شۆڕشی زمانی کوردی: زانکۆکان دەروازەی داهاتووی خوێندکارانی ناوچەکەن

 

 

سارا عەگید

ناوەندی هەواڵ – یەکێک لە گرنگترین ئەو دامەزراوانەی بەشدارن لە پێشکەوتن و گەشەکردنی کۆمەڵگاکاندا، زانکۆ و پەیمانگاکانن. ئەوان ڕۆڵێکی سەرەکی دەگێڕن لە بڵاوکردنەوەی زانست و زانیاری، و لە ئامادەکردنی ئەو کەسانەی کە دەتوانن بەشداربن لە بنیادنانی داهاتوویەکی باشتردا. ڕۆڵی ئەوان تەنها لە پەروەردە و فێرکردندا قەتیس نابێت، بەڵکو دەگاتە پاراستن و پێشخستنی ناسنامەی کولتووری و زمانیی گەلان.

 

لە پێناو ئەمەشدا، گرنگی زانکۆ و پەیمانگاکان لە پاڵپشتیکردن و پێشخستنی زمانی کوردیدا زۆر مەزنە، بەتایبەتی لەو ناوچانەی کە ئەم زمانە بەشێکی دانەبڕاوە لە ناسنامەی نەتەوەیی، وەک ڕۆژئاوای کوردستان. لە ڕێگەی تێکەڵکردنی زمانی کوردی لە ناو پرۆگرامەکانی خوێندندا و هاندانی توێژینەوە زانستییەکان لەسەر زمانەکە، ئەم دامەزراوانە بەشدارن لە پاراستنی زمانەکە لە فەوتان و وندبوون، و پێگەکەی وەک زمانێکی زانست و کولتوور بەهێزتر دەکەن.

حەسەکە

لە کانتۆنی جزیرە دوو پەیمانگای ئامادەکردنی قوتابخانەکان هەن. ئەم پەیمانگایانە لە شارەکانی حەسەکە و قامیشلۆی ڕۆژئاوای کوردستان لە ساڵی ٢٠٢١دا داڕێژران و داەمەزران. لەم پەیمانگایانەدا وانەکان بە زمانەکانی کوردی و عەرەبی دەوترێنەوە. لە هەمان کاتدا، پەیمانگای هونەری و پەیمانگای ئۆلۆف تاو (Olof Tau) ی تایبەت بە زمانی سریانیش بوونیان هەیە.

بەڕێوەبەرانی پەیمانگای ئامادەکردنی مامۆستایان لە حەسەکە ژیندا ئەحمێ و مامۆستا حەیات عەباس لە قامیشلۆ، سەبارەت بە گرنگیی پەیمانگاکان و دامەزراندنیان لە ناوچەکەدا، بە وردی بۆ ئاژانسەکەمان دوان.

 

"لە ئەنجامی تێکۆشانێکی بەردەوامدا پەیمانگاکان دامەزران”

مامۆستا ژیندا ئەحمێ ئاماژەی بەوە کرد کە پڕۆسەی پەروەردە و فێرکردن بە زمانی کوردی لە ماڵانەوە دەستی پێکردووە و دواتر بە دامەزراندنی دامەزراوەیەکی کوردی بەردەوام بووە. ژیندا ڕایگەیاند کە قوتابخانە و پەیمانگاکان لە ئاستە جیاوازەکاندا ڕۆڵێکی گرنگیان لە فێرکردنی زمانی کوردیدا گێڕاوە و لە درێژەی قسەکانیدا وتی: پەیمانگاکە لە ساڵی ٢٠٢١دا دامەزراوە. وانەکان بە دوو زمانی سەرەکی پێشکەش دەکات کە کوردی و عەرەبین. گەشەسەندنی بواری پەروەردە و فێرکردن، وە بوونی ژمارەیەکی زۆری خوێندکاران وایکرد ناوچەکە پێویستی بە مامۆستای خاوەن ئەزموون هەبێت، هەر لەبەر ئەم هۆکارەش بوو کە پەیمانگاکە دامەزرا.

