ئایا دیموکراسی چ واتایەکی هەیە؟

نەسرین کوردە - نووسەر

عیراق بە گشتی و بۆ ئێمەی کورد بەتایبەتی، کە مێژوو و جوگرافیا تایبەتمەندیی خۆی بەسەردا سەپاندووین، هیچ شتێک نابێتە بیانوو و پاساو بۆ کەوتن و نشوستی و شکست، ئەگەر ئەو نشوستییە دەرئەنجامی کارایی دیموکراسیش بێت، ئەوا هەر کورد خۆی بەرپرسیارە؛ جیاوازییەکە لەوەدایە کە لە سایەی ئەم سیستمەدا بەرپرسیارێتییەکە زۆر گەورەترە.


خۆ ئەگەر لە پشتی دیموکراسییەوە شتێکی سەیر هەبێت و بڵێین پێویستمان بە دیموکراسی نییە، ئەوا هەموو جارێک پێویستە ئاوڕێک لە دیموکراسییەکەی ئەڵمانیا بدەینەوە، کە چۆن «هیتلەر» و حزبی نازی هێنایە سەر حوکم، لەبەرامبەر ئەو دیمەنەدا دەبێت لە خۆمان بپرسین: ئایا دیموکراسی چ واتایەکی هەیە بۆ ئەو هەموو قوربانییەی مرۆڤی کورد دای؟ جارێک بەناوی نیشتمانەوە قوربانی بە مرۆڤ دەدرێت و جارێکی تر بەناوی مرۆڤەوە قوربانی بە نیشتمان دەدرێت.


ئەمانە دوو ئاراستەی داخراون، کە تێیدا دەخولێینەوە؛ هەر یەکەیان ستراتیژیی خۆی هەیە و هەردووکیشیان رابردوو بەرهەم دەهێننەوە، وەکو ئەوەی «رەهای سیاسی» بێت و هەندێک لە حزبە سیاسییەکان مەبەستیان بێت بیسەلمێنن کە هەموو شتێک موڵکی خۆیانە، هەرچییەک پێویست بێت مافی ئەوەیان هەیە ئەنجامی بدەن، تەنانەت لە پێناوی دەسەڵاتدا، مافی ئەوەیان هەیە هەموو شتێک بکەنە قوربانی؛ دروست وەکو ئەوەی سیاسەت تەنها تاکتیکی کۆنترۆڵکردنی دەسەڵات بێت و پەیوەندیی بە نیشتمان، کۆمەڵگە و تەنانەت مرۆڤیشەوە نەبێت.

 

کێ حوکمڕانە و کێ ئۆپۆزسیۆن؟ هەندێک تەوەر هەن کە نابێت بکرێن بە قوربانیی هیچ شتێک، هەروەک چۆن هەڵەیە بەناوی نیشتمانەوە مرۆڤ، ماف، ئازادی و دادوەری بکرێنە قوربانی؛ بە هەمان شێوەش هەڵەیە بەناوی دیموکراسییەوە نیشتمان بخەینە پەراوێزەوە و دەرگا و پەنجەرەکان بەڕووی رەشەبای قەدەردا واڵا بکەین.


گوتاری سیاسیی ئێمەی کورد تا چ رادەیەک پابەندی بەرپرسیارێتییە؟ هەندێک لەو حزبە سیاسییانەی کە خۆیان هەڵگری پەیامی دەسەڵاتی کوردین، ئێستا خۆیان بە بەغداوە سەرقاڵ کردووە و سەرسەختانە رەخنە دەگرن و دەڵێن: «کوردستان وێرانەیە و بەرەو نەداری و هەژاری دەچێت»، دەڵێن هەرێمی کوردستان هەڕەشەی لەسەر نییە، لە کاتێکدا لەناو عیراق نەک هەر مەترسیی هەیە، بەڵکو گروپی تیرۆریستی و گروپ و میلیشیا و تایفەگەرییش تێیدا زیادی کردووە، دەوڵەتی عیراق لە رابردوودا مەکینەی کوشتوبڕ و داپڵۆسینی کورد بووە لەسەر خاکێک کە دابەشی چوار پارچە کراوە، تەنانەت لەم بەشەی لای خۆشمان، کە هێشتا نیوەی خاکەکەی لە کێشمەکێشدایە، وەک ئەوە نیشان دەدرێت کە هیچ مەترسییەکی لەسەر نییە!


لە راستیدا دەبێت جۆرێک لە هاوسەنگی لە نێوان ئازادی، دادپەروەریی و ئارامی نیشتمانیدا هەبێت، نەک ئەوەی ئێستا دەگوزەرێت کە ناوی نراوە دیموکراسی، بەڵام لە زۆر بواردا ستەمێکی سیاسییە لە کورد.