چگونه جمهوری اسلامی با از دست دادن مشروعیت داخلی میتواند از طریق مذاکرات به حاکمیت خود ادامه دهد؟
سوسن رخش میگوید نباید انتظار داشت دولتهای خارجی به سرنگونی رژیم ایران کمک کنند، چون ادعای حقوق بشر تا جایی است که منافعشان به خطر نیفتد، هرچند رژیم مشروعیت داخلی خود را از دست داده است.
شهلا محمدی
مرکز خبر – پس از سرکوب خونین اعتراضات دیماه ایران که به جانباختن هزاران معترض ایرانی انجامید، و دولت آمریکا ادعای حمایت از معترضان را داشت، اما رژیم جمهوری اسلامی و دولت آمریکا پس از یک دوره تهدید فشرده برای جنگ، وارد دور دیگری از مذاکرات خود شدند.
روز جمعه ١٧ بهمنماه این مذاکرات در مسقط پایتخت کشور عمان و با حضور دیپلماتهای هر دوکشور برگزار خواهد شد. کشورهای منطقه از جمله ترکیه، قطر، مصر، اردن، عربستان سعودی و عمان نقش مهمی در آغاز مجدد مذاکرات ایفا کردند.
سوسن رخش، جامعە شناس ونویسندە و پژوهشگر امور اجتماعی، با ارزیابی این مسئله، در ابتدای سخنان خود با اشاره به اینکه ترامپ خواهان جنگ نیست و در چند سال گذشته ترجیح داده است کە از طریق اقتصادی به اهداف خود برسد، گفت: نباید تحولاتی که در دهه گذشته در خود منطقه به وجود آمده است را نادیده گرفت. کشور عربستان سعودی، ترکیه و تمامی کشورهای عربی امروز خواهان یک ثبات در منطقه هستند. بسیاری فکر میکنند که هنوز ایده ناتانیاهو برای ایجاد هرج و مرج در کشورهای مختلف و تقسیم آنها کاربرد دارد اما من معتقدم که این ایده دیگر به گورستان سپرده شده است.
سوسن رخش با اشاره به تجربه آمریکا و کشورهای غربی در عراق میگوید: معاون ترامپ هم تاکید کرد که ما تاریخ میخوانیم و ما هرگز عراق دیگری به وجود نخواهیم آورد، چرا که آنها میدانند اگر بخواهند به ایران حمله کنند ایران با موشکهایی که دارد در منطقه هرج و مرج ایجاد میکند و آقای خامنهای هم این را به صراحت گفته است.
او با تاکید بر اینکه رژیم خود میداند که نمیتواند در برابر حملات ارتش آمریکا مقاومت کند، میگوید: اما در منطقه هرج و مرج ایجاد میکند و این به نفع کشورهای منطقه به ویژه ترکیه نیست که اکنون کوردهای سوریه را به پایین رود فرات کوچ میدهد و در صورت حمله به ایران احتمال جنگ داخلی وجود دارد و احتمال اتحاد بین کوردها نیز بیشتر میشود. از طرفی مسئله فلسطین هست که اسرائیل سعی میکند به نوعی فلسطین را در دست بگیرد بدون اینکه وارد جنگ دیگری شود.
او در ادامه میگوید با وجود اینکه آمریکا میداند که رژیم در درون کشور پایگاهی ندارد، حقوق بشر را نقض میکند و دست به قتلعام میزند اما قصد تغییر رژیم را ندارد.
او با اشاره به سخنان وزیر امور خارجه ترکیه که گفته بود احتمال سرایت اعتراضات ایران به ترکیه نیز وجود دارد، گفت: اینها به یک ثبات جدید احتیاج دارند به همین دلیل ترامپ را با تمام قدرت وادار کردند به مذاکرات تن دهد.
او با اشاره به کشورهای منطقه از جمله، ترکیه، مصر، قطر، عمان و اردن که منافع خود را در ثبات میبینند گفت: حداقل در حال حاضر نیز اسرائیل خواهان جنگ دیگری با ایران نیست.
او تاکید کرد که ما نمیتوانیم امید داشته باشیم که دولت آمریکا یا دولتهای دیگر به مردم ایران کمک کنند تا رژیم را سرنگون کنند. او با اشاره به یک ضرب المثل فارسی میگوید که اگر خواهان رفتن این رژیم هستیم خود باید متحدانه این مبارزه را به پیش ببریم.
سوسن رخش با اشاره به اینکه مذاکرات بسیار پیچیده و سخت خواهد بود، دلایل آن را اینگونه بیان کرد: فاصله دو کشور خیلی زیاد هست، آمریکا میخواهد در مورد همه مسائل بحث کند و جمهوری اسلامی در مورد مسئله هستهای خواهان مذاکره است. آمریکا از خواستههای خود عقبنشینی نخواهد کرد اما تا جایی که میتواند تلاش میکند که با ایران کنار بیاد.
او با اشاره به اینکه اکنون جمهوری اسلامی تنها بر خواست دولتهای منطقه که خواهان جنگ دیگری نیستند مانور میدهد، میگوید: جمهوری اسلامی از اینکه توانست مذاکرات را به مسقط ببرد احساس قدرت میکند اما دلیل دیگر بردن مذاکرات به مسقط عدم اعتماد به کشورهایی مانند ترکیه است.
او با اشاره به اینکه ادعای حقوق بشر تا جایی پیش میرود که منافع خود کشورها در خطر قرار نگیرد، میگوید: رژیم در داخل کشور به جایی رسیده که دیگر مشروعیت به دست نخواهد اورد. و هیچ برگی ندارد که برای مردم ایران روی میز بگذارد و بخواهد مشروعیت خود را به دست آورد.
او با تاکید بر عدم مشروعیت رژیم در داخل ایران میگوید: چیزی کە رژیم بسیار بر آن متکی است هرج و مرج درون اپوزیسیون است. او همچنین با اشاره به اینکه رژیم با فرستادن نیرو در درون اپوزیسیون ضد جنبش ایجاد کرده است میگوید: رژیم به شدید در درون دست راستیها نفوذ کرده و باعث شده که اپوزیسیون تکه پار شود.
او با تاکید بر اینکه جامعه بینالمللی تنها جنایات رژیم را محکوم میکنند و این کشورها و سازمان ملل هم عملا برای حمایت از مردم ایران اقدام عملی انجام نمیدهند و امکان شکایت از رژیم در دادگاه بینالمللی هم وجود ندارد، میگوید: رژیم میداند که یک سری برگهای برنده دارد و با شکنجه، سرکوب و اعدام به عمر خودش ادامه میدهد.
او با اشاره به اینکه شاید تعدادی از تحریمهای اقتصادی برداشته شود و گشایش اقتصادی در درون ایران ایجاد شود، میگوید: من امیدی به گشایش اقتصادی ندارم، چون به خاطر الیگارشی بسیار قوی که در درون حاکمیت هست هیچ گشایش اقتصادی برای مردم اتفاق نمیافتد و این اوضاع ادامه خواهد داشت تا جایی که داخل کشور بتواند یک صدا شود و بتواند تا نهایت مقاومت کند.
او در پایان میگوید حکومتها با سه عامل از هم میپاشند، یکی اینکه مردم درد مشترک خود را باهم یکی کنند، دوم بتوانند خود را سازماندهی کنند و سوم اینکه با سازماندهی بتوانند به جنگ دشمن بروند. این یک مسیر و پروسه است و من فکر میکنم که جنبش داخل این پروسه را طی خواهد کرد چرا که الان چیزی برای باختن ندارد.