مرحله دوم آتشبس در غزه: آیا صلح را محقق میکند یا بحران را بازتولید میکند؟
با آغاز مرحله دوم آتشبس در غزه از ۱۵ ژانویه، کارشناسان نسبت به پیامدهای ورود نیروهای بینالمللی، ادامه محدودیتها و وضعیت نامعلوم بازسازی هشدار دادهاند.
رفيف اسليم
غزه ـ رئیسجمهور آمریکا اخیراً اعلام کرد که مرحله دوم توافق آتشبس در نوار غزه از ۱۵ ژانویه آغاز خواهد شد و در همین حال، ترتیبات مربوط به انتخاب اعضای دولت تکنوکرات و شورای صلح نیز تکمیل میشود. با نزدیک شدن به این مرحله، سوالهای متعددی درباره مشخصات آن، معنای حضور نیروهای بینالمللی در غزه و سرنوشت بازسازی و آینده شهر مطرح شده است.
میان تنش رسانهای و ناپدیدسازی سلاحها
جيفارا طه، روزنامهنگار و پژوهشگر سیاسی، میگوید: «اطلاعات منتشرشده درباره مرحله دوم آتشبس، عمدتاً موجی از تنش است که رسانههای داخلی و بینالمللی با اهداف مختلف ایجاد میکنند. به نظر من این مرحله، شامل پروندههایی فرضی است و برای جامعه محلی یا بینالمللی شفاف نیست.»
وی افزود که رسانههای اسرائیلی از اشغال حدود ۲۰ درصد از نوار غزه و عدم پایبندی به خط قرمز سخن میگویند. جيفارا معتقد است شرط اصلی این مرحله، یعنی «نابودی سلاحهای حماس»، عملی نشده و تنها به عنوان یک اهرم فشار سیاسی باقی مانده است، زیرا نیروهای اسرائیلی اکثر مناطق شرقی غزه، از رفح تا بیتحانون، را تخریب کردهاند.
ادامه حملات و شرایط تحقیرآمیز برای غیرنظامیان
جيفارا طه میگوید: «شرایط مرحله دوم نوعی تحقیر برای مردم فلسطین است، بهویژه پس از دو سال حمله خونین. هنوز عملیات ترور و تخریب خانهها در مناطق شرقی ادامه دارد و ساکنان اجازه بازگشت ندارند. این مرحله، تلاشی است برای پیشبرد مسائل سیاسی و نظامی در غزه و کرانه باختری.»
وی تاکید کرد که این مرحله بیشتر برای آرام کردن ساکنان و جامعه جهانی طراحی شده، اما در سطح داخلی پیچیده و دشوار خواهد بود و برخی سازمانهای بینالمللی و گروههای فلسطینی از این شرایط سود میبرند.
ورود نیروهای بینالمللی؛ اشغال نرم؟
جيفارا درباره ورود احتمالی نیروهای بینالمللی به غزه گفت: «حضور نیروهای خارجی به معنای از دست رفتن استقلال است و اگر این نیروها تنها فلسطینی نباشند، میتوان آن را استعمار نرم نامید.»
او افزود که در آتشبس قبلی در ژانویه ۲۰۲۵، نیروهای مصری و آمریکایی برای بازگرداندن آوارگان از جنوب به شمال غزه وارد شدند و احتمال دارد حضور موقت نیروها برای ایجاد امنیت و نظم مفید باشد.
موقف حماس و احتمال تشدید مجدد درگیریها
جيفارا طه معتقد است: «وضعیت حماس دشوار و حساس است، زیرا از زمان به قدرت رسیدن این گروه، غزه هرگز آرام نبوده است. کوتاهترین درگیری ۵۱ روز و طولانیترین بیش از دو سال ادامه داشته است.»
با این حال، وی ادامه داد که بازگشت یک حمله گسترده به غزه بعید است و هر گونه اقدام نظامی احتمالی با توافقات جزئی میان طرفین خواهد بود، چرا که اسرائیل اکنون متمرکز بر ایران، سوریه و لبنان است و تلاش دارد از طریق کنترل منطقه، خاورمیانه را تحت سلطه خود قرار دهد.
کمکهای انسانی و محدودیت دارو
جيفارا طه اشاره کرد که کمکهای انسانی به کنترل گذرگاهها وابسته است و ورود دارو به شهر از فوریه ۲۰۲۵ متوقف شده است. هدف از این محدودیت افزایش تعداد بیماران برای تخلیه از طریق رفح و افزایش مهاجرت خانوادهها است. وی افزود که در دو سال گذشته، روزانه دهها کامیون کمک وارد غزه شده، اما مردم آسیبدیده بهرهای نمیبرند، زیرا این کمکها به تجارت میلیاردی و سود برخی بازرگانان و سیاستمداران فلسطینی تبدیل شده است.