اخراج ۴۱ کارمند زن برنامه جهانی غذا در کاپیسا؛ سازمان ملل هشدار می‌دهد خدمات بشردوستانه در معرض خطر است

بر اساس گزارش رسانه‌های محلی و منابع سازمان ملل، برنامه جهانی غذا (WFP) روز ۳۰ دسامبر ۲۰۲۵، دست‌کم ۴۱ کارمند زن خود را در ولایت کاپیسا به‌دلیل «کمبود بودجه» اخراج کرد.

 

مرکز خبر-خبرگزاری زنان افغانستان (AWNA) روز سه‌شنبه گزارش داد که برنامه جهانی غذا به‌بهانه «نبود بودجه» ۴۱ زن شاغل در پروژه‌های تغذیه‌ای در ولایت کاپیسا را اخراج کرده است؛ یک منبع محلی به روزنامه اطلاعات روز گفته «همه را اخراج کرده‌اند؛ گفته‌اند که بودجه نیست». این گزارش با تأکید بر نقش این زنان در خدمات تغذیه‌ایِ محلی منتشر شد.

سازمان ملل، از جمله دفتر هماهنگی امور بشردوستانه (OCHA) و دفتر هماهنگی کمک‌های سازمان ملل برای افغانستان (UNAMA)، بارها درباره تأثیر سیاست‌های محدودکننده طالبان بر توان عملیاتی نهادهای کمک‌رسان هشدار داده‌اند؛ اوچا در برنامه نیازها و پاسخ انسانی ۲۰۲۵ یادآوری کرده که نزدیک به ۲۳ میلیون نفر در افغانستان نیازمند کمک غذایی فوری‌اند و تنگناهای بودجه و محدودیت در به‌کارگیری کارکنان زن، خدمات را به‌شدت به مخاطره می‌اندازد.

منابع خبری بین‌المللی و گزارش‌های پی‌درپی سازمان ملل در سال‌های اخیر نیز نشان داده‌اند که ممانعت طالبان از کار زنان در سازمان‌های بین‌المللی و محلی و نیز محدودکردن حضور زنان در دفاتر سازمان ملل، به کاهش دسترسی به زنانِ نیازمند کمک و تضعیف زنجیره ارائه خدمات منجر شده است. رویترز و دفتر حقوق بشر سازمان ملل پیش از این از طالبان خواسته‌اند اجازه بازگشت کارکنان زن به دفاتر را صادر کنند تا عملیات امدادی تضعیف نشود.

مسئولان و ناظران حقوق بشری می‌گویند اخراج کارکنان زن و کسری بودجه می‌تواند به «کاهش پوشش» برنامه‌های تغذیه‌ای برای مادران باردار، کودکان زیر پنج سال و خانواده‌های آسیب‌پذیر بینجامد. گروه‌هایی که WFP و نهادهای سلامت از روند افزایشی سوءتغذیه در میان آن‌ها ابراز نگرانی کرده‌اند. گزارش AWNA یادآور می‌شود که بسیاری از این کارکنان در «بخش‌های صحی و تغذیه‌ای» مشغول کار بوده‌اند.

افزون بر پیامدهای مستقیم انسانی، تحلیلگران بشردوستانه تأکید می‌کنند که اخراج کارکنان زن آسیب‌پذیری سیستم کمک‌رسانی را دوچندان می‌کند زیرا در بسیاری از فرهنگ‌ها، کارکنان زن تنها راه دسترسی به زنان و کودکان آسیب‌دیده در خانه‌ها و پناهگاه‌ها هستند؛ غیاب آن‌ها به کاهش تماس‌های حمایتی منجر شده و اثربخشی توزیع کمک را پایین می‌آورد. گزارش‌های پیگیریِ اثرات ممنوعیت‌ها نشان می‌دهند که سازمان ملل و برخی کنشگران بین‌المللی طی ۲۰۲۵ مجبور به تعلیق یا تعدیل برخی فعالیت‌ها در مناطق خاص شده‌اند.

در حالی که برنامه جهانی غذا و دیگر نهادهای امدادی خواستار افزایش فوری بودجه و رفع موانع دسترسی زنان به محل‌های کار شده‌اند، مقام‌های طالبان تاکنون در بسیاری موارد به خواست‌های بین‌المللی پاسخ روشنی نداده یا سیاست‌های محدودکننده را تشدید کرده‌اند؛ این وضعیت، به‌ویژه در فصل زمستان و در مناطقی که مردم عمدتاً وابسته به کمک‌های غذایی هستند، ریسکِ بالا رفتن مرگ‌ومیر و وخامت تغذیه‌ای را افزایش می‌دهد.

اخراج ۴۱ کارمند زن WFP در کاپیسا نمونه‌ای فشرده از تلاقیِ بحرانِ بودجه سازمان‌های امدادی و سیاست‌های تبعیض‌آمیز است که نهادهای بشردوستانه را از ارائه نیازهای پایه‌ای میلیون‌ها افغان باز می‌دارد. نهادهای بین‌المللی می‌گویند برای جلوگیری از «کاهش دسترسی و افزایش رنج انسانی» باید منابع اضطراری تأمین و موانع ساختاریِ حضور زنان در محل‌های کار رفع شود؛ در غیر این صورت، شمار افراد نیازمند و شدت بحرانی که آن‌ها را تهدید می‌کند، ظرف ماه‌های آینده افزایش خواهد یافت.