ناوەندی هەواڵ

 

کردەوەی بەپەلەی کەشوهەوا دەتوانێت ملیۆنان کەس لە دەرئەنجامەکانی کارەساتی ژینگەیی بپارێزێت، وەبەرهێنانی سەوز و کەمکردنەوەی دەردانی کاربۆن بەشدارە لە دەستەبەرکردنی کۆمەڵگەکان و بەرزکردنەوەی سەقامگیری ئابووری و تەندروستییان لە بەرامبەر گۆڕانی بەردەوامی کەشوهەوادا.

 

ڕێکخراوی تەندروستی جیهانی (WHO) ٤ی تشرینی دووەم ڕایگەیاند، کە جێبەجێکردنی شەش ڕێوشوێنی تەندروستی پەیوەست بە کەشوهەوا دەتوانێت ڕێگری بکات لە مردنی نزیکەی ١.٦ ملیۆن کەس لە ساڵێکدا لە سەرانسەری جیهاندا، ئەمە جگە لەوەی قازانجی ئابووری بەدەستبهێنێت کە ساڵانە بە ٣.٩ تریلیۆن دۆلار مەزەندە دەکرێت.

 

ڕاپۆرتەکە بەناونیشانی "سود و تێچووی گشتی کارە یەکەمایەتیەکان لەسەر گۆڕانی کەشوهەوا و تەندروستی" ئاماژەی بەوە کردووە، کە ئەم ڕێوشوێنانە دەتوانن سوودی بەرچاوی تەندروستی و ئابووری و ژینگەیی بەدەستبهێنن لەڕێگەی کەمکردنەوەی مەترسییەکانی گۆڕانی کەشوهەوا و پیسبوون و باشترکردنی خزمەتگوزارییە گرنگەکان.

 

ڕاپۆرتەکە جەختی لەوە کردووەتەوە، کە کارە پێشنیار کراوەکان بریتین لە پەرەپێدانی سیستەمی ئاگادارکردنەوەی پێشوەختە بۆ شەپۆلی گەرما، باشترکردنی خزمەتگوزاری ئاوی خواردنەوە و پاکخاوێنی، دابینکردنی ئامرازی پاک و خاوێنی و دەستشۆردن، بەکارهێنانی سووتەمەنی و تەکنەلۆژیای پاکتر بۆ چێشت لێنان و گەرمکردنەوە، هەروەها گرتنەبەری سیاسەتی کاریگەری نرخی سووتەمەنی بەردینی.

 

بەپێی خەمڵاندنەکانی ڕێکخراوەکە، ئەم ڕێوشوێنانە دەتوانن یارمەتیدەر بن بۆ دوورکەوتنەوە لە دەردانی نزیکەی ١٦.٧ ملیار تۆن دووەم ئۆکسیدی کاربۆن، کە یەکسانە بە ٣١٪ی دەردانی ساڵانەی گازی گەرمخانەیی جیهانی، بەبێ دەردانی پەیوەست بە بەکارهێنانی زەوی و گۆڕانکارییەکانی دارستانەکان.

 

هەروەها ڕاپۆرتەکە جەختی لەوە کردووەتەوە، کە جێبەجێکردنی ئەم ڕێوشوێنانە دەتوانێت ٥.٤ تریلیۆن دۆلاری دیکە داهاتی گشتی بەدەستبهێنێت، لەکاتێکدا ژمارەی ئەو مردنانەی کە دەتوانرێت ڕێگرییان لێبکرێت، یەکسان دەبێت بە یەک لە هەر ٤٠ مردن لە جیهاندا.

 

شیکارییەکە ماوەی نێوان ساڵانی ٢٠٢٤ و ٢٠٢٥ی گرتەوە، بەراوردکردنی سیناریۆیەک کە مەودای فراوانکراوی ڕێوشوێنە پێشنیار کراوەکان لەگەڵ سیناریۆیەکدا کە فراوانبوونی لەو شێوەیەی تێدا نەبوو.

 

ڕێکخراوەکە ئاماژەی بەوەشکردووە، ئەم ژمارانە لەسەر بنەمای نموونە و پێشبینییەکانی داهاتوو دامەزراوە نەک ئەنجامە ڕاستەقینەکان، هەروەها پێشبینییەکان پشت بە گریمانە درێژخایەنەکان و سیناریۆی جێبەجێکردنی گەورە مەبەست دەبەستن، کە ئەمەش وایکردووە تووشی چەندین نادڵنیایی ببن.