زهور مەشریقی

 

تونس– ئەزموونی تونس لە بواری مافەکانی ژناندا بە مۆدێلێکی پێشەنگ دادەنرێت لە ناوچەکەدا، کە سەرکەوتوو بووە لە داڕشتنی چوارچێوەیەکی یاسایی و مافە تۆکمەییەکان کە تەنها دروشمەکان تێدەپەڕێنێت بۆ پراکتیکە دامەزراوەییە ڕەگداکوتاوەکانی قووڵ.

 

ئەم میراسە مافپەروەرییە بە سەرپەرشتی ڕێکخراوە لەمێژینە دامەزراوەکانی وەک کۆمەڵەی ژنانی دیموکراتی تونس، بناغەی خۆی لەگەڵ خەباتەکانی دیکەی ناوچەکەدا هاوبەشە، تەنانەت ئەگەر ئامراز و هەلومەرجەکانیش جیاواز بن، وەک ئەزموونی یەپەژە.

 

لە کاتێکدا، ژنان لە تونس سەرکردایەتی شەڕی هاوپشتی مەدەنی دەکەن بۆ دامەزراندنی یەکسانییەکی تەواو و بەرزڕاگرتنی مافەکانی مرۆڤ لە بەرامبەر ئاستەنگە کۆمەڵایەتی و سیاسییەکان، یەپەژە هاودەنگی لە شێوازی کردەیی خۆیدا وەک ئامرازێک بۆ ڕزگاری و پاراستنی بوون بەرجەستە دەکات.

 

ئەم پەیوەندییە سۆزداری و چالاکانە جەخت لەوە دەکاتەوە، کە پرسی ژنان ئامانجێکی هاوبەشیان هەیە: شکاندنی زنجیرەکانی پەراوێزخستن و بونیادنانی کۆمەڵگە لەسەر بنەمای یەکسانی ڕاستەقینە، ئەمەش وا دەکات هاودەنگی سنووربەزێنن نەک بژاردەیەک، بەڵکو پێویستیەک بۆ بەردەوامبوون و پاراستنی ئەم دەستکەوتانە.

 

لە پایتەختی تونسەوە کە کۆمەڵەی ژنانی دیموکراتی تونس دروشمی مێژوویی خۆی بەرز دەکەنەوە، "ئێمە بە هاودەنگیی ئێوە دەژین"، ئەم دەنگدانەوەیە لەگەڵ خەباتە ناوازەکانی وەک یەپەژە دەنگ دەداتەوە و دووپاتی دەکاتەوە، کە شەڕی مافەکان یەک خەباتە، بەبێ گوێدانە جیاوازییە جوگرافییەکان.

 

لە چوارچێوەی گەشەسەندنی بزووتنەوەیەکی ژنان کە دەیان ساڵ دەخایەنێت، ڕەجا دەهمانی، چالاکوانی مافی مرۆڤ، سەرۆکی کۆمەڵەی ژنانی دیموکراتی تونس، جەختی لەوە کردەوە کە شەڕی چەسپاندنی مافەکانی ژنان چیتر تەنیا لە دروشمدا سنووردار نییە، بەڵکو بۆ قۆناغێکی دووپاتکردنەوەی ئامادەیی لە هەموو بوارەکانی پیشەیی بەبێ جیاوازی، ڕۆیشتووە.

 

ڕوونیشیکردەوە، کە ژنانی ئەمڕۆ خەریکە دەچنە ناو هەموو ئەو بوارانەی کە پێشتر بە دۆمەینی تایبەتی پیاوان دادەنران، دەبێت حکومەت و کۆمەڵگە بەبێ جیاوازی مسۆگەری ئەم دەستڕاگەیشتنە بکەن، وتی: ژنانی ئەمڕۆ بەبێ جیاوازی لە هەموو بوارەکاندا کاردەکەن، چ لە بواری بەرگری، چ لە ناوخۆ، چ لە بواری خزمەتگوزاریی شارستانیدا، یان لە کەرتی گشتی و تایبەتدا، هەر بوارێک کە ژن ئارەزووی کارکردنی تێدا بکات، لەبەردەستیدایە بە مەرجێک هیچ جیاوازییەک لە دەستڕاگەیشتن بە بازاڕی کاردا نەبێت

 

هەروەها خۆی لە تیشک خستنە سەر پرسە ناوخۆییەکان سنووردار نەکرد، بەڵکو هاودەنگیی سنووربەزێنیشی ڕاگەیاند، بە تایبەتی لەگەڵ ژنانی وڵاتانی دراوسێ و ناوچەی عەرەبی، بەتایبەتی لە  ڕۆژئاوای کوردستان، کە تێیدا پشتیوانی خۆی بۆ ئەو هەڵمەتانە دەربڕی کە ژنان لەوێ سەرکردایەتییان دەکرد بۆ فراوانکردنی بازنەی مافەکانی ژنان و پاراستنی جەستەیان و دەستەبەرکردنی بەشداریی تەواویان لە ژیانی پیشەیی و سیاسیدا.

 

ڕەتکردنەوەی دەرکردن لەسەر بنەمای "ڕەگەز"

جەختی لەوەکردەوە، کە شوناسی ژنان بەربەست نییە، بەڵکو سەرچاوەی هێز و بەهێزییە و وتی: ئێمە وەک ژنان، هەرموو جۆرە دوورخستنەوەیەک یان پەراوێزخستنێکی ژنان ڕەتدەکەینەوە بە بیانووی ئەوەی کە ژنین، هیچ پیشەیەک نییە کە ژن بێتوانا بێت لە ئەنجامدانی، هەروەها داخستنی دەرگاکان بەڕووی خواستەکانیاندا نالۆژیکییە، هاودەنگی ژنان بەردەوام دەبێت تا ئەو کاتەی هەموو داواکارییەکانی ژنان لە ناوچەی عەرەبی و جیهان جێبەجێ دەکرێن، ئەمەش ڕاستییەکی دوور لە هەڵاواردنی سیستماتیکی لێدەکەوێتەوە.

 

دووپاتیکردەوە، کە هاودەنگی تەنها بەهایەکی ڕەوشتی نییە، بەڵکو بابەتی بنەما و پایەیەکی بنەڕەتییە بۆ بەرگریکردن لە پرسەکانی ژنان لە باکووری ئەفریقا و ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست، هەروەها ئەم دیدگایە ڕاستەوخۆ لەگەڵ ئەو فەلسەفەیەدا دەگونجێت کە یەپەژە لە ناوچە جێناکۆکەکاندا لەسەری دامەزراون، کە هاودەنگی و تۆڕکردن دەبنە تاکە مسۆگەری مانەوە و گۆڕانکاری کۆمەڵایەتی.

 

ڕەجا دەهمانی وتی: نیگەرانییە هاوبەشەکان و پرسە هەمەچەشنەکانی یەکسانی پێویستیان بە بەرخۆدانی بەکۆمەڵ هەیە، ئەمەش ئاماژەیە بۆ ئەوەی کە بەردەوامی پەیوەستە بە بەهێزی بەرەی یەکگرتوو و سنووربەزاندنی ژنان، هەروەها مافی مرۆڤی ژنان تەنها لەڕێگەی دانپێدانانی یەکتر و هاوکاری نێوان بزووتنەوە مەدەنی و بنەڕەتییەکان دامەزراوە.