هشدار درباره بازتولید چرخه خشونت در سوریه؛ «سکوت، زمینهساز نسلکشی است»
در حالی که موجی از خشونت و حمله به غیرنظامیان و اماکن مذهبی در سوریه ادامه دارد، یک مقام زن ایزدی با هشدار نسبت به «نزدیکشدن خطر نسلکشی»، دولت موقت سوریه را مسئول مستقیم گسترش ناامنی و نقض حقوق علویان، دروزیها و مسیحیان دانست.
اسماء محمد
قامشلو- جرایم گسترده علیه غیرنظامیان در سوریه، از حمله به اماکن مذهبی گرفته تا هدف قرار دادن نمادهای دینی، بار دیگر خاطره سالهای خونین خشونت سازمانیافته و پاکسازی مذهبی در این کشور را زنده کرده است؛ خشونتی که به گفته فعالان مدنی، در سایه بیپاسخماندن عاملان آن، همچنان ادامه دارد.
سعاد حسو، از مدیران شورای زنان در «خانه ایزدی»، با انتقاد صریح از عملکرد دولت موقت سوریه، این نهاد را مسئول مستقیم تشدید نقض حقوق اقلیتهای مذهبی از جمله علویان، دروزیها و مسیحیان دانست. او تأکید کرد که بیتوجهی به این جرایم، راه را برای تکرار کشتارهای جمعی هموار میکند و بنیان همزیستی و صلح اجتماعی در سوریه را به خطر میاندازد.
به گفته سعاد حسو، آنچه امروز در سوریه رخ میدهد، جدا از یک روند سیستماتیک خشونت مبتنی بر تبعیض مذهبی و دینی نیست؛ روندی که در فقدان سازوکارهای پاسخگویی و با گسترش فرهنگ مصونیت از مجازات، شدت گرفته است.
نسلکشی در آستانه تکرار
این فعال ایزدی هشدار داد که تداوم این وضعیت، تهدیدی وجودی برای تنوع فرهنگی و دینی سوریه بهشمار میرود و هرگونه امید به ساختن کشوری مبتنی بر عدالت و شهروندی برابر را از میان میبرد. به گفته او، نادیدهگرفتن این جنایات، شرایطی را بازتولید میکند که پیشتر به نسلکشی برخی گروهها، بهویژه ایزدیها، انجامیده بود؛ فجایعی که با هدف قرار دادن سیستماتیک زنان و تلاش برای محو هویت جمعی همراه بود.
سعاد حسو با یادآوری جنایات داعش علیه ایزدیها در سال ۲۰۱۴، بهویژه خشونتهای سازمانیافته علیه زنان، گفت: «این اقدامات صرفاً خشونتهای پراکنده نبود، بلکه پروژهای کامل برای نابودی یک جامعه، ریشهکنکردن هویت دینی و فرهنگی آن و حذف حضور تاریخیاش در جغرافیای منطقه بود.»
او افزود که بیش از هفت هزار زن ایزدی قربانی ربایش، بردهداری، شکنجه و قتل شدند؛ جنایاتی که در سطح نسلکشی و جنایت علیه بشریت قرار میگیرد و در سکوت جامعه جهانی، زخمهایی عمیق و حلنشده بر جای گذاشت.
مناطق اشغالی و تکرار سناریوهای قدیمی
به گفته سعاد حسو، وضعیت کنونی سوریه، بهویژه در مناطقی که تحت اشغال ترکیه قرار دارند، نشانههای نگرانکنندهای از بازتولید همان سناریوهای نسلکشی را نشان میدهد. او تأکید کرد که دامنه این نقضها از چارچوب قوانین بینالمللی و موازین انسانی فراتر رفته و غیرنظامیان بر اساس هویت و باورهایشان هدف قرار میگیرند.
در این میان، زنان و کودکان بیشترین آسیب را متحمل میشوند و با اشکال مختلف خشونت جسمی، روانی و اجتماعی روبهرو هستند؛ نتیجه ذهنیتی افراطی که تنوع را انکار و «دیگری» را طرد میکند؛ همان ذهنیتی که پیشتر زمینهساز فجایع شنگال و عفرین شده بود.
«سکوت، نوعی همدستی است»
سعاد حسو، سکوت جامعه جهانی در برابر این جنایات و برخورد گزینشی با موارد نقض حقوق بشر را عاملی برای تثبیت فرهنگ مصونیت از مجازات دانست و گفت این رویکرد، به تشدید خشونت سازمانیافته میانجامد.
او دولت موقت سوریه را مسئول «بیثباتی امنیتی عامدانه» معرفی کرد و از عدم پیگیری قضایی عاملان حمله به غیرنظامیان و اماکن مذهبی انتقاد کرد. به گفته او، حمله به کلیساها، مساجد و حتی گورستانها و نمادهای دینی، تلاشی برنامهریزیشده برای ایجاد رعب، دامنزدن به نفرت مذهبی و فروپاشی بافت اجتماعی است.
مسئولیت مستقیم (جولانی)
این مقام ایزدی با اشاره به تداوم ناامنی و نبود عدالت، تأکید کرد که احمد الشرع، معروف به «جولانی»، مسئولیت مستقیم پایاندادن به این وضعیت و محاکمه عاملان جنایات را بر عهده دارد. او همچنین از انتصاب افرادی متهم به جنایات سنگین، از جمله حاتم ابوشقرا ـ متهم به قتل هفرین خلف ـ در ساختار دولت موقت، بهشدت انتقاد کرد.
سوریهای برای همه
با وجود شرایط موجود، حسو بر ادامه مقاومت مردم شمال و شرق سوریه برای دفاع از همزیستی و ثبات تأکید کرد و تجربه ۱۴ ساله روژاوا را نمونهای موفق از مدیریت مبتنی بر مشارکت، عدالت و احترام به تنوع فرهنگی و دینی دانست.
او در پایان خواستار اقدام فوری نهادهای حقوق بشری و سازمان ملل برای توقف نقضها، محاکمه عاملان، و فراهمکردن شرایط بازگشت امن و شرافتمندانه آوارگان شد و تأکید کرد: «عدالت و حفاظت از تنوع، تنها راه جلوگیری از تکرار نسلکشی و ساختن آیندهای انسانی برای سوریه است.»