ئەسما محەمەد

 

قامیشلۆ- سیستەمی هاوسەرۆکایەتی کە لە ساڵی ٢٠١٤ دەستی بە جێبەجێکردنی کردووە، تەنها لە نوێنەرایەتی فەرمی ژنان لە شارەوانییەکان سنووردار نەبووە، بەڵکو ئەوانی خستۆتە دڵی پرۆسەی بڕیاردان و ڕاستەوخۆ بەشداری کردووە لە باشترکردنی کوالیتی پڕۆژەکان، بەرزکردنەوەی ڕوونی، فراوانکردنی بەشداریکردنی کۆمەڵگە، دڵنیابوون لە دابەشکردنی هاوسەنگی سەرچاوە و خزمەتگوزارییەکان، ئەمەش دادپەروەری بۆ هەموو چین و توێژەکانی کۆمەڵگە بەدەست دەهێنێت و ژنان وەک هاوسەرۆکایەتی سەرەکی لە بەڕێوبەری و پلاندانانی ناوخۆییدا دادەنێت.

 

لە چوارچێوەی ئەو گۆڕانکارییە سیاسی و کۆمەڵایەتیانەی کە لە ساڵی ٢٠١٤ەوە لە ناوچەکانی باکوور و ڕۆژهەڵاتی سووریا بەدی دەکرێت، سیستەمی هاوسەرۆکایەتی وەک یەکێک لە تایبەتمەندییە دیارەکانی داڕشتنەوەی دەسەڵاتی ناوخۆیی بە تایبەتی لە کەرتی شارەوانیدا دەرکەوتووە کە ڕاستەوخۆ پەیوەستە بە وردەکارییەکانی ژیانی ڕۆژانەی هاوڵاتیانەوە، پەسەندکردنی ئەم سیستەمە تەنها خۆگونجاندنێکی بەڕێوبەری نەبوو لەگەڵ میکانیزمی دابەشکردنی پۆستەکاندا، بەڵکو هەنگاوێکی پێکهاتەیی بوو کە چەمکی پێشەنگایەتی لەناو دامەزراوە گشتییەکاندا پێناسەکردەوە و بنەمای هاوسەرۆکایەتی یەکسانی نێوان ژنان و پیاوانی خستە ناو ناوەڕۆکی پرۆسەی بڕیاردان.

 

هەر لە شاری قامیشلۆوە کە یەکەم شارەوانی بە پێی ئەم نموونەیە دامەزرا، هێڵکارییەکانی ئەزمونێکی جیاواز لە سەر زەمینە دەستیان کرد بە شێوەگرتن، ئەزموونێک کە لەسەر بنەمای بەرپرسیارێتی هاوبەش و بەرزکردنەوەی ڕوون و بنکەیەکی فراوانتری بەشداری کۆمەڵگە، بە تێپەڕبوونی کات، ئەمە لە چەمکێکی ڕێکخراوەییەوە گۆڕا بۆ پراکتیکێکی دامەزراوەیی پتەو، کە ڕەنگدانەوەی گۆڕانکارییەکی قووڵ بوو لە هەردوو کولتوری بەڕێوبەری و کۆمەڵایەتیدا.

 

”دامەزراندنی نموونەیەکی بەڕێوبەری نوێ کە بەشداری ژنان لە بڕیاردان بچەسپێنێت”

بێریڤان عومەر، هاوسەرۆکی شارەوانییەکانی گەل لە کانتۆنی قامیشلۆ ڕایگەیاند، سیستمی هاوسەرۆکایەتی کە لە دامودەزگاکانی خۆبەڕێوبەری لە ساڵی ٢٠١٤ جێبەجێ کرا، گۆڕانکارییەکی قووڵی پێکهاتەیی لە سروشتی کاری بەڕێوبەری و میکانیزمەکانی بڕیاردان بە تایبەتی لە کەرتی شارەوانیدا پێکهێنا، کە ڕووکارێکی ڕاستەوخۆی نێوان بەڕێوبەری و هاوڵاتیانە.

 

ڕوونیکردەوە کە کۆمەڵگە، لە قۆناغە سەرەتاییەکانیدا، خووی بە نموونەیەکی پێشەنگایەتی نەگرتووە کە لەسەر بنەمای هاوسەرۆکایەتی یەکسانی نێوان ژن و پیاو دامەزراوە، دوای دەیان ساڵ لە چەسپاندنی چەمکی دەسەڵاتی تاکەکەسی پەیوەست بە تاکە کەسێکەوە کە قۆرخکردنی بڕیاردان و بەرپرسیارێتیە، ئەم گۆڕانکارییە تەنها تەکنیکی نەبووە، بەڵکو کاریگەری لەسەر ئەو پەیکەری کولتووری و کۆمەڵایەتیش هەبووە کە وێنەی پێشەنگایەتی و ڕۆڵی لە کایەی گشتیدا پێناسە دەکات.

 

ئاماژەی بەوەشکرد، شارەوانی قامیشلۆ یەکەم دامەزراوەی شارەوانی بووە کە بە فەرمی سیستمی هاوسەرۆکایەتی گرتەبەر، هەروەها قۆناغی دامەزراندنی گفتوگۆی بەرفراوان سەبارەت بە کاریگەریی ئەم نموونە و توانای بەڕێوەبردنی بابەتە ئاڵۆزەکانی خزمەتگوزاری و ڕێکخراوەیی هاوکات بوو، سەرکەوتنی تاقیکردنەوەکە تەنها لەڕێگەی بڕیاری بەڕێوبەرییەوە بەدەست نەهاتووە، بەڵکو لەڕێگەی ئەنجامە بەرجەستەکراوەکانەوە، کە لە پەرەپێدانی پڕۆژە خزمەتگوزارییەکان و ڕێکخستنی میکانیزمی کاری ناوخۆیی و باشتربوونی وەڵامدانەوەی سکاڵاکانی هاوڵاتیان سەریان هەڵداوە، تا کاری بەڕێوبەری بە ڕوونی لە ژیانی ڕۆژانەدا ڕەنگ بداتەوە، سیستەمەکە زیاتر وەک بژاردەیەکی پراکتیکی دادەمەزرێت و نەک تەنها وەک چوارچێوەیەکی نوێی ڕێکخراوەیی.

 

پێریڤان عومەر ئاماژەی بەوەشکرد، ماوەی نێوان ساڵانی ٢٠١٤ بۆ ٢٠١٥ قۆناغێکی سەرەکی بوو لە دامەزراندنی بناغەکانی کاری هاوبەشدا، دەسەڵاتەکان بە وردی پێناسە کران، پەیوەندی نێوان هاوسەرۆکایەتی و کامپ و دەستەکانی تری شارەوانی ڕێکخرا، ئەم ڕێکخراوە چەمکەکەی لە ئەزموونێکی سەرهەڵداوەوە گۆڕی بۆ پراکتیکێکی دامەزراوەیی جێگیر کە لەسەر بنەمای دابەشکردنی بەرپرسیارێتیەکان و یەکخستنی دیدگا دامەزراوەکان، هەروەها توانینی ژنان بە شێوەیەکی کاریگەر بچنە ناو بازنەکانی بڕیاردان و بەشداری لە پەرەپێدانی پلانی ستراتیژی و یەکەمایەتیدان بە پڕۆژەکان و چاودێریکردنی جێبەجێکردن و هەڵسەنگاندن.

 

جەختی لەوە کردەوە، کە بەشداری ژنان لە کارگێڕیدا گۆڕانکارییەکی بەرجەستەی لە سروشتی پەیوەندی نێوان دامەزراوەکە و کۆمەڵگەدا هێنایە ئاراوە، میکانیزمەکانی پەیوەندیکردن زیاتر کراوە و ڕوون بوون و بوونی گروپە کەم نوێنەرایەتییەکان زیاتر لە پرۆسەی پلانداناندا دیار بوو، هەروەها لە پۆستەکانی بڕیاردان توانیویانە پرسە کۆمەڵایەتییەکان کە پێشتر پشتگوێ خرابوون بخەنە کارنامەی شارەوانییەوە، بەم شێوەیە چەمکی خزمەتگوزاری گشتی فراوانتر دەکات بۆ ئەوەی ڕەهەندە گەشەپێدان و کۆمەڵایەتییە یەکگرتووەکان لەخۆبگرێت، لە دەرەوەی ئەو ڕوانگەی نەریتیەی کە کاری شارەوانییەکان لە لایەنە تەنها تەکنیکییەکاندا قەتیس دەکات، هەروەها کاریگەری پێشەنگایەتی هاوبەش تەنها لە ناوەڕۆکی پڕۆژەکاندا ڕەنگدانەوەی نەبووە بەڵکو بەهێزکردنی پێوەرەکانی دەستپاکی و چاودێری ناوخۆیی لەخۆدەگرێت، میکانیزمی کاری بەشداریکردن بڕیاردانی تاکلایەنەی سنووردار کرد و کولتووری لێپرسینەوەی هاوسەرۆکایەتی لەناو دامەزراوەکەدا دامەزراند. ئاماژەی بەوەشکرد، کە ئەم هاوسەنگی دەسەڵاتە بەشداری کردووە لە کەمکردنەوەی هەڵە کارگێڕییەکان و زیادکردنی وردی بڕیاردان و بەرزکردنەوەی متمانەی هاوڵاتیان بە خۆبەڕێوبەری وەک قەوارەیەکی بەرپرسیار و لێپرسینەوە.

 

جیاوازی نێوان بەڕێوەبردنی تاکلایەنە و بەڕێوەبردنی لەسەر بنەمای پێشەنگایەتی هاوبەش لە سروشتی دیدگای پەرەپێدانی پەسەندکراودا دیارە، کاتێک دوو ڕوانگەی جیاواز یەکدەخرێن، پڕۆژەکان هەمەلایەنەتر و هاوسەنگتر دەبن و سەرچاوەکان بەپێی پێوەرەکان دابەش دەکرێن کە پێداویستییەکانی هەموو گروپەکان لەبەرچاو بگرن، لەوانە ژنان، منداڵان، بەتەمەنەکان و خاوەن پێداویستییە تایبەتەکان.

 

”لە گومانەوە بۆ متمانە... سەرهەڵدانی ژنان وەک هێزێکی پێشەنگایەتی لە شارەوانییەکان”

پێریڤان عومەر ڕوونیکردەوە، کە ئەزموونی کردەیی توانای ژنانی سەلماندووە بۆ بەڕێوەبردنی بابەتە خزمەتگوزاری و ڕێکخراوەییەکان بە کارایی بەرز و مامەڵەکردن لەگەڵ ئاڵەنگاری ڕۆژانە بە دەستپێشخەری و بەرپرسیارێتی، هەروەها ژنان لە سەرەتادا ڕووبەڕووی فشارە کۆمەڵایەتییەکان و گومانەکان بوونەتەوە لە تواناکانی پێشەمگایەتیکردنیان، بەڵام کرداری پراکتیکی و ئەنجامە بەرجەستەکراوەکانیان بەس بوون بۆ دووبارە داڕشتنی ئەو وێنەیە کۆنەپەرستانەی پەیوەست بە ڕۆڵی ژنان لە کایەی گشتیدا و چەسپاندنی بوونیان وەک بەشداربووانی چالاک لە دەسەڵاتی ناوخۆییدا.

 

جەختی لەوە کردەوە، کە ئەزموونی هاوسەرۆکایەتی بەشداری کردووە لە دروستکردنی هۆشیارییەکی کۆمەڵایەتی نوێ لەنێو ژنان سەبارەت بە مافەکانیان و توانای پێشەنگایەتیکردنیان، هەروەها نەوەیەکی زیاتری متمانە بەخۆبوون لە توانای بەشداریکردن لە بڕیاردان بەرهەمهێناوە، پێی وایە ئەم گۆڕانکارییە تەنها لە شارەوانییەکانی قامیشلۆدا سنووردار نییە، بەڵکو نموونەیەک پێکدەهێنێت کە دەتوانرێت لە بونیادنانەوەی خۆبەڕێوبەری لە سەرانسەری سووریادا بە گرتنەبەری ڕێبازی بەشداریکردن و دادپەروەرانەتر سود وەربگیرێت، هەروەها هاوسەرۆکایەتی لە شارەوانییەکانی قامیشلۆدا نوێنەرایەتی نموونەیەکی کردەیی پێشەنگایەتی گشتگیر و بەردەوام دەکات کە ڕەنگدانەوەی هەمەجۆریی کۆمەڵگەیە و وەڵامی پێویستییە فرەیییەکەی دەداتەوە، تێکەڵکردنی ژنان لە پۆستە بڕیاردەرەکاندا چیتر بابەتی نوێنەرایەتی سیمبولی نییە، بەڵکو بووەتە پێویستییەکی بەڕێوبەری بۆ دەستەبەرکردنی کوالیتی خزمەتگوزارییەکان، بەرەوپێشبردنی دادپەروەری لە دابەشکردنی سەرچاوەکان، بونیادنانی دامەزراوەکان لەسەر بنەمای هاوسەرۆکایەتی و لێپرسینەوە، بەم شێوەیە داهاتوویەکی بەڕێوبەری هاوسەنگتر و سەقامگیرتر دادەمەزرێنن.