لەو کۆمەڵگەیانەی کە هێشتا کاتژمێرەکانیان بە مێژوویەکی جەقبەستوو کار دەکات، بوون بە ژنێکی بەهێز تەنها هەڵبژاردنێکی کەسی نییە، بەڵکو جۆرێکە لە یاخیبوونێکی پیرۆز. کاتێک ژنێک بڕیار دەدات دیوارە ئەستوورەکانی نەریت ببڕێت و وەک مرۆڤێکی خاوەن ئیرادە و هۆشیار دەرکەوێت، ڕاستەوخۆ خۆی لە دەستەوێخەی ئەقڵییەتێکی دێریندا دەبینێتەوە کە پاشخانەکەی لەسەر بنەمای فیوداڵی و دەرەبەگایەتی پیاوسالاری چێکراوە.

 

ئەم ئەقڵییەتە، کە ژن وەک پاشکۆ یان موڵک دەبینێت، هەمیشە لە هەوڵی ئەوەدایە بازنەیەک بەدەوری تواناکانی ژندا بکێشێت. کاتێک ژن هەنگاوێک بەرەو پێشەوە دەنێت، کاتێک دەبێتە خاوەن دەنگ و گوتار، کۆمەڵگەی جەقبەستوو هەست بە مەترسی دەکات. ئەم مەترسییە لە ڕاستیدا مەترسی نییە بۆ سەر شەرەف، بەڵکو مەترسییە بۆ سەر ئەو هەژموونە ناتەندروستەی کە پیاو سالاری بەدرێژایی سەدەکان سازی کردووە.

 

چەمکی شەرەف لێرەدا دەکرێتە قەڵغانێکی ئایدیۆلۆژی بۆ شاردنەوەی بێ پلانی و ترسی ناوەکی پیاو. زۆرینەی ئەو پیاوانەی کە ڕێگری لە پێشکەوتنی ژن دەکەن، لە ڕاستیدا دەترسن لەوەی بەرامبەرەکەیان (کە ژنە) ببێتە خاوەن دیدگایەکی فراوانتر و ئاستێکی مەعریفی بەرزتر، چونکە هۆشیاری ژن کۆتایی بەو فەوزای خۆسەپاندنە دەهێنێت کە ئەوان وەک مافێکی سروشتی دەیبینن. ئەم تێڕوانینە چەقبەستووە تەنها زیان بە ژن ناگەیەنێت، بەڵکو تەواوی جەستەی کۆمەڵگە پەکدەخات.

 

هەڵبەتە ئەم جۆرە لە دابڕانی زهنی هۆشیاری چەندین ئەنجامی نەرێنی ئەم دینیتە ئاراوە لەم وتارەدا هەوڵ دەدەم بە کورتی ئەنالیزەی بکەم: ئەنجامە نەرێنییەکانی ئەقڵیەتی پیاو سالاری لەسەر کۆمەڵ و(خێزان) بێگومان کوشتنی بەهرە و وزەی نیوەی کۆمەڵگە یەبەڵام هەمیشە ئەوەی زۆر بۆم دژوارەو. ناتونم بە قبوڵکردنی بدەم ئەو دەمەیە ،کاتێک کۆمەڵگە بەناوی عەیبە و شەرەف ەوە ڕێگری لە ژن دەکات، لە ڕاستیدا وزەیەکی گەورەی مرۆیی بەفیڕۆ دەدات. ئەمە دەبێتە هۆی ئەوەی کۆمەڵگە لە نیوەی توانای داهێنان، کارکردن و بیرکردنەوەی خۆی بێبەش بێت، کە ئەنجامەکە پاشکەوتنی ئابووری و فەرهەنگییە.

 

دروستکردنی فەوزای نائارامی دەروونی و یاری کردن بە ژیانی ژن ،خۆسەپاندنی ناتەندروست و بەکارهێنانی فشار، ژینگەی خێزان و کۆمەڵگە دەکاتە مەیدانێکی جەنگ. ئەمە دەبێتە هۆی تێکچوونی شیرازەی خێزانی و دروستبوونی نەوەیەک کە لەژێر سایەی ترس و دووفاقەییدا گەورە دەبن، نەک لەژێر سایەی خۆشەویستی و هاوکاری و ئەخلاقێکی پتەو بێگومان پەککەوتنی گەشەی هۆشیاری هۆکاری سەرەکئ دواکەوتنی کۆمەڵگەیە چونکە ئەقڵییەتی فیوداڵی ڕێگرە لەوەی مرۆڤەکان "نێر و مێ" وەک هاوبەش تەماشای یەکتر بکەن.

 

ئەمەش وا دەکات مرۆڤبوون ببێتە قوربانی ڕەگەزبوون لە ئەنجامدا، کۆمەڵگە لە جیاتی ئەوەی خەریکی چارەسەرکردنی کێشە گەورەکانی وەک پەروەردە و زانست بێت، دەبێتە زیندانێکی گەورە کە هەمووان چاودێری یەکتر دەکەن. ئەم جۆرە بیرکردنەوەیە ڕەوایی دەدات بە توندوتیژی. کاتێک پیاو پێی وابێت پاراستنی شەرەف لە ڕێگەی کۆتکردنی ئازادییەکانی ژنەوە دەبێت، توندوتیژی دەبێتە ئامرازێکی پیرۆز.

 

ئەمەش دەبێتە هۆی دروستبوونی کۆمەڵگەیەک کە تیایدا هێزی ماسولکە و چەوساندنەوە لە سەرووی هێزی عەقڵ و یاساوە بێت.

 

کەواتە لێرەدا پەروەردەی زەینی پیاو لە هەژموونی غەریزەوە بۆ هاوسەنگی عەقڵانی لە چواچیوەیەکی فرە ڕەهەندەوە دەبێ بە بنەما بگرین تا ئەم دۆخە چارە ڕێ بگریت ، لەو پێناوەشدا بۆ ئەوەی کۆمەڵگەیەک لە چەقبەستوویی ڕزگاری بێت، تەنها هۆشیاربوونەوەی ژن بەس نییە، بەڵکو پێویستە شۆڕشێکی فیکری لە زەینی پیاودا ڕوو بدات. کێشەی بنەڕەتی لەو ئەقڵییەتە فیوداڵییەدا ئەوەیە کە پیاو لەبری ئەوەی وەک مرۆڤێکی بیرکەرەوە مامەڵە بکات، ڕێگە دەدات غەریزە و ترسی لەدەستدانی خێزان و دەسەڵات بەسەریدا زاڵ بێت.

 

هەر بۆیە پەروەردەکردنی زەین واتە پیاو بگاتە ئەو ئاستەی کە ژن وەک تەنی فیزیکی یان سەرچاوەی مەترسی بۆ سەر شەرەف نەبینێت، بەڵکو وەک هاوبەشێکی خاوەن بیر و ئیرادە تەماشای بکات.

 

کاتێک پیاو لە ڕووی مەعریفییەوە خۆی پەروەردە ناکات، غەریزەی خۆسەپاندن دەبێتە بڕیاردەر، ئەمەش وای لێ دەکات هەر کاتێک ژنێکی هۆشیار و سەرکەوتوو دەبینێت، لە جیاتی شانازی، هەست بە هەڕەشە بکات زۆر جار ئەو پیاوانەی لە ڕووی کەسایەتییەوە لاوازن یان ناتوانن لەگەڵ گۆڕانکارییەکانی سەردەم ڕێبکەن، پەنا دەبەنە بەر دروستکردنی کۆت و زنجیر بۆ ژنانی دەوروبەریان.

 

ئەوان دەیانەوێت بە شکاندنی ئیرادەی ژنێکی خۆدروستکەر، ئەو بۆشایی و کەماسییە ناوەکییەی خۆیان پڕ بکەنەوە کە لە ئەنجامی بێ پلانی و بێ ئامانجی لە ژیانیاندا دروست بووە. ئەمە جۆرێکی ترسناکە لە خۆسەپاندنی ناتەندروست کە تیایدا پیاو هێزی خۆی لە بێهێزکردنی ژندا دەبینێتەوە. بێگومان لێکەوتە کۆمەڵایەتی و خێزانییەکانی ناهۆشیاری پیاو لەم دۆخە ناهۆشیارییە تەنها کێشەیەکی شەخسی نییە، بەڵکو دەبێتە هۆی:

• دروستبوونی دیوار لە نێوان هاوسەران: کاتێک گفتوگۆ و تێگەیشتن جێگەی خۆی بۆ فەرمان و ڕێگری چۆڵ دەکات، خێزان لە ناوەندێکی گەرمەوە دەبێتە سەنگەرێکی سارد.

• بەرهەمهێنانی نەوەی ناهۆشیار: دایکێک کە لەژێر زنجیری ناهۆشیاری پیاودا بێت، ناتوانێت نەوەیەکی ئازا و خاوەن بڕیار پەروەردە بکات، ئەمەش بازنەی دواکەوتوویی کۆمەڵگە درێژ دەکاتەوە.

• زیادبوونی جیابوونەوە و توندوتیژی: زۆربەی گرفتە خێزانییەکان لەو خاڵەوە دەست پێ دەکەن کە پیاو ناتوانێت قبوڵی بکات ژنەکەی خاوەن ناسنامەیەکی سەربەخۆ بێت.

 

لە کۆتایدا دەمەوێت ئەوە بهینمە زمان: بۆ ئەوەی ببینە هەوێنی گۆڕانکاری، دەبێت تێبگەین کە ئازادی ژن هەڕەشە نییە بۆ سەر شەرەف، بەڵکو تاکە ڕێگایە بۆ ڕ رزگاربوونی کۆمەڵگە لە جەقبەستوویی. ژنێکی بەهێز و بە ئیرادە، تەنها خۆی ڕزگار ناکات، بەڵکو عەقڵی پیاو و دواڕۆژی نەتەوەیەکیش لەو زنجیرە فیوداڵییە ڕزگار دەکات.

 

پیاوی ڕاستەقینە و هۆشیار ئەو کەسەیە کە پێشکەوتنی ژن وەک تەواکەری سەرکەوتنی خۆی و کۆمەڵگەکەی دەبینێت.

 

پەروەردەکردنی زەین لەو پاشماوە فیوداڵییانەی کە شەرەف تەنها لە جەستەی ژندا کورت دەکەنەوە، یەکەمین هەنگاوە بۆ بنیاتنانی ژیانێکی تەندروست. ژنێکی هۆشیار نەک هەر مەترسی نییە، بەڵکو گەورەترین دەرفەتە بۆ پیاوێک کە بیەوێت لە جەنگەڵی ناهۆشیاری ڕزگاری بێت و بەرەو ئاسۆیەکی مرۆییتر هەنگاو بنێت.