کلیم عەدوی... پیشەیەک کە لە ژیانی ژنانی "بني عدي" لە میسردا تێپەڕی
پیشەسازی کلیم عەدوی پیشەیەکی نەریتییە کە ژنان بۆ بژێوی ژیانیان پشتی پێدەبەستن، سەرەڕای هەوڵی جەستەیی بەرچاو و پاراستنی لێهاتووییە بۆماوەییەکانیان و پشتگیری لە بەردەوامبوونی ئەم هونەرە فۆلکلۆرییە، لە بواری پەلەوەری و بونیادناندا کاردەکەن.
ئیمان سەمیر عەلی
میسر – لە یەکێک لە گوندەکانی مەنفلوت لە ئاسیوت لە میسر، پیشەسازی ”کلیم عەدوی” پیشە دەستییەکان بە شێوەیەکی بەهێز لە ماڵەکاندا ئامادەن، لەلایەن ژنانەوە لە نەوەیەکەوە بۆ نەوەیەکی تر دەگوازرێنەوە وەک سەرچاوەی بژێوی ژیان و میراسێکی باو کە ڕەنگدانەوەی ناسنامەی ئەو شوێنەیە.
لە نێو ئەو ژنانەی کە ئەم پیشەیەیان پاراستووە، سامیە محمد عەلی هەیە، کە زیاتر لە بیست ساڵە کاری کلیم دەکات، ئەو پیشەیەی لە دایکی و داپیرەی بە میراس گرتووە، دواتر فێری چوار کچەکەی کردووە.
سامیا محەمەد عەلی ڕوونیدەکاتەوە، پرۆسەی بونی ”کلیم عەدەوی” چەند قۆناغێکی لەخۆدەگرێت، سەرەتا لە خوری مەڕەوە دەستپێدەکات، کە لە کارگەکاندا ئامادە دەکرێت پێش ئەوەی بگاتە دەستی ژنان وەکو دەزووی ڕەنگ و نەخشی جیاواز، هەروەها کارەکە تەنها لە یەک کەسدا سنووردار نییە، بەڵکو ئەرکەکان بەسەر ئەوانەی کە دەخولێننەوە و ئەوانەی دەزووەکە دەپێچنەوە و ئەوانەی لەسەر دەستی بڕین دابەش دەکرێن.
وتیشی: ئەو ژنانەی لە گوندەکەدا کاردەکەن، ڕاستەوخۆ ”کلیم عەدەوی” نافرۆشن، بەڵکو کەرەستەی خاو لە بازرگانێکەوە وەردەگرن کە دواتر بەرهەمە تەواوکراوەکە دەخاتە بازاڕەوە، لەکاتێکدا ژنان تەنها کرێی خۆیان بۆ خودی کارەکە وەردەگرن.
دووپاتی کردەوە، کە گوندی "بني عدي" ساڵانێکی زۆرە بەم پیشەیە ناوبانگی دەرکردووە، وتی: زۆربەی ژنانی گوندەکە کاری تێدا دەکەن. هەروەها دیزاین و نەخشە جیاوازەکان لە ڕێگەی مەشقی بەردەوام و کاری بەرفراوانەوە دەپارێزرێن، مەشقی زۆر ڕێگە دەدات دیزاینەکە لەبیر بکرێت هەروەک چۆن نووسین بە پێنوس دەپارێزرێت.
سەرەڕای ئەو داهاتەی کە ئەم پیشەیە دابینی دەکات، یارمەتی خێزانەکان دەدات بۆ دابینکردنی پێداویستییە ڕۆژانەکانیان، بەڵام پێویستی بە هەوڵی جەستەیی بەرچاوە، بەتایبەتی لەگەڵ دانیشتنی ماوەیەکی زۆر لەبەردەم ئامێری دەستیدا، ئەمەش دەبێتە هۆی ئازار لە قاچ و پشت، کە کارمەندان دەبێت جارجارە بوەستن بۆ ئەوەی بتوانن بەدەوری خۆیاندا بجوڵێن و پشوو بدەن تا بتوانن کارەکە تەواو بکەن.
سەبارەت بەو کاتەی کە پێویستە بۆ دروستکردنی پارچەیەک کیلیم، ئاماژەی بەوەدا، کە تەواوکردنی یەک پارچە بە تێکڕا ٩ بۆ ١١ ڕۆژ دەوێت، ئەمەش بەپێی بارودۆخی ژنان و پابەندبوونی ڕۆژانەی ژنان.
هەروەها باسی لە بەشداریی بەشێک لە ژنانی کرد لە پێشانگا و بۆنەکاندا کە لە شارەکەدا بۆ پاڵپشتیکردنی پیشەی دەستی ڕێکخراون، جەختی لەوە کردەوە، کە ئەم پێشانگایانە هاوکار بوون بۆ ناساندنی بەرهەمی ناوخۆیی و هاندانی ژنان بۆ بەردەوامبوون لە کارکردن.
سامیە محەمەد عەلی پێی وایە پاراستنی ئەم پیشەیە پێویستی بە هاوکاری هەیە لەنێوان خودی ژنان، کە شارەزایی و دیزاین ئاڵوگۆڕ دەکەن بەبێ ئەوەی چاوەڕوانی هیچ شتێک بکەن لە بەرامبەردا، پەروەردەکردنی پەیوەندی کۆمەڵایەتی بەهێز لەناو گوندەکەدا، جەخت لەوە دەکاتەوە، کە فێربوونی کلیم بونیادنان ئاسان نییە، داوای سەبر و لێهاتوویی و کۆڵنەدان دەکات.
نەریتی بونیادنانی ”کلیم عەدەوی” وەک یەکێک لە دیارترین پیشە میراسییەکانی میسری سەرەوە دەمێنێتەوە، تاڵەکانی بە چیرۆکی ژنان و خەباتی ڕۆژانەیان بۆ پاراستنی بژێوی ژیانیان و پاراستنی میراسی گوندەکەیان تواوەتەوە.