"پێی نیلوفەر"؛ ئەشکەنجەیەکی تەواوی ژیان لە بەدواداچوونی جوانیدا

بۆ چەندین سەدە لە چین، پێ بەستن بە ئاماژەی جوانی و پێگەی کۆمەڵایەتی دادەنرا، ئەم پراکتیزەیە ژیانی ملیۆنان منداڵی کچی گۆڕی، لە تەمەنێکی بچووکەوە دەستی پێکرد و بووە هۆی شێواندنی هەمیشەیی پێیەکانیان، میراسێکی ئازار و ناخۆشی لە دوای خۆیان بەجێهێشت.

ناوەندی هەواڵ

 

سەردەمێک لە چین پێی بچووک بە ئاماژەی جوانی و پێگەی کۆمەڵایەتی بەرز دادەنرا، ئەم باوەڕە بووە هۆی ئەوەی کە ملیۆنان منداڵی کچ لە تەمەنی پێنج ساڵییەوە پێیەکانیان ببەستن، کە ئەمەش کێشەی تەندروستییانی بۆ دروست بوو کە بە درێژایی ژیانیان بەردەوام بوو.

 

بەپێی زانیارییەکان، ئەم پراکتیزەیە لە سەدەی دەیەمەوە سەرچاوەی گرتووە، کە ئیلهامەکەی لە سەماکاری دەربار یاو نیانگ وەرگرتووە، کە بە پێیەکانی بەستراو بە شێوەی هیلال نمایشی کردووە، ئەم پراکتیزەیە لە دەرباری ئیمپراتۆرییەوە دەستی پێکرد و لە نێو خێزانە ئەرستۆکراتەکاندا بڵاوبووەوە پێش ئەوەی لە زۆربەی کۆمەڵگەدا بڵاوبێتەوە.

 

تا سەدەی نۆزدەهەم نزیکەی ٤٠٪ی ژنانی چینی پێیان بەسترابوو، بە تایبەتی لە نێو دەوڵەمەندەکاندا، پێی بچووک بە مەرجێکی سەرەکی بۆ هاوسەرگیرییەکی باش دادەنرا، پێی کورتتر لە ١١ سانتیمەتر کە بە پێی "نیلوفەری زێڕین" ناسراوە، بە بەنرخترین پێ دادەنرا، لە کاتێکدا ئەو ژنانەی کە پێیان گەورەترە، وەک ئەوە سەیر دەکرا کە ئەگەری هاوسەرگیریان زۆر کەمە.

 

پرۆسەی بەستنەوەی پێیەکان هەر لە تەمەنی پێنج ساڵییەوە دەستی پێکرد، سەرەتا پێیەکان بە بەکارهێنانی تێکەڵەی گیایی نەرم دەکرانەوە، دواتر هەموو پەنجەکانی قاچ دەشکێنران و بنی پێیەکان بەرەو خوارەوە دەچەمێنرانەوە، پاشان بە توندی دەپێچرانەوە، بۆ پاراستنی ئەم شێوە منداڵانی کچ  بۆ چەندین ساڵ ناچار بوون پێڵاوی زۆر بچووک و ڕەق لەبەر بکەن، لە ئەنجامدا ژنان بە درێژایی تەمەنیان تووشی کێشەی ڕۆیشتن بوون و زۆرجاریش لە ئازاری بەردەوامدا دەژیان.

هەرچەندە لە ساڵی ١٩١٢ بە فەرمی لە یاسا دەرچوو، بەڵام لە هەندێک ناوچەدا بۆ چەندین ساڵ بە نهێنی بەردەوام بوو، لە ساڵی ١٩٤٩ و لە سەردەمی دەسەڵاتی ماوتسی تۆنگدا دواجار لە چین بنبڕ کرا.

 

ئەمڕۆش زۆر کەم ژن کە بەرگەی ئەم کارەیان گرتبێت، هێشتا لە ژیاندا ماون، ئەوانەی بە "ژنانی پێی نیلوفەر" ناسراون، ساڵانی کۆتایی خۆیان بە ئازاری درێژخایەنی ئەو ئەزموونە درێژخایەنیان بەسەر دەبەن.