوەیەزمانی کوردی قەدەغە بووەو رێگری لێکراوە ، ئێستاش پێویستە لەچوارچێوەی پرۆسەی ئاشتی لەباکوور گرنگی پێبدرێت و لەچوارچێوەی دەستووردا جێگای بۆ بکرێتەوەو کورد وەک هەر گەلێکی تری جیهان بتوانێت بەزمانی دایک بخوێنێت و مافە مەدەنی و کولتووریەکانی پیادە  بکات کەتەنها رێگایە  بۆ ئاشتی و پێکەوەژیان و بەپێچەوانەشەوە هیچ واتایەک بۆ دیموکراسیەت و مافی مرۆڤ نامێنێتەوە، هەرچی رۆژئاوای کوردستانیشه وەک ئاگادارین کەلە مانگی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ەوە رێککەوتنێک لەنێوان هێزەکانی سووریای دیموکراتیک و کورد بەگشتی و حکومەتی سوریا بەسەرکردایەتی ئەحمەد شەرع واژۆکرا ، ئەم هەنگاوەش بەمەبەستی کۆتایی هێنان بەململانێکان و یەکخستنی هێزە کوردیەکان لەناو سوپای سوریادا بەلەبەرچاوگرتنی پاراستنی تایبەتمەندێتی ناوچە کوردیەکان و هێزەکوردیەکان، هەروەها پاراستن و ئیدارەدانی ناوچە کوردیەکان بەهەماهەنگی لەگەڵ حکومەتی سووریاداو هەموو ئەمانەش لەژێرچاودێری نێودەوڵەتیدا بۆ جێبەجێ کردنی رێککەوتننامەکە کە لە ١٤ خاڵ پێکهاتووە، یەکێکیش لە خاڵەکان بریتیە لە فەراهەم کردنی مافە رۆشنبیری و کولتووری و مەدەنیەکانی گەلی کورد کەلەوێش دیسان نزیکەی١٠٠ ساڵە هەموو ئەو مافانە قەدەغە کرابوون.

وەک زۆرینە ئاگادارن لە ساڵی٢٠١٢ کورد لەرۆژئاوا لەناوچەکانیخۆی بەزمانی کوردی خوێندویەتی و نەوەیەکی  تەواو گەورە بوون و بەزمانی کوردی خوێندنیان تەواو کردووە، بەڵام دیسان حکومەتی سوریا خەریکە لەرێککەوتنەکان خۆیدەدزێتەوەو پاشەکشە دەکات ، لەلایەک دان بە بڕوانامەی ئەوکەسانەدا نانێن کە بەزمانی کوردی خوێندویانە و لەلایەکی تر هیچئاماژەیەک نیە بۆ جێ بەجێکردنی ئەو خاڵانەی رێککەوتنیان لەسەرکراوە ، حکومەتی سوریا خۆی دەدزێتەوە لەوەی کەزمانی کوردیبچێتە ناو پرۆسەی خوێندن و دەیانەوێت وەک وانەیەکی لاوەکیبخوێندرێت ، لەلایەکی تر خۆیان دەدزنەوە لەدۆزینەوەی رێگاچارەو تێکەڵ کردنی یەکینەکانی پاراستنی ژنان  "یەپەژە" لەناو سوپاداو تایبەتمەندێتی پێبدەن، لەلایەکی تریشەوە هەر دوێنێ بوو رێگری کرا لە شێخ مورشید غەزنەوی لەوەی بگەڕێتەوە بۆ سووریا تا  بەشداری بۆنەی رێزگرتن لەزمانی کوردی بکات، هەموو ئەمانە وادەکەن کە پێویستە کورد بەوریایانەتر مامەڵە لەگەڵ دۆخەکە بکات و هەم هەوڵی پتەوتر کردنی ریزەکانی بێت، ئێمە لێرەوە ئەم بۆنەیە دەقۆزینەوە تا لەلایەک داوا لەحکومەتی سووریا بکەین کە بەشێوەیەکی دروست کار بکەن بۆ سەرخستنی پرۆسەی ئاشتی و خۆیان لە خاڵەکانی رێککەوتنەکان نەدزنەوە، لەلایەکی تریش داوا لەنەتەوە یەکگرتووەکان، ناوەندەکانی دیموکراسی لەجیهان، ئەمەریکاو فەرەنسا کەپرۆسەی ئاشتی لە سووریا لەژێرچاودێری ئەواندا بەرێوەدەچێت، هەروەها یۆنسکۆ کە چاودێری بابەتی پەیوەندیدار دەکات سەبارەت بەمافی خوێندن و زمانی دایک بێنە سەر هێڵ و چیتر رێگا نەدەن مافی گەلەکەمان پێشێل بکرێت و فشار لەسەر حکومەتەکەی ئەحمەد شەرع دروست بکەن تا بچێتە پای جێبەجێکردنی ئەو رێککەوتنەی کە خۆیان واژۆیان کردووە، هاوکات داواکارین لەسەرجەم کوردستانیان هەر رێگایەکی مەدەنیانە بەگونجاو دەزانن لەو پێناوەدا بیگرنە بەر.  

بێریڤان ئەحمەد، ئەندامی ئەنجومەنی گشتی نوێنەری پەیەدە لە هەرێمی کوردستان وتی: هەڵمەتەکەمان بۆ ناساندن و پشتیوانی کردنە لە یەپەژە، ئەمڕۆ کۆنگرەمان بۆ پاڵپشتی و دەستپێکردنی هێزی ژنان لە ڕۆژئاوای کوردستان دەکەین، هەم وەک پاڵپشتی پاشان بۆ دروستکردنی هەڵمەتی پشتیوانییەکانمان چالاکی دیکەی بەدوادادێت، پێویستە بۆ مافی ژنان و بۆ لەدەستنەدانی دەستەوتەکانی ژنان لە تەواوی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدا پارێزبەندی لە دەستکەوتەکانمان بکەین. 

 

لە کۆتایی قسەکانیدا وتیشی: یەکەمین هێزی ژنانە، مێژووی ۱٠ ساڵەی خۆی تۆمارکردووە، نامانەوێت دەستکەوتەکەمان لەدەستبدەین تێکۆشان لە پێناو خەباتماندا دەکەین، بەدەوامدەبین تا بە ئامانجی سەربەخۆی هێزی ژنان دەگەین.