تشدید بیکاری در ایران پس از جنگ؛ خوزستان و تهران در صدر آسیبدیدگان
گزارشهای منتشرشده از وضعیت بازار کار در ایران نشان میدهد که حملات اخیر و پیامدهای اقتصادی ناشی از آن، با وارد کردن آسیب به بخشهای تولیدی و خدماتی، موج تازهای از بیکاری و تعدیل نیرو را در ایران رقم زده است.
مرکز خبر- بیکاری و تعدیل نیرو یکی از پیامدهای آسیبزای جنگ است که هماکنون در جامعهی ایران تبدیل به یک بحران جدی شده است. براساس گزارشی از خبرگزاری کار ایران، در استان خوزستان بهعنوان یکی از قطبهای صنایع مادر، نشانههای بیکاری گسترده کارگران دیده میشود.
به گفته فعالان کارگری، دستکم ۳۵ واحد تولیدی عمده در این استان در جریان حملات و تبعات آن آسیب دیدهاند؛ واحدهایی که عمدتاً در مناطق صنعتی ماهشهر، بندر امام و صنایع پتروشیمی و فولاد مستقر هستند.
قربان درویشی، دبیر اجرایی «خانه کارگر» خوزستان، اعلام کرده است که برآوردهای اولیه از بیکاری مستقیم حدود ۵۰ تا ۵۵ هزار نفر حکایت دارد؛ رقمی که با احتساب اثرات غیرمستقیم و تعدیلهای زنجیرهای میتواند به حدود ۱۰۰ هزار نفر نیز برسد. به گفته او، این آمار شامل کارگران ساختمانی و نیروهای غیررسمی نمیشود؛ گروههایی که بخشی از آنها نیز عملاً از بازار کار خارج شدهاند.
به گفته این مقام کارگری، آسیب به صنایع بزرگ از جمله پتروشیمیها، نیروگاهها و واحدهای فولادی، زنجیره تولید را مختل کرده است. در این میان، آسیب به نیروگاههای «فجر ۱ و ۲» و برخی واحدهای پتروشیمی بندر خمینی نیز ظرفیت تولید برق صنعتی را کاهش داده و نگرانیها درباره استمرار فعالیت واحدهای تولیدی را افزایش داده است.
در سطح کلی نیز گزارشها از افزایش بیکاری در پی جنگ حکایت دارد. برخی برآوردها نشان میدهد که در جریان جنگ ۱۲روزه، بهار گذشته، حدود ۶۵۰ هزار نفر به جمع بیکاران کشور افزوده شدهاند؛ رقمی که بیانگر گستردگی تأثیرات اقتصادی این بحران است.
همچنین ابراهیم پیرایش، دبیر اجرایی خانه کارگر بندر خمینی گفته است، که در حال حاضر، کارگران با یکدوم با یک سوم ظرفیت در محل کار حاضر میشوند و بیشتر در حالت آمادهباش یا دورکاری قرار دارند.
در تهران نیز بازار کار با رکود و کاهش ظرفیت تولید مواجه شده است. اکبر قربانی، دبیر اجرایی خانه کارگر غرب تهران، از ادامه فعالیت ناقص برخی کارخانهها و اخراج نیرو در واحدهای تولیدی خبر داده و گفته است که در یکی از شرکتها، بین ۱۰ تا ۱۲ نفر تعدیل شدهاند؛ موضوعی که به گفته او با شرایط اقتصادی و افت تولید مرتبط است.
کارشناسان و فعالان کارگری بر ضرورت تقویت صندوق بیمه بیکاری، حمایت از واحدهای آسیبدیده و نظارت بر جلوگیری از اخراجهای غیرضروری تأکید کردهاند. آنها همچنین خواستار تدوین برنامهای سراسری برای بازگرداندن واحدهای تولیدی به چرخه فعالیت هستند.
در همین حال، گزارشهای تکمیلی حاکی از آن است که همزمان با جنگ، بخشهای خدماتی، رسانهای، تبلیغاتی و فناوری نیز بهدلیل اختلال در زیرساختهایی مانند اینترنت و برق با کاهش فعالیت روبهرو شدهاند؛ موضوعی که به افزایش رقابت برای یافتن شغل و تشدید فشار بر بازار کار انجامیده است.
اگرچه آمار رسمی نرخ بیکاری را حدود ۷ تا ۷.۵ درصد نشان میدهد، اما کارشناسان معتقدند این ارقام بازتابدهنده وضعیت واقعی نیست، زیرا بخش قابلتوجهی از جمعیت غیرفعال در این محاسبات لحاظ نمیشود.
همزمان، کاهش قدرت خرید دستمزدها در پی تورم، تأخیر در پرداخت حقوق و افزایش پدیده «شاغلان فقیر» از دیگر نشانههای بحران در بازار کار عنوان شده است. افزایش تمایل به مهاجرت نیروهای متخصص و رشد جستوجوی شغل در میان فارغالتحصیلان نیز بهعنوان نشانههایی از کاهش امید به بهبود شرایط اشتغال در کشور ارزیابی میشود.