 

"سەرکەوتنی خوێندکار لە سەر بنەمای تاقیکردنەوە، هەڵسەنگاندنی ساڵانە و ڕەفتاریان دیاری دەکرێت"

ژیندا ئەحمێ بە وردی باسی سیستمی پەیمانگاکەی کرد و وتی: لە ناو پەیمانگاکەدا چەندین بەش هەن، وەک: بەشی زمانی کوردی، بیرکاری، زانست، باخچەی ساوایان، ئینگلیزی، شێوەکاری، مۆسیقا و وەرزش. خوێندکار دوای ئەوەی قۆناغی ئامادەیی تەواو دەکات، بەپێی نمرەکەی لە پەیمانگا وەردەگیرێت و بەپێی ئارەزووی خۆی بەشەکان هەڵدەبژێرێت. هەندێک لەو خوێندکارانەی نمرەی باشیان هەیە، لە پێناو پاراستنی کولتوور، هونەر و زمانی کوردیدا بەشی مۆسیقا هەڵدەبژێرن. خوێندکاران دوو ساڵ لە پەیمانگادا دەخوێنن، دوای ئەوەی دەرچوون، لە قوتابخانەکاندا دادەمەزرێن. ئەگەر خوێندکارەکە کورد بێت، بە زمانی دایک دەخوێنێت و لە پاڵ ئەوەشدا وانەیەکی بە زمانی عەرەبی و ئینگلیزی دەبێت. تا ئێستا ٣ خول (پۆل) لە پەیمانگاکە دەرچوونیان خوێندووە.

 

"شۆڕشی زمانی کوردی بە پێشەنگایەتی دایکانی ئێمە دەستی پێکرد"

ژیندا بەم شێوەیە باسی ڕۆڵی دایکانی کرد لە پێشخستن و پاراستنی زماندا: تێکۆشانی دایکانی ئێمە لە پێناو زماندا زۆر بەهادارە. شۆڕشی زمانی کوردی بە سایەی پێشەنگایەتی دایکان و ژنان گەشەی کرد و هەنگاوی گەورەی نا. ژیانەوە و پاراستنی زمانی کوردی بۆ هەموو ژنان ئەرکێکی ئەخلاقییە. بۆ ئێمە بەردەوامبوونی پرۆسەی پەروەردە بە زمانی کوردی، لە پێناو بنیادنانی نەوەیەکی وشیار بە کولتوور و مێژوویەکی دەوڵەمەند، زۆر گرنگە و ئەمەش بە خاوەن دەرکەوتنە لە نەوەکانی داهاتوو.

 

"لە مێژووەوە تا ئێستا سیاسەتی نکۆڵیکردن لە زمانی کوردی بەردەوامە"

ژیندا ئەحمێ جەختی کردەوە کە ڕژێمی بەعس هیچ شوێن و پێگەیەکی بۆ زمانی کوردی لە پەروەردەی قوتابخانە یان دامەزراوەکاندا نەهێشتبووەوە و لە درێژەی قسەکانیدا وتی: زمانی کوردی لە مێژوودا و تا ئەم ساتەوختەش ڕووبەڕووی سیاسەتی نکۆڵیکردن بووەتەوە و دەبێتەوە. سەرەڕای گوشار و قەدەغەکردنی زمانی کوردی، دایکان زمانی خۆیان پاراست. کاتێک شۆڕشی ڕۆژئاوای کوردستان دەستی پێکرد، شۆڕشی زمانیش بە پێشەنگایەتی ئەو دایک و مامۆستایانەی کە هەنگاوە بنەڕەتییەکانیان نا و بارگرانییەکی زۆریان گرتە ئەستۆ گەشەی کرد، تا گەیشتە ئەم ئاستەی ئێستای بواری پەروەردە و فێرکردن. ڕژێمی بەعس زمانی کوردی وەک زمانێکی فەرمی قبووڵ نەدەکرد و ڕێگەی بە پێشکەوتنی نەدەدا. کاتێک ڕژێمەکە لێکهەڵوەشا، هیوامان دەخواست گۆڕانکاری و نوێگەری ڕووبدات، بەڵام لەگەڵ هاتنی حکومەتی سووریا (حکومەتی ناوەندی)، هیچ گۆڕانکارییەکمان نەبینی؛ بەپێچەوانەوە، ڕژێمی بەعس بە ناوێکی ترەوە گەڕایەوە.

 

"قبووڵنەکردنی زمانی کوردی، قبووڵنەکردنی بوونی گەلی کوردە"

ژیندا ئەحمێ بانگەوازییەکەی ئاڕاستەی خاوەنداریکردن لە ناسنامە و بوونی گەلی کورد کرد و بەم شێوەیە کۆتایی بە وتەکانی هێنا: ئێمە وەک مامۆستایانی زمانی کوردی، نکۆڵیکردن لە زمانەکەمان قبووڵ ناکەین و خوێندکارانیشمان قبووڵی ناکەن. ئەو نەوەیەی کە زمانی خۆی فێربووە و مێژوو و شارستانییەتی خۆی ناسیوە، نکۆڵیکردن لە بوونی خۆی قبووڵ ناکات. لە ناوچەی سووریادا چەندین پێکهاتەی جیاواز هەن و ڕەتکردنەوەی زمانی کوردی بەواتای ڕەتکردنەوەی خودی گەلی کوردی ڕەسەن دێت کە ڕۆڵێکی گرنگ و مێژووییان لە بنیادنانی سووریادا گێڕاوە. قبووڵنەکردنی زمانی کوردی، قبووڵنەکردنی خودی گەلی کوردە.

 

"لە ڕۆژئاوای کوردستاندا، پەیمانگاکان پێویستییەکی زۆر سەرەکین"

له‌ لایه‌كی تره‌وه‌، هاوڕێوەبەری پەیمانگای ئامادەکردنی مامۆستایان لە شاری قامیشلۆ حەیات عەباس ئاماژەی بەوە کرد کە بەهۆی زۆریی داواکاریی خوێندکاران و گەیشتنی ژمارەیان بۆ نزیکەی ٧٠٠ خوێندکار، پەیمانگاکە لە دوو شاردا کرایەوە و پێڕەوی ناوخۆشی بۆ ئامادەکرا. مامۆستا حەیات لە درێژەی قسەکانیدا وتی: لە ساڵی ٢٠٢١دا نزیکەی ٧٠٠ خوێندکار هەبوون، کە ٤٠٠ خوێندکاریان لە پەیمانگای قامیشلۆ تۆمارکران و ٣٠٠ خوێندکاریش لە پەیمانگای حەسەکە بوون. پەیمانگاکە لەسەر بنەمای پێویستییەکان کرایەوە. لە هەر شوێنێک کەمبوونی مامۆستا یان بۆشاییەک هەبووبێت، ئێمە لە ڕێگەی ئەم پەیمانگایەوە هەوڵمان داوە پڕی بکەینەوە. خوێندکارانی شارۆچکەکانی تریش بەشدارییان لە پەیمانگای قامیشلۆدا کرد.

 

مامۆستا حەیات ڕایگەیاند کە ناوچەکە زیاترین پێویستی بە مامۆستایانی بەشی زانست و بیرکاری هەبوو، بۆیە ئەم بەشانە کرانەوە. هەروەها وتی: لە ساڵی دووەمدا ٢٥٠ خوێندکاری تر بەشدار بوون. هاوکات بەشێکی تریش زیادکرا کە ئەویش بەشی باخچەی ساوایان بوو، چونکە باخچەیەکی زۆری ساوایان هەبوون و ئەو باخچانە پێویستیان بە مامۆستای پسپۆڕ هەبوو. لە سیستمی ئێمەدا هەمەڕەنگی هەیە؛ بۆ خوێندکارانی کورد بە زمانی کوردی و بۆ خوێندکارانی پێکهاتەی عەرەبیش بە زمانی عەرەبی کرایەوە.

 

"پاڵپشتیکردنی ئەو خوێندکارانەی لە ناوچەکانی شەڕەوە هاتوون"

مامۆستا حەیات ئەوەی بەبیرهێنایەوە کە بەهۆی بارودۆخی شەڕ و کۆچبەرییەوە، بۆ ئەو خوێندکارانەی لە عەفرین و شەهباوە کۆچبەر بوون، بەشی مامۆستای پۆل کراوەتەوە و وتی: بۆ ئەو خوێندکارانەی کە ساڵی یەکەمیان لە پەیمانگاکانی شەهبا خوێندبوو و دەیانویست ساڵی دووەم بەردەوام بن، وەک حاڵەتێکی نائاسایی بەشی مامۆستای پۆلمان بۆ کردنەوە.

 

حەیات عەباس جەختی کردەوە کە لەم پێنج ساڵەدا سێ خول دەرچوون و وتی: ئەم سێ گرووپەی کە دەرچوون، چوونەتە ناو قوتابخانەکانی ئێمە و قوتابخانەکانیش سوودێکی زۆریان لەم مامۆستایانە بینیوە. ئێمە زیاتر خوێندکاران لە لایەنی مەتریال و بابەتەکانەوە بەهێز دەکەین، بەتایبەتی لە لایەنی مێژووییەوە، دا پێشینە و مێژووی خۆیان لە نزیکەوە بناسن و مامۆستا لە هەموو ڕوویەکەوە دەوڵەمەند بێت.

 

زانکۆی کۆبانێ

هاوسەرۆکانی زانکۆی ڕۆژئاوا و زانکۆی کۆبانێ سەبارەت بە گرنگیی دامەزراندنی زانکۆکان بۆمان دوان و ڕایانگەیاند کە بەهۆی پێویستییەکانەوە هەردوو زانکۆکە بنیاد نراون.

 

هاوسەرۆکی زانکۆی کۆبانێ خەزنە ئیبراهیم لە سەرەتای قسەکانیدا ئاماژەی بەوە کرد کە زانکۆکە لە ساڵی ٢٠١٧دا دامەزراوە و وتی: ئێمە بە دوو بەش و ٣٥ خوێندکارەوە دەستمان پێکرد. لە سەرەتادا بەشی ئەدەبیاتی کوردی و عەرەبی کرایەوە و دواتر بەپێی پێویستییەکانی ناوچەکە بەشەکانمان بەرفراوانتر کردن. بەشی بایۆلۆجی و ڕادۆلف کۆچ (RFK) وەک پەیمانگا بوون. هەروەها کۆلێژەکانمان زیادیان کرد؛ پەیمانگای زانستە پەروەردەییەکان کرایەوە کە ٥ بەش لەخۆ دەگرێت، ماوەی خوێندن تێیدا دوو ساڵ و نیو بوو کە دەکاتە ٥ وەرزی خوێندن. لەم پەیمانگایەدا بەشەکانی جوگرافیا، بیرکاری، بایۆلۆجی، زمانی ئینگلیزی و مامۆستایەتی پۆل بوونیان هەیە. هاوکات لای ئێمە کۆلێژی ئاداب هەیە کە ئەدەبیاتی کوردی، عەرەبی و ئینگلیزی لەخۆ دەگرێت. بەشی پەروەردەش مامۆستایەتی پۆل و باخچەی ساوایانی تێدایە، و چەندین کۆلێژی تریش هەن کە بەشی جۆراوجۆر لەخۆ دەگرن.

وێنە

خەزنە ڕایگەیاند کە تا ئێستا چوار خول لە زانکۆی کۆبانێ دەرچوون و جەختی کردەوە کە لە دواین خولدا ٦٠٠ خوێندکار بڕوانامەیان وەرگرتووە. مامۆستا خەزنە ئیبراهیم ئاماژەی بەوە کرد کە بۆ گەلی کورد خەونێک بوو بە زمانی دایکی خۆی بخوێنێت و وتی: بۆ ئێمە وەک گەلی کورد خەون و خەیاڵ بوو کە پەروەردەی کلتور، زمان و فەلسەفەی خۆمان ببینین و لەگەڵ ئەویشدا بەردەوامی بە ژیانی خۆمان بدەین. زانکۆی کۆبانێ ئەم دەرفەتەی ڕەخساند و خوێندکارانی ئێمە لە کۆبانێ شایستەی ئەم دەرفەتەن. سەرەڕای بارودۆخی سەخت بەردەوام بوون لە خوێندنیان و بڕوانامەکانیشیان وەرگرت.

 

خوێندنی باڵا بۆ خوێندکارانی کۆبانێ دەرفەتێکی زۆر گەورەیە

بەهۆی بارودۆخی شەڕ، سیاسەت، ئاسایش و ئابووری لە ناوخۆی زانکۆی کۆبانێدا، بڕیاری کردنەوەی بەشی خوێندنی باڵا درا. مەرجەکانی ناونووسینی خوێندکاران دیاری کران، سەرەڕای ئەوەش نزیکەی ٢ هەزار کەس خۆیان تۆمار کرد. زۆربەیان لە کۆلێژی یاسا خوێندیان کە ژمارەیان دەگەیشتە نزیکەی ٦٥٠ خوێندکار. سیستمی خوێندنیش بەو شێوەیەیە کە ڤیدیۆی وانەکان بۆ خوێندکاران تۆمار دەکرێت و دەنێردرێت؛ تەنها لە کاتی تاقیکردنەوەکاندا دەچنە زانکۆ. قۆناغی ڕاهێنانی پراکتیکی و چاوپێکەوتنەکانیش دواتر لەگەڵ سەرپەرشتیارەکەیان ئەنجام دەدەن.

 

"١٠ ساڵ تێکۆشان؛ لە ٥ کۆلێژەوە بۆ ١٣ کۆلێژ"

لەلایەکی دیکەوە، هاوسەرۆکی زانکۆی ڕۆژاوا لە قامیشلۆ، زێنێ عەلی، دەربارەی دامەزراندنی زانکۆکە دوا و ئاماژەی بەوە کرد کە لە ساڵی ٢٠١٦دا بەهۆی پێداویستییەکانی کۆمەڵگا و خوێندکاران زانکۆکان دامەزراون: لە ساڵی ٢٠١١وە کاتێک ئاڵۆزییەکانی سووریا دەستی پێکرد، زۆرێک لە خوێندکاران لە مافی سەرەکی خۆیان کە خوێندن بوو بێبەش بوون. ئەوان لە زانکۆ دوورەکان دەیانخوێند، یان لە بارودۆخێکی شەڕدا دەیانخوێند کە بێئاسایشی و ناسەقامگیری تێدابوو. هەروەها پێویست بوو کە چیتر لە ناوچەکەدا زانکۆ بە زمانی دایک بکرێنەوە. بە ئامانجی پێشخستنی کۆمەڵگا، زانکۆ لە سەرەتادا بە ٥ کۆلێژ دامەزرا ،زانستە پەروەردەییەکان، کۆلێژی هۆنەر، وێژە، ئەندازیاری کشتوکاڵ و ئەندازیاری نەوت و بە ژمارەیەکی کەم لە خوێندکاران و مامۆستایان دەستمان بە کارەکانمان کرد. لە ساڵی ٢٠١٦وە تا ٢٠٢٦ ژمارەی کۆلێژەکان بوو بە ١٣ کۆلێژ و ٢ پەیمانگای باڵاش هەن.

 

لە کۆلێژی زانستە کۆمەڵایەتییەکاندا بەشی ژینۆلۆژی هەیە

شایانی بیرهێنانەوەیە کە لە ناو هەر کۆلێژێکدا ٧ بۆ ٨ بەش هەن. تایبەتمەندییەکی زۆر دیاری زانکۆی ڕۆژاوا ئەوەیە کە لە کۆلێژی زانستە کۆمەڵایەتییەکاندا بەشی "ژینۆلۆژی" هەیە، کە لە چ زانکۆ و شوێنێکی دیکەدا نییە. ژینۆلۆژی، بەشێکی تایبەتە بە زانکۆی ڕۆژاوا کە تێیدا زانستی ژن و کۆمەڵگا، پەیوەندی ژن و سروشت و بابەتەکانی تر دەوترێتەوە. بەهۆی تایبەتمەندییە جیاوازەکانی خۆیەوە، ئەم بەشە گەیشتووەتە ئاستێکی زۆر تایبەت و جیاواز.

 

"زانکۆی ڕۆژاوا دەرگای داهاتووی خوێندکارانی ناوچەکە بوو"

زێنە عەلی ئاماژەی بە پرۆسەی ئینتیگراسیۆنی دیموکراتی کرد و ڕایگەیاند کە پێش ئەم پرۆسەیە و تا ئێستاش مەنهەجەکانی زانکۆ بە زمانی کوردین. زێنێ بەم شێوەیە بەردەوام بوو: "بۆ پێکهاتەی عەرەبیش مەنهەجی خوێندن بە زمانی عەرەبی ئامادە کرا. زانکۆی ڕۆژاوا دەرگای داهاتووی خوێندکارانی ناوچەکە بوو، داهاتووی خۆیان لەم شوێنەدا دەبینی. ئێمە بە ژمارەیەکی کەم دەستمان پێکرد و لە جیهانی ئەمڕۆماندا بە هەزاران خوێندکار لەم زانکۆیەدا جێگەی خۆیان دەگرنەوە.

 

دەرئەنجام: داهاتووی بواری پەروەردە و زمانی کوردی

وەک دەرئەنجامێک، دۆسیەی تێکەڵکردنی سیستمی پەروەردەی بەڕێوەبەرایەتی خۆسەر لەناو وەزارەتی پەروەردەی حکومەتی کاتیی سووریادا، هەنگاوێکی ستراتیژییە کە ڕاستەوخۆ کاریگەری لەسەر پاشەڕۆژی بە هەزاران خوێندکار و مامۆستا دەبێت. ئەم پڕۆژەیە بە ئامانجی یەکخستنی سیستمی پەروەردە، کۆتاییهێنان بە فرەمەنهەجی و پاراستنی مافی هەردوولا بەڕێوە دەچێت. ئەو خاڵە سەرەکییانەی کە لە کۆتایی ئەم دۆسیەیەدا وەک ئەنجام دەردەکەون ئەمانەن:

 

هەنگاوە ئەرێنییەکان و پڕۆژەی تێکەڵکردنەکە:

دانپێدانی فەرمی بە بڕوانامەکان: بە دەرچوونی بڕیاری ژمارە ١٦١٧ی وەزارەتی پەروەردەی حکومەتی کاتیی سووریا، ئەو بڕوانامانەی لە نێوان ساڵانی ٢٠١٤ بۆ ٢٠٢٦ لەلایەن دامەزراوەکانی بەڕێوەبەرایەتی خۆسەرەوە بەخشراون، لەسەر بنەمای پێوەرە فەرمییەکان دانیان پێدا نرا. ئەمەش ڕێگە بە خوێندکاران دەدات کە بە مەنهەجێکی یەکگرتوو بەشداری لە تاقیکردنەوە گشتییەکانی قۆناغی ناوەندی و ئامادەییدا بکەن.

 

دامەزراندنی کادروانی پەروەردەیی: پڕۆژەی تێکەڵکردنی نزیکەی ٣٨ هەزار مامۆستا کە پێشتر لە دامەزراوەکانی بەڕێوەبەرایەتی خۆسەردا کاریان دەکرد لەناو سیستمی نیشتمانیدا دەستی پێکردووە، ئەمەش لەپێناو بەردەوامبوونی پرۆسەی فێربوون و پاراستنی مافە پیشەیییەکانیان.

 

پێگەی زمانی کوردی و مەنهەجی خوێندن: لە قۆناغی ڕاگوزەری ئەمساڵ و ساڵی داهاتوودا، ئامادەکاری بۆ بەرنامەیەکی خوێندنی نیشتمانی و بەرفراوان بۆ تەواوی سووریا دەکرێت. ئەم مەنهەجە دواتر وەردەگێڕدرێتە سەر زمانی کوردی بۆ ئەوەی لە ناوچە کوردییەکاندا جێبەجێ بکرێت و تایبەتمەندی ئەو شوێنانە بپارێزرێت. هاوکات کارەکان بۆ ئامادەکردنی کتێبێکی وانەی بژاردە بۆ زمانی کوردی بەردەوامن.

 

ئاستەنگەکان و بابەتە هەڵپەسێردراوەکان:

زانکۆ و پەیمانگاکان: بابەتی یەکلاییکردنەوەی پێگەی یاسایی پەیمانگا و زانکۆکانی بەڕێوەبەرایەتی خۆسەر لە ڕۆژاوای کوردستان تا ئێستا لە دانیشتنەکاندا چارەسەر نەکراوە و گفتوگۆکان لەسەر ئەم بابەتە بۆ قۆناغەکانی دواتر دواخراون.

مەترسییەکانی سیاسەتی تواندنەوە : سەرەڕای بڕیارە فەرمییەکان، لە قۆناغەکانی ڕابردوودا هەوڵبژاردن بۆ گۆڕینی ناوی قوتابخانەکان و قەدەغەکردن یان پشتگوێخستنی زمانی کوردی هاوشێوەی سەردەمی ڕژێمی بەعس،نیگەرانییەکی گەورەی دروست کردووە. ئەم دۆسیەیە هێشتا لە ناوەڕۆکی دانوستانە ئاڵۆزەکاندایە.

 

هەڵسەنگاندنی کۆتایی:

دۆسیەی پەروەردە و زمانی کوردی هەرچەندە لە ڕووی یاسایییەوە گەیشتبێتە قۆناغێکی نوێی دانپێدانان، بەڵام لە واقیعدا هێشتا وەک بابەتێکی هەستیار و ئاڵۆز دەمێنێتەوە. خەڵکی ناوچەکە و دامەزراوە پەروەردەیییەکان لە دژی هەر هەوڵێکی ئاسیمیلاسیۆن (تواندنەوەی کلتوری) خاوەن هەڵوێستێکی توند و ڕوونن؛ ئەوان جەخت دەکەنەوە کە تێکۆشانیان بۆ پاراستنی ناسنامە، کلتور و زمانی کوردی بە شێوازێکی فەرمی و بەردەوام، بێ هیچ سازشێک بەردەوام دەبێت.