ناوەندی هەواڵ

 

منداڵان لە سودان ڕووبەڕووی یەکێک لە خراپترین قەیرانە مرۆییەکان دەبنەوە لە ناوچەکەدا، چونکە ململانێی بەردەوام پێشێلکارییەکانی دژی ئەوان گەورەتر کردووە و لە سەرەتاییترین مافەکانیان لە پارێزراوی و پەروەردە و چاودێری تەندروستی بێبەش کردوون.

 

کۆمیساریای باڵای پەنابەرانی نەتەوە یەکگرتووەکان، ٢٤ی ئادار، ڕایگەیاند، لە ئەنجامی بەردەوامی ململانێکان، ٤٣ هەزار منداڵی بێ سەرپەرشتیان لە سودان و وڵاتانی دراوسێ تۆمارکردووە، ئەم منداڵانە تووشی پێشێلکارییەکی بەرفراوان بوون، لەوانە کوشتن، کەمئەندامکردن و توندوتیژی سێکسی، جگە لەوەی بێبەشکراون لە دەستڕاگەیشتن بە خوێندن و چاودێری تەندروستی سەرەتایی.

 

ڕوونیکردووەتەوە، لە کۆی ئەو منداڵانەی لە خێزانەکانیان جیابوونەتەوە، پێنج هەزاریان لە ناوخۆی سوداندان، ئەوانی دیکەش لە سەرانسەری وڵاتانی دراوسێدا بڵاوبوونەتەوە، ”تشاد” میوانداری نزیکەی ٢٤ هەزار منداڵ دەکات، لە دوای ئەویش ئەسیوپیا بە ٧ هەزار منداڵ، پاشان میسر و باشووری سودان کە هەریەکەیان نزیکەی ٦ هەزار منداڵیان هەیە.

 

ڕاپۆرتەکە ٣٩٧ منداڵی لە ئۆغاندا، ١٣٢ لە لیبیا و ١٢٩ منداڵ لە کۆماری ئەفریقای ناوەڕاست بەڵگەدار کردووە، هەروەها خزمەتگوزاری پاراستنی پێشکەش بە نزیکەی ٣٢٩ هەزار منداڵی ناوچەکە کردووە، کە ٢٢٥ هەزاریان لە ”تشاد” و ٤١ هەزاریان لە باشووری سودان، ئەو منداڵانەی کە ماونەتەوە بەسەر میسر، ئەسیوپیا، لیبیا، ئۆغاندا، کۆماری ئەفریقای ناوەڕاست و سودان دابەشکراون.

 

جەختی لەوە کردەوە، کە ٢١ هەزار منداڵ ڕێکارەکانی بەرژەوەندی باشترینیان ئەنجامداوە، لەوانە ١٢ هەزار لە ”تشاد”، ٤ هەزار لە میسر، ٣ هەزار لە ئەسیوپیا، ٢ هەزار لە سودان، ٤٤٣ لە باشووری سودان، ٧٣٢ لە لیبیا، ١٢٩ لە کۆماری ئەفریقای ناوەڕاست و یەک هەزار لە ئۆغاندا.

 

کۆمیساریای باڵای پەنابەرانی نەتەوە یەکگرتووەکان ڕایگەیاند، کە ١١٩ کەش دۆستی منداڵان لە ناوچەکەدا بەڕێوەدەبات کە ٨٨یان لە ”تشاد”، ١٣ لە سودان، ٨ هەریەکەیان لە ئەسیوپیا و باشووری سودان، ١٢ لە ئۆغاندا، ٢ لە لیبیا و ١ لە میسر.

 

ئاماژە بەوە کراوە، کە ئەو ململانێیە بووەتە هۆی ئەوەی کە ٤ ملیۆن و ٥٠٠ هەزار پەنابەری سودانی لە وڵاتانی دراوسێ، لەنێویاندا ژمارەیەکی زۆر منداڵی تێدایە، وەڵامدانەوەی مرۆیی ڕووبەڕووی کەمیی دارایی توند بووەتەوە، کە بەرنامەکانی پاراستنی منداڵان لە ساڵی ٢٠٢٦دا پێویستیان بە ٦٦ ملیۆن دۆلار بووە، دوای ئەوەی لە ساڵی ٢٠٢٥دا جیاوازی بودجەی ٧٨٪ هەبووە.

 

ڕوونیشیکردەوە، کە ڕەتکردنەوەی خوێندن بۆ نزیکەی ١٦ ملیۆن منداڵ پاڵ بە زیادبوونی ژمارەیانەوە ناوە بۆ کاری پەراوێزخراو و فرۆشتنی کاڵا لە بازاڕەکاندا و دامەزراندنی لەلایەن گروپە چەکدارەکانەوە.

 

کۆمیساریای باڵای پەنابەرانی نەتەوە یەکگرتووەکان هۆشداریدا لەوەی کە منداڵان ڕووبەڕووی مەترسیی پەرەسەندوو دەبنەوە، لەوانە هەڵوەشاندنەوەی خێزان، دامەزراندنی کارمەند، کاری منداڵان و هاوسەرگیری زۆرەملێ، ئەمە جگە لە ناڕەحەتی دەروونی و نەبوونی خزمەتگوزارییە سەرەتاییەکان، ئەمەش لاوازییان بۆ بەکارهێنانیان و بازرگانیکردن بە مرۆڤەوە زیاد دەکات لە نێوان تێکچوونی دۆخی ئەمنی و ژیاندا.