آیا صنایع دستی فقط کالا هستند؟ زنان کورد چگونه روح یک میراث را زنده نگه میدارند؟
در میانه تغییرات سریع سبک زندگی و گسترش تولیدات صنعتی، زنان کورد تلاش میکنند با آموزش و تولید صنایع دستی، هنرهای بومی را زنده نگه دارند و اجازه ندهند این میراث به کالایی صرفاً تجاری تبدیل شود.
مهربان سلام
حلبجه- امروز در دورهای زندگی میکنیم که حرفهها و مهارتهای مختلف هر سال دستخوش تغییر میشوند و همین مسئله گاهی باعث کمرنگ شدن فرهنگ و میراث کوردی میشود. با این حال، نسل تازهای وجود دارد که به حفظ صنایع دستی و مشاغل فرهنگی علاقهمند است و معتقد است اگر حکومت از آنان حمایت کند، میتوانند از فرهنگ و حرفههای خود محافظت کنند. زنان نیز بر حفظ کیفیت کار تأکید دارند تا صنایع دستی صرفاً به یک فعالیت تجاری تبدیل نشود، بلکه نشانی از فرهنگ کوردی را با خود داشته باشد.
فاطمه علی، ساکن شهر سلیمانی و فعال در زمینه تزئینات و صنایع دستی، میگوید: «من خیلی این کار را دوست دارم؛ کاری که هم بتوان از آن برای لباسهای امروزی و هم لباس کوردی استفاده کرد. بیشتر دوست دارم برای لباس کوردی باشد، چون این یک موضوع فرهنگی است و دوست دارم زنده بماند؛ چه هَوری باشد، چه جامانه و چه پرچم کوردستان.»
«دوست دارم کاری که میسازم هم برای لباس کوردی و هم برای مد قابل استفاده باشد»
فاطمه میگوید به موضوعات فرهنگی، «قزوان» و دیگر عناصر فرهنگی علاقه دارد و دوست دارد آنها را روی لباس کوردی به کار ببرد تا حفظ شوند.
او میگوید این کار هم برایش منفعت مالی دارد و هم به آن علاقهمند است و از سوی دیگر باعث حفظ عناصر فرهنگی میشود. او همچنین تأکید میکند دانش و تجربه خود را از دیگران پنهان نمیکند و هرکس بخواهد این مهارتها را یاد بگیرد، به او آموزش میدهد.
فاطمه میگوید: «باور دارم همانطور که هر چیزی زکاتی دارد، دانش هم زکات دارد. نمیگویم چیز زیادی میدانم، اما همین چیزهای کوچکی را که روی این میز میبینید، میدانم و اگر کسی علاقه داشته باشد، دوست دارم به او یاد بدهم. برای حفظ فرهنگ و چیزهایی که در حال از بین رفتن هستند، تلاش میکنم و دوست دارم آموزش بدهم.»
«موضوعات ملی باید از حمایت حکومت برخوردار باشند»
فاطمه علی درباره راههای حفظ این مهارتها میگوید هر حرفهای که دارای هویت و نشان ملی باشد و قرار باشد از آن محافظت شود، مسئولیت حکومت است.
او تأکید میکند باید مکانهای ویژهای برای آموزش این مهارتها ایجاد شود و دورههای آموزشی برگزار شود تا از نابودی فرهنگ جلوگیری شود.
به گفته او، مدتهاست قصد دارد دوره آموزشی برگزار کند، اما این کار به زمان نیاز دارد و شرایط زندگی اجازه نداده است. با این حال، از طریق صفحههای مجازی و تماسهای تلفنی تلاش کرده تا افراد بیشتری را در اطراف خود آموزش دهد و در شبکههای اجتماعی نیز محتوای آموزشی منتشر کرده است.
تأکید بر کیفیت و حفظ روح صنایع دستی
فاطمه علی در پایان از زنان خواست توجه بیشتری به کیفیت کارهای خود داشته باشند، زیرا صنایع دستی فقط یک محصول تجاری نیست، بلکه با روح و احساس انسان ارتباط دارد.
او میگوید: «کار دستی با روح و احساس ارتباط دارد. باید کیفیت آن بسیار خوب باشد و مانند روح، ارزش و معنا داشته باشد. این کار، کار کارخانه نیست؛ در کار کارخانه روحی وجود ندارد، اما در صنایع دستی احساس میکنی دو دست با عشق نشستهاند و چیزی را ساختهاند.»
او تأکید میکند اگر فردی به چیزی علاقه نداشته باشد، نمیتواند آن را با کیفیت مطلوب تولید کند و از زنانی که در زمینه صنایع دستی فعالیت میکنند میخواهد کیفیت را در اولویت قرار دهند و تنها به جنبه تجاری آن فکر نکنند.
به گفته فاطمه، اگر صنایع دستی صرفاً به تجارت تبدیل شوند، زیبایی و معنای خود را بهتدریج از دست میدهند و در نهایت ممکن است بخش مهمی از ارزش فرهنگی آنها از میان برود.