ناوەندی هەواڵ

 

مەیدانی مافی مرۆڤ لە تونس شاهیدی کاردانەوەی بەرفراوانە لە دوای بڕیاری دەسەڵاتداران بۆ داخستنی کۆمەڵەی تونس بۆ مافەکانی مرۆڤ، ئەم ڕێوشوێنە لە کاتێکدایە کە نیگەرانییەکان سەبارەت بە سنووردارکردنی ئازادییە گشتییەکان و دابەزینی کۆمەڵگەی مەدەنی لە زیادبووندایە.

 

هاوپەیمانی نادا ٨ی ئایار ڕاگەیاندراوێکی بڵاوکردەوە و شەرمەزارکردنی ڕاگرتنی کۆمەڵەی تونسی بۆ مافەکانی مرۆڤی کرد. لە ڕاگەیاندراوەکەدا هاتووە: دەسەڵاتدارانی تونس لەم دواییانەدا کۆمەڵەی تونسی بۆ مافەکانی مرۆڤ داخست، کە یەکێکە لە کۆنترین ڕێکخراوەکانی مافی مرۆڤ لە ناوچەکەدا، کە بۆ دەیان ساڵ نوێنەرایەتی دەنگێکی ئازاد و سەربەخۆی بەرگریکردن لە کەرامەتی مرۆڤ و مافە بنەڕەتییەکان دەکرد. ئەم بڕیارە تەنها لە چوارچێوەی ئەو پاشەکشە ترسناکەدا لێکبدرێتەوە لە ڕێبازە دیموکراتیکییەکە کە تایبەتمەندی تونس بوو لە دوای شۆڕشی ٢٠١١، کە پێگەیەکی تایبەتی پێبەخشی وەک نموونەیەک کە لە جیهانی عەرەبیدا وەریبگرێت، بەتایبەتی لە بواری چالاکوانی مەدەنی و ژنانی هۆشیاردا.

 

ڕوونیکردەوە، تونس بە ئەزموونی مەدەنی و مافەکانی ژنان، چرایەکی هیوا بووە بۆ هەموو ناوچەکە. سەلماندی کە کۆمەڵگەیەکی مەدەنی بەهێز و ژنانی ڕێکخراو و چالاک توانای داڕشتنی داهاتوویەکی دادپەروەرتر و دادپەروەرانەتریان هەیە و دیموکراتیک تەنها دروشم نییە، بەڵکو پراکتیکێکی ڕۆژانەیە کە لە سەندیکا و کۆمەڵە و ڕێکخراوەکانی مافی مرۆڤدا بەرجەستە بووە.

 

ئاماژە بەوەشکراوە، داخستنی کۆمەڵەی تونس بۆ داکۆکیکردن لە مافەکانی مرۆڤ تەنها هەوڵێک نییە بۆ بێدەنگکردنی دەنگێکی مافی مرۆڤ، بەڵکو هەوڵێکە بۆ لاوازکردنی کۆمەڵگەی مەدەنی بە گشتی و پەراوێزخستنی ئەو ژنان و پیاوانەی کە خەباتیان کردووە بۆ بونیادنانی دەوڵەتێکی دادپەروەر و کۆمەڵگەیەکی ژیر.

 

هاوپەیمانییەکە لە ڕاگەیاندراوەکەدا، نیگەرانیی خۆی سەبارەت بەو بڕیارە دەربڕیوە: پێمانوایە ئەم بڕیارە ڕەنگدانەوەی حاڵەتێکی پراکتیزەکردنی نادیموکراتیک و تایبەتیە، هەڕەشە لە دەستکەوتەکانی ژنان و ڕێکخراوەکانی کۆمەڵگەی مەدەنی دەکات کە تونسیان کردۆتە نموونەیەکی ناوازە لە ناوچەکەدا. ئەوەی ئەمڕۆ ڕوودەدات بە قووڵی نیگەرانیمان دەکات، چونکە لە دڵی ئەو ئەزموونە دەکەوێتە ناو ئەزمونی فێمینیست و مافەکانی مرۆڤ لە جیهانی عەرەبی و ناوچەکەدا، و تونسیش ئیلهامبەخش بووە". سەلماندوویەتی کە بەشداریکردنی ژنان لە ژیانی گشتیدا پایەیەکی بنەڕەتییە بۆ بونیادنانی کۆمەڵگەیەکی یەکگرتوو، بەرخۆدان بەرامبەر بە ستەمکاری.

 

جەخت لەوە کراوەتەوە، کە لاوازکردنی ڕێکخراوەکانی مافی مرۆڤ، فێمینیست و کرێکاری نەک هەر کۆمەڵگە لاواز دەکات و هەڕەشە لە ئازادییە تاکەکەسییەکان و پێکەوەیەکان دەکات، بەڵکو بۆشایییەکی مەترسیدار لە نێوان دەوڵەت و کۆمەڵگەدا دروست دەکات، ئەو شێوازانەی خەباتی ئاشتیانە دەشکێنێت کە گەل دەپارێزێت و لە پیلانی پیلانگێڕانە دەیانپارێزێت. وتی: دەوڵەتی بەهێز ئەو دەوڵەتەیە کە ڕێکخراوە مەدەنییەکانی لە باوەش بگرێت و گوێ لە دەنگی ژنان و پیاوانی بگرێت، نەک دەوڵەتێک کە بەدەریان بکات و بێدەنگیان بکات.

 

لە ڕاگەیاندراوەکەدا، داوا لە دەسەڵاتدارانی تونس کراوە بگەڕێنەوە سەر ڕێبازی دیموکراتیک و ڕێز لە پابەندبوونە نێودەوڵەتییەکانی مافی مرۆڤ بگرن و ئازادی کۆمەڵ و کردەوەی مەدەنی مسۆگەر بکەن، هەروەها داوا لە کۆمەڵگەی تونس دەکەین، چ ژن و چ پیاو، ئەو هۆشیاری و وریاییە بپارێزن کە تایبەتمەندی ئەزموونەکەیان بوو، هەروەها بەرگری لە مافی مرۆڤ و ڕێکخراوەی ژنان و کرێکارییەکانیان بکەن وەک پایەیەکی بنەڕەتی بۆ بونیادنانی کۆمەڵگەیەکی دادپەروەر و یەکگرتوو، ئێمە لە هاوپەیمانی نادا دووپاتی دەکەینەوە، کە پشتگیریکردنی ژنان و ڕێکخراوەکانی مافی مرۆڤ بژاردەیەکی لاوەکی نییە، بەڵکو مەرجێکی پێشوەختەیە بۆ بونیادنانی دەوڵەتێکی خۆڕاگر و دادپەروەرانە کە توانای ڕووبەڕووبوونەوەی ئاستەنگەکانی هەبێت، ئێمە هاوسۆزی تەواومان لەگەڵ کۆمەڵەی تونس بۆ پاراستنی مافەکانی مرۆڤ، لەگەڵ هەموو ئەو ژنان و پیاوانەی کە بەردەوامن لە خەباتیان بۆ ئازادی و کەرامەت و دادپەروەری کۆمەڵایەتی ڕادەگەیەنین.