نگاهی نو به میراث کهن؛ وقتی دختران الجزایری شخصیتهای سنتی را بازخوانی میکنند
فضای «فانتازیا لاند» در پایتخت الجزایر، عصر دیروز میزبان رویداد فرهنگی ویژهای بود که طی آن، مجموعه پویانمایی «جحا شگفتانگیز» با حضور جمعی از هنرمندان و نمایندگان نهادهای فرهنگی و رسانهای رونمایی شد.
نجوا راهم
الجزایر- هنرمندان زن جوان در الجزایر با باززندهسازی دنیای «جحا» روی صحنه تئاتر، برداشتی امروزی از حافظه فرهنگی خود ارائه دادند؛ تجربهای که نشاندهنده نقشآفرینی نسل جدیدی از زنان خلاق در بازسازی داستانهای عامیانه و بازخوانی نمادهای سنتی است.
این هنرمندان جوان تصمیم گرفتند با بخشیدن جانی تازه به قصه عامیانه جحا از دریچه نقشآفرینیهای برجسته زنانه، به این شخصیت فضایی معاصر ببخشند؛ بهطوریکه «نور بلیله» در نقش «خواننده» و «هاله ایساوی» در نقش «کلمه» به ایفای نقش پرداختند. هدف از این تجربه، مشارکت دادن نسل جدید بانوان هنرمند در احیای بخشی از حافظه فرهنگی الجزایر است.
نور بلیله، هنرمند عضو خانه جوانان مزافران زرالده در حوزه تئاتر و میراث آندلسی، درباره حضورش در این نمایش در نقش «خواننده» گفت که این تجربه فرصت مغتنمی برای همکاری با هنرمندان جوان فراهم کرده است. او از این رویداد به عنوان «تجربهای زیبا که طی آن با بازیگران و هنرمندان زیادی آشنا شده است» یاد کرد و ابراز امیدواری نمود که چنین فرصتهایی در آینده نیز تکرار شود.
در سوی دیگر، هاله ایساوی از همان گروه تئاتر، نقش «کلمه» (همسر جحا) را بر عهده داشت. او ضمن ابراز امیدواری برای استقبال مخاطبان از این اجرا، خاطرنشان کرد که توانسته است نقش خود را به بهترین شکل و مطابق با انتظاراتش ایفا کند.
این اجرا فراتر از یک نمایش ساده، پرسش مهمی را پیش روی مخاطب و اهالی هنر قرار میدهد: وقتی دختران جوان امروزی شخصیتهایی را که در روزگاری دیگر و با شرایط اجتماعی و فرهنگی متفاوتی شکل گرفتهاند بازآفرینی میکنند، چه اتفاقی میافتد؟ قصه عامیانه تنها ابزاری برای انتقال طنز و حکمت نیست، بلکه بازتابدهنده دیدگاههای سنتی پیرامون زن، مرد، خانواده و روابط اجتماعی است. به همین دلیل، بازخوانی این داستانها در عصر حاضر به هنرمندان این امکان را میدهد که این تصاویر را از نو تفسیر کنند، نه اینکه صرفاً به بازتولید آنها بسنده کنند.
حضور این دو هنرمند جوان در این رویداد، همزمان با مراسمی بود که روز دوشنبه ۱۴ سپتامبر، از سوی هیئت اتحادیه اروپا در الجزایر برگزار شد. در جریان این مراسم که در «فانتازیا لاند» پایتخت و با حضور چهرههای فرهنگی، اقتصادی، رسانهای و دیپلماتیک برگزار گشت، مجموعه پویانمایی «جحا شگفتانگیز» رسماً کلید خورد.
این مجموعه شامل هفت قسمت به زبان عامیانه عربی است و ماجراهای «جحا» را در نقاط مختلف الجزایر از گرداینه تا قصبة الجزایر، و با گذر از منطقه قبایل و تیمیمون به تصویر میکشد. جحا در این انیمیشن گاه چهرهای سادهلوح و گاه شخصیتی حکیم دارد و داستانهای آن طنز را با پیامهایی پیرامون تساهل، احترام متقابل و همزیستی مسالمتآمیز پیوند میزند.
شخصیت «جحا» البته مرزهای الجزایر را درنوردیده و با نامهای گوناگون در بسیاری از کشورهای حوزه مدیترانه شناخته میشود؛ از جمله «جحا» در ایتالیا، مصر و کشورهای مغرب عربی، و «نصرالدین خواجه» در ترکیه و منطقه بالکان.