ناوەنده هەواڵ

 

میرای کۆن کە یەکێکە لە شارە دیارەکانی لیقیا، چەندین بابەتی مێژووی ئەنادۆڵ دەگێڕێتەوە لە ڕێگەی مێژوییەکەیەور کە زیاتر لە ٢٥٠٠ ساڵ دەگرێتەوە.

 

میرا شارێکی بەرچاوە لە مێژووی لیقیا و هەرچەندە مێژووی دروستبوونی نادیارە، بەڵام گۆڕی بەرد و نووسراوەکانی لیقیا و سکە دۆزراوەکان ئاماژەن بۆ بوونی لانیکەم لە سەدەی پێنجەمی پێش زایین، بۆیە ناکرێ میرا تەنیاها وەک شوێنێکی شوێنەواریی سەیر بکرێت، بەڵکو وەک شوێنێکی مێژوویی کە شوێنەواری ئەو گۆڕانکارییە کۆمەڵایەتی و کولتوورییانەی کە ناوچەکە لە چەندین سەدەدا شاهیدی بووە.

 

میرا یەکێک بوو لە شەش شارە گەورەکانی لیقیا و سێ دەنگی لە ئەنجومەنەکەدا هەبوو، ئەمەش گوزارشتە لە پێگەی سیاسی ئەو ئەنجومەنە دەکات لەو کاتەدا، هەروەها شارەکە گەشەیەکی بەرچاوی لە گرنگی سیاسی و ئابووریدا بەخۆیەوە بینی، بە تایبەت لە سەردەمی ڕۆمەکاندا. سەدەی دووەمی زایینی یەکێک بوو لە سەردەمە خۆشگوزەرانەکانی، لەو ماوەیەدا بینای نوێ دروستکرا و پێکهاتەکانی هەبوو نۆژەنکردنەوە و نۆژەنکردنەوەیان بۆ کرا.

 

بەندەری ئەندرێاکی لە نزیکەوە یارمەتی بەستنەوەی میرای بە دەریاوە دا، ئەمەش ڕۆڵی لە بازرگانی و ئاڵوگۆڕی ئابووریدا بەهێزتر کرد، بەم شێوەیە شارەکە نەک تەنها لە ڕووی سیاسی و ئایینیەوە، بەڵکو لە ڕووی بازرگانیشەوە بوو بە ناوەندێکی گرنگ.

 

تەلارسازی وەک شایەتحاڵێک بۆ کۆمەڵگە و کەشی یادەوەری

گۆڕە بەردبڕەکان لە دیارترین شوێنەوارەکانن کە تا ئێستاش شایەتحاڵی مێژووی میران، ئەم گۆڕانە ئیلهامیان لە تەلارسازی دارێکی نەریتی لیقیاوە وەرگرتووە، پاشان نەخشێنراون و لەگەڵ بەردەکەدا گونجێنراون.

 

هەندێک لە گۆڕەکان ڕیلیفیان تێدایە کە وێناکردنی مردووەکان و ئەندامانی خێزانەکانیان، هەندێکی تریش نووسراویان لەسەرە کە زانیاری لەسەر کۆمەڵگاکەیان و کەسانە دەدات کە لەوێ نێژراون.

 

بۆیە گۆڕەکانی میرا لە پێکهاتە بوون تێدەپەڕێنن کە پەیوەندییان بە مردن و ناشتنەوە هەیە، هەروەها نوێنەرایەتی کەشی یادەوەری کۆمەڵایەتی دەکەن، کە لە ڕێگەیانەوە دەتوانین تێبگەین کە ئەندامانی کۆمەڵگە چۆن ئارەزووی نەمرکردنی خۆیان و پەیوەندییەکانیان و پێگەی خۆیان دەکەن.

 

خوداوەندی ژن لە جیهانی ئایینی میرا

میرا لە ڕوانگەی لێکۆڵینەوەکانی مێژووی ژنانەوە گرنگییەکی تایبەتی هەیە، بە لەبەرچاوگرتنی بوونی بەرچاوی خوداوەندی ژن لە جیهانی ئایینی خۆیدا، نەریتە ئاینییەکانی شارەکە پەیوەندییەکی نزیکیان بە ئارتەمیسەوە هەیە، کە نوێنەرایەتیکردنی لە هەندێک چوارچێوەدا پەیوەستە بە خوداوەندە کۆنەکەی ئەنادۆڵ سیبێلەوە.

 

دەرکەوتنی ئارتەمیس لە شێوازێکدا کە پەیوەندی بە سیبێلەوە هەیە لەسەر ئەو سکانەی کە بە ناوی میرا دروستکراون، نیشاندەرێکی بەرچاوە بۆ تێکەڵبوونی نەریتە ئایینییە جیاوازەکان لە ئەنادۆڵ و ئەو شوێنە دیارانەی کە ئاماژەکانی ژنان لە کولتووری ئایینی شارەکەدا هەڵگیراون.

 

ئەم شوێنەوارانە لەگەڵ نووسراو و گۆڕی بەرد و دراو و شوێنەوارەکانی تر، ماددەیەکی بەنرخ بۆ لێکۆڵینەوە لە بوونی ژنان و ئاماژەکانی پەیوەست بەوانەوە لە یادەوەری کۆمەڵایەتی و ئایینی میرادا دابین دەکەن.

 

شارێک کە سیاسەت و ئایین و کۆمەڵگە تێیدا یەکتر دەبڕن

مێژووی میرا کە زیاتر لە ٢٥٠٠ ساڵ دەخایەنێت، دەیکاتە شایەتحاڵێکی چارەنووسساز بۆ مێژووی لیقیا و ئەنادۆڵ، هەروەها گۆڕە بەردینەکان، نووسراوەکان، دراوەکان، شانۆ و بەندەری ئەندریاکی هەموویان شارێک ئاشکرا دەکەن کە تەنها ناوەندێکی سیاسی یان ئایینی نەبووە، بەڵکو کۆمەڵگەیەکی زیندوو و گەشەسەندوو بووە کە ژیانی کۆمەڵایەتی، کولتووری، ئایینی و بازرگانی تێیدا تێکەڵ بووە.

 

لە ڕێگەی ئەم شوێنەوارانەوە دەتوانرێت میرا وەک کەشێکی مێژوویی بخوێنرێتەوە کە چیرۆکەکانی کۆمەڵگە و بیروباوەڕ و پەیوەندییە خێزانییەکان و نوێنەرایەتیکردنی ژنان تێیدا یەکتر دەبڕن و وێنەیەکی گشتگیرتر لە ژیانی یەکێک لە گرنگترین شارەکانی لیقیای کۆن پێشکەش دەکەن